Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog, op
Herpes genitalisPijnlijke blaasjes door het herpesvirus, goed te behandelen.
Herpes genitalis is een soa die wordt veroorzaakt door het herpesvirus, hetzelfde soort virus dat een koortslip veroorzaakt. De meeste mensen die het virus dragen merken er niets van.
Wat is herpes genitalis?
Herpes genitalis is een soa die wordt veroorzaakt door het herpesvirus, hetzelfde soort virus dat een koortslip veroorzaakt. De meeste mensen die het virus dragen merken er niets van.
Hoe ziet herpes genitalis eruit?
Herpes genitalis begint meestal met een groepje kleine blaasjes op een rode ondergrond. De blaasjes zitten vol vocht. Ze gaan vanzelf open en worden wondjes. Daar komt meestal een korstje op. Bij een eerste uitbraak kunnen de plekken twee tot drie weken blijven. Komt herpes terug, dan zijn de plekken meestal binnen een tot twee weken weg en heb je er minder last van dan de eerste keer.
Voor de blaasjes verschijnen voel je het vaak al: de huid prikt, jeukt of brandt, meestal op de plek waar je eerder blaasjes had. Dat voorgevoel is nuttig, want dan werkt behandeling het best.
De plekken zitten meestal op of rond de geslachtsdelen: bij vrouwen op de schaamlippen, rond de vagina of bij de anus, bij mannen op de penis of bij de anus. Herpes kan ook op de billen en de bovenbenen zitten, en in of rond de anus.
Hoe herken je herpes genitalis?
Een eerste uitbraak voelt vaak als een griepje: koorts, spierpijn en je ziek voelen, samen met pijnlijke blaasjes. Plassen kan branden en de lymfeklieren in de liezen kunnen opgezet zijn. Lang niet iedereen merkt de eerste besmetting: bij het type virus dat het vaakst genitale herpes geeft, krijgt maar ongeveer een op de drie mensen klachten bij de eerste infectie. Veel mensen weten dus niet dat ze het virus hebben.
Bij een terugkerende uitbraak zijn de klachten milder en korter. Hoe vaak het terugkomt, verschilt sterk per persoon: sommigen hebben het één keer per jaar, anderen vaker. Na verloop van jaren komt het meestal minder vaak en minder heftig terug.
Hoe krijg je herpes genitalis?
Je krijgt herpes genitalis door seks met iemand die het virus heeft: bij vaginale, anale of orale seks, bij contact van geslachtsdelen en via gedeeld seksspeelgoed. In blaasjes zit veel virus; via een kapot blaasje komt het virus makkelijk de huid binnen. Het virus is ook besmettelijk als er geen blaasjes te zien zijn. Het komt namelijk af en toe naar de huid zonder dat je iets merkt. De meeste besmettingen gebeuren op die manier, door iemand die niets voelt. Een koortslip is hetzelfde virus of een broertje ervan; via orale seks kan een koortslip herpes genitalis veroorzaken.
Na de eerste besmetting blijft het virus in het lichaam, in de zenuwen bij de plek van de uitbraak. Daarom kan het terugkomen. Een uitbraak wordt vaker gezien bij een verminderde weerstand, bij ziekte, stress, menstruatie of wrijving van de huid.
Welke behandeling is er?
Herpes genitalis gaat niet meer weg, maar de uitbraken zijn goed te behandelen. Bij een uitbraak met veel blaasjes en wondjes helpen antivirale tabletten. De stoffen die daarvoor worden gebruikt zijn valaciclovir, aciclovir en famciclovir. Ze werken het best als je er snel mee begint, liefst binnen twee dagen na de eerste klachten, bijvoorbeeld zodra je het prikkelen voelt. De kuur duurt kort. Tabletten maken de uitbraak korter en minder heftig.
Tegen de pijn kun je een pijnstiller nemen en de plekken schoon en droog houden. Een zinkoxidezalf of een verdovende crème met lidocaïne uit de drogist kan verlichting geven.
Komt herpes vaak terug, ongeveer zes keer per jaar of vaker, en heb je er veel last van? Dan kan de dermatoloog een onderhoudsbehandeling voorstellen: elke dag een lage dosis van dezelfde tabletten, gedurende langere tijd. Dat vermindert het aantal uitbraken met zeventig tot tachtig procent en verkleint de kans dat je een partner besmet. Of dat voor jou zinvol is, bespreek je met de dermatoloog.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een dermatoloog herkent herpes genitalis meestal aan het beeld: gegroepeerde blaasjes of wondjes op een rode ondergrond, en het verhaal erbij. Bij twijfel, of bij een eerste uitbraak, kan met een wattenstokje vocht uit een blaasje of van de bodem van een wondje worden afgenomen. In het laboratorium wordt dat getest op het virus (een PCR-test). Dat is de betrouwbaarste test. Een bloedtest zegt weinig over een actuele uitbraak en wordt alleen in bijzondere situaties gedaan, zoals in de zwangerschap.
Heb je herpes genitalis gekregen na onveilige seks met een nieuwe partner? Dan is het verstandig om ook op andere soa's te laten testen, via de huisarts of de GGD.
Bij 247dermatologist beoordeelt de dermatoloog je foto's en je klachten. Bij een duidelijk beeld krijg je direct een behandeladvies en zo nodig een recept. Is een test nodig, dan lees je in het advies waar je die laat doen.
Zwangerschap en partner
Ben je zwanger en krijg je voor het eerst herpes genitalis in de laatste weken van de zwangerschap? Meld dat direct bij je verloskundige of gynaecoloog. Het virus kan bij de bevalling op de baby overgaan; daarom wordt dan meestal een keizersnede geadviseerd. Had je al eerder herpes, dan kun je meestal gewoon bevallen. Je verloskundige weet wat te doen. Herpes heeft geen invloed op zwanger worden.
Vertel je sekspartners dat je herpes hebt. Dat kan ook anoniem via partnerwaarschuwing.nl. Een condoom verkleint de kans op besmetting, ook als je geen klachten hebt, maar sluit besmetting niet uit omdat het virus ook buiten het condoom op de huid kan zitten. Bij een uitbraak: geen seks tot de plekken helemaal dicht zijn.
Wat lijkt erop, maar is het niet?
Niet elk pijnlijk plekje in de schaamstreek is herpes. De dermatoloog kijkt onder meer naar:
- Syfilis: meestal één pijnloze zweer, geen groepje blaasjes. Alleen met een bloedtest uit te sluiten.
- Steenpuist of ontstoken haarzakje na scheren: één of enkele rode bulten met een puskop, geen heldere blaasjes.
- Kloofjes of krabwondjes: lijnvormige plekjes zonder blaasjes. Herpes kan zich ook zo tonen, dus bij twijfel testen.
- Schaamluis: jeuk en kleine rode bultjes, geen blaasjes of wondjes.
- Genitale wratten: bultjes die blijven zitten en niet pijnlijk zijn.
Meer lezen over syfilis, steenpuist, folliculitis, schaamluis en genitale wratten. Foto's helpen bij het onderscheid. Maak ze scherp en bij daglicht, en liefst in het blaasjesstadium.
Wanneer schakel je een dermatoloog in?
Bij een eerste uitbraak, zeker met koorts of pijn bij het plassen, is snelle beoordeling zinvol: dan werkt behandeling het best. Ook als je twijfelt wat het is, als het vaak terugkomt, of als je een onderhoudsbehandeling wilt bespreken. Upload je foto's discreet; een BIG-geregistreerde dermatoloog beoordeelt ze binnen 12 tot 48 uur en stuurt zo nodig een recept.
Let op
Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost bij: een rood, pijnlijk oog terwijl je herpes hebt; heel veel pijn of niet kunnen plassen; een eerste uitbraak in de zwangerschap; of als je een sterk verminderde weerstand hebt.
Wil je weten wat een dermatoloog doet, wanneer je er terecht kunt en hoe snel dat kan? Lees meer over de dermatoloog.
Veelgestelde vragen
Gaat herpes genitalis ooit helemaal weg?
Het virus blijft in je lichaam, maar de uitbraken worden in de loop van de jaren meestal minder vaak en minder heftig. Tabletten maken een uitbraak korter, en bij vaak terugkomen kan een onderhoudsbehandeling het aantal uitbraken sterk verminderen.
Is herpes genitalis gevaarlijk?
Voor de meeste mensen niet. Bij zwangerschap gelden extra aandachtspunten; meld het dan aan je arts of verloskundige.
Kan herpes op je billen of bovenbenen zitten?
Ja. Het virus zit in de zenuwen van het onderlichaam en kan bij een uitbraak ook daar blaasjes geven.
Ben ik besmettelijk als ik geen blaasjes heb?
Ja, soms. Het virus komt af en toe naar de huid zonder klachten. De kans is kleiner dan tijdens een uitbraak, maar niet nul.
Hoe voorkom ik besmetting van mijn partner?
Heb geen seks als je blaasjes of zweertjes hebt en bespreek het met je partner. Een condoom verkleint de kans op overdracht.
Is een koortslip hetzelfde?
Het is hetzelfde soort virus. Via orale seks kan een koortslip herpes genitalis veroorzaken.
Wat kan een online dermatoloog voor mij doen?
Binnen 12 tot 48 uur je huid beoordelen, vertellen of het beeld bij herpes past, en een behandeladvies geven met waar nodig een recept.
Bronnen en meer informatie
- Herpes genitalis (Thuisarts.nl)
- Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen, deel C4 Herpes genitalis (NVDV en NVMM, Richtlijnendatabase)
- LCI-richtlijn Herpessimplexvirusinfecties (RIVM)
- Genital herpes (NHS)
- Herpes genitalis, zakboek dermatologie (huidziekten.nl)
Huidtips van een dermatoloog?
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
