Inflammatoir

Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog

± 13 min leestijd

Acnepuistjes en mee-eters

Lees wat acne is, welke vormen er zijn en welke behandelingen echt werken. In begrijpelijke taal, gebaseerd op de patiëntenfolder van de NVDV en De Acne Gids 2026.

Wat is acne?

Acne is een ontsteking van de huid met puistjes en mee-eters, ook wel jeugdpuistjes genoemd. Het is een van de meest voorkomende huidaandoeningen ter wereld. In de puberteit krijgt vrijwel iedereen acne. Bij de een blijft het bij enkele puistjes, bij de ander is het uitgebreider en heeft het meer impact. Acne kan ook na de puberteit aanhouden of pas op volwassen leeftijd beginnen. Het is een zichtbare aandoening, die behoorlijk vervelend kan zijn en psychische klachten kan geven.

Hoe ontstaat acne?

Acne is een ontsteking rond de haarzakjes en talgklieren. Verschillende factoren zorgen ervoor dat een haarzakje verstopt raakt. Zo ontstaan mee-eters (comedonen). In een verstopt haarzakje zitten bacteriën, en daar kan een ontsteking bij komen. Soms verloopt die ontsteking ernstig. Dat heet acne conglobata en komt vooral bij mannen voor.

Acne kan ook van buitenaf komen. Denk aan haarzakjes die verstopt raken door make-up en oliehoudende producten. Ook geneesmiddelen en supplementen kunnen acne veroorzaken of verergeren, bijvoorbeeld vitamine B12.

Acne komt niet door slechte hygiëne of een vitaminetekort. Er is weinig bewijs dat een specifiek dieet of voedingssupplementen acne verbeteren. Het advies is om gevarieerd en gezond te eten.

Wat lokt acne uit of maakt het erger?

Acne heeft zelden een enkele oorzaak. Hormonen en erfelijke aanleg zijn de hoofdoorzaken. Daarnaast zijn er factoren die acne kunnen uitlokken of verergeren.

Hormonale schommelingen. Bijvoorbeeld in de puberteit, rond de menstruatie, tijdens een zwangerschap, in de overgang, of na het stoppen of wisselen van anticonceptie.
Aanhoudende stress. Het stresshormoon cortisol stimuleert de talgklieren.
Make-up en oliehoudende producten. Die kunnen haarzakjes verstoppen.
Geneesmiddelen en supplementen. Sommige kunnen acne veroorzaken of verergeren, bijvoorbeeld vitamine B12. Bij gebruik van prednisolon kan een acne-achtige uitslag ontstaan, die lijkt op acne maar vaak geen mee-eters heeft.
Voeding, bij sommige mensen. Onderzoek vindt een verband tussen acne en voeding met een hoge glycemische lading: veel suiker, wit brood, frisdrank en andere snelle koolhydraten. Ook melk wordt in sommige studies in verband gebracht met acne. Dit zijn verbanden op groepsniveau, geen bewijs dat het bij iedereen zo werkt.

Wat geen oorzaak is: slechte hygiëne of een vitaminetekort.

Welke vormen van acne zijn er?

Niet alle acne ziet er hetzelfde uit, en dat verschil is belangrijk: het type acne bepaalt welke behandeling het meest logisch is. Acne vulgaris is de meest voorkomende vorm en de verzamelnaam voor acne die ontstaat door verstopte talgklieren.

Acne comedonica. Vooral open en gesloten mee-eters en weinig ontsteking.

Hormonale acne. Puistjes die meebewegen met hormonale schommelingen, vaak op de kaaklijn, kin en wangen.

Ontstekingsacne. Rode, gezwollen puistjes en pustels met een witte of gele kop. Bij dit beeld kan vroeg behandelen veel verschil maken.

Cystische acne. Een ernstige vorm waarbij de ontstekingen diep in de huid liggen, met grote, rode en pijnlijke bulten.

Acne conglobata. Een zeldzame, zeer ernstige vorm waarbij ontstekingen samenvloeien tot grote abcessen.

Daarnaast zijn er twee beelden die net anders werken. Bij acne excoriée staan krabplekjes en wondjes op de voorgrond. En begint acne pas na je vijfentwintigste, dan spreken we van acne tarda, ook wel volwassen acne.

Hoe ziet acne eruit?

Acne bestaat uit mee-eters (comedonen), rode pukkels en puistjes. Bij een mee-eter zie je een wit of zwart bultje op het haarzakje, een ophoping van dode huidcellen. Soms ontstaan er forse ontstekingen (abcessen). Na genezing kunnen littekens achterblijven. Hoe ernstiger en hoe langduriger de acne, hoe groter de kans op littekens.

Acne zit niet alleen in het gezicht. Rug, borst en schouders zijn daarna de meest voorkomende plekken. Ongeveer de helft van de mensen met gezichtsacne heeft ook acne op de romp.

Acne ziet er op iedere huid anders uit. Op een lichte huid kan een ontsteking felrood of roze zijn. Op een donkere huid kan de roodheid subtieler ogen en kunnen donkere vlekken na een ontsteking meer opvallen.

Is acne besmettelijk?

Nee. Acne is niet besmettelijk.

Hoe stelt je arts acne vast?

Je arts herkent acne meestal direct aan de huid. Extra onderzoek is bijna nooit nodig. De ernst wordt beoordeeld op het aantal pukkels en puistjes en hoe uitgebreid het is: mild, matig of ernstig. Ook of er littekens zijn, telt daarin mee.

Hoe wordt acne behandeld?

Dermatologen behandelen acne in stappen, volgens de richtlijn van de beroepsgroep. Eerst middelen voor op de huid, daarna zwaardere opties via de arts als dat onvoldoende werkt. Welke stap bij jou past hangt af van het type acne, de ernst en het littekenrisico. De richtlijn is daarnaast terughoudend met antibiotica: alleen als het nodig is, altijd in combinatie met een middel voor op de huid, en altijd tijdelijk.

Acne heeft bijna altijd een langdurige behandeling nodig. Er zijn verschillende opties. Afhankelijk van de oorzaak is acne niet altijd te genezen. Meestal lukt het wel om de acne rustig te krijgen en rustig te houden, tot het vanzelf overgaat.

Vaak start de behandeling met een crème, gel of lotion. Dat is vaak een combinatie van bestanddelen die ontschilferend, antibacterieel en ontstekingsremmend werken. Voorbeelden zijn benzoylperoxide, retinoïden (zoals tretinoïne en adapaleen) en antibiotica (zoals clindamycine). Soms komt daar een antibioticumkuur bij. De meest gebruikte is doxycycline. Deze behandeling wordt vaak 3 maanden gegeven.

Bij ernstige acne start een tabletbehandeling met isotretinoïne. Dit geneesmiddel bevat een bestanddeel dat is afgeleid van vitamine A. Isotretinoïne remt de talgproductie en remt de verhoorning van de huid, waardoor de afvoergangen van de talgklier en het haarzakje minder snel verstoppen. Ook onderdrukt dit medicijn de ontsteking. De meest voorkomende bijwerking is uitdroging van de lippen, het neusslijmvlies, de ogen en de huid. Soms kunnen leverwaarden en vetten in het bloed stijgen tijdens de behandeling. Daarom is regelmatig bloedonderzoek nodig. Isotretinoïne heeft ernstige risico's bij gebruik tijdens de zwangerschap. Vrouwen en meisjes mogen daarom tijdens de behandeling niet zwanger worden en moeten in de vruchtbare leeftijd verplicht maandelijks een zwangerschapstest doen. Deze behandeling duurt gemiddeld 9 maanden, maar dit verschilt per patiënt. Zie ook de folder isotretinoïne.

Ook de anticonceptiepil kan de talgvorming remmen en zo gunstig werken bij acne. Dat wordt aangeraden voor vrouwen die naast hun acnebehandeling toch al de pil willen gebruiken. Je arts bespreekt dit met je.

Je arts kan je ook doorsturen naar de huidtherapeut voor verzorgingsadvies en ondersteunende behandelingen. Acne kan je stemming raken. Psychologische begeleiding kan voor sommige mensen steun geven.

Wat kun je zelf doen?

Knijp puistjes en mee-eters niet uit. Door de druk komt er talg in de huid, wat meer ontstekingen geeft en de acne erger maakt.
Was je huid met lauwwarm water, zonder schuren of scrubben. Gebruik een zeepvrije wasgel of syndet.
Vermijd producten op oliebasis.
Zonlicht (uv) kan acne tijdelijk verbeteren, maar let op dat je niet te veel in de zon zit. Te veel zon maakt de huid dikker, waardoor er juist meer mee-eters ontstaan, en vergroot het risico op huidkanker. Pas extra op met zonlicht bij sommige acnebehandelingen, zoals isotretinoïne en bepaalde antibiotica zoals doxycycline. Die maken je huid gevoeliger voor zon en uv.
Gebruik geen vette, afsluitende crème of make-up. Die verstopt de haarzakjes en geeft meer mee-eters en puistjes. Gebruik je toch make-up, kies dan olievrije producten en haal ze aan het eind van de dag eraf.

Wat werkt niet, of is niet bewezen?

Rond acne bestaan hardnekkige fabels. Dit is wat het onderzoek laat zien.

Chocolade en vet eten. Nooit overtuigend als oorzaak aangetoond.
Detox-kuren en supplementen. Die genezen acne niet. Supplementen hebben alleen zin bij een aangetoond tekort.
Streng lijnen om je huid. Dat is nooit nodig. Een gezond eetpatroon helpt je huid mee, maar is geen behandeling.
Te veel of te hard wassen. Dat kan de huid juist irriteren. Was met lauwwarm water en een zeepvrije wasgel.
Tandpasta op een puistje. Tandpasta is geen behandeling: het droogt de huid uit en kan irriteren.
Zonnebank of veel zon als behandeling. Zonlicht kan acne tijdelijk verbeteren, maar te veel zon maakt de huid dikker waardoor er juist meer mee-eters ontstaan, en vergroot het risico op huidkanker.

Eerst onrustiger, dan rustiger: de eerste weken

Veel acnebehandelingen vragen om gewenning. De eerste twee tot zes weken kan je huid droger, roder en gevoeliger zijn dan normaal. Sommige mensen zien in het begin zelfs tijdelijk iets meer puistjes. Dat is bekend en gaat voorbij.

Het effect van een acnebehandeling wordt pas na zes tot twaalf weken beoordeeld. Stop dus niet te vroeg: de meeste mensen die afhaken, doen dat net voordat het resultaat zichtbaar wordt.

Let op

Niet normaal zijn blaren, hevige pijn, of zwelling en roodheid die zich uitbreiden. Stop dan met smeren en neem contact op met je arts.

Littekens en vlekken voorkomen

Een ontstoken puistje beschadigt het bindweefsel in de diepere huidlaag. Meestal herstelt de huid dat netjes. Maar als de ontsteking diep zit of lang aanhoudt, gaat het herstel soms mis. Er ontstaat dan een putje in de huid, of juist een verdikking. Dat is een litteken, en dat verdwijnt niet meer vanzelf.

Rode of donkere vlekken die na een puistje achterblijven zijn geen littekens maar pigmentveranderingen. Die vervagen meestal wel.

De belangrijkste voorspeller is tijd. Hoe langer een ontsteking actief blijft, hoe groter de kans op blijvende schade. Vroeg behandelen is daarom de beste littekenpreventie die er bestaat. Blijf daarnaast van puistjes af, gebruik geen agressieve scrubs en bescherm je huid overdag tegen de zon, want zonlicht maakt verkleuringen donkerder en hardnekkiger.

Gaat acne over?

Bij veel mensen wordt acne met de jaren rustiger. Afhankelijk van de oorzaak is acne niet altijd te genezen, maar meestal lukt het om de huid rustig te krijgen en rustig te houden, tot het vanzelf overgaat.

Belangrijk om te weten: een behandeling onderdrukt het proces in je huid, maar neemt de aanleg niet weg. Stop je van de ene op de andere dag, dan beginnen de puistjes vaak binnen weken tot maanden opnieuw. Daarom is onderhoud meestal een lichte voortzetting van je behandeling, in een lagere frequentie. Wil je minderen of stoppen, doe dat dan stapsgewijs en in overleg met je arts.

Acne en je stemming

Acne is een zichtbare aandoening, die behoorlijk vervelend kan zijn en psychische klachten kan geven. Acne kan je stemming raken. Psychologische begeleiding kan voor sommige mensen steun geven. Valt je huid je zwaar, benoem dat dan in je consult, dan kijkt de dermatoloog mee naar wat helpt.

Acne-achtige uitslag bij kankerbehandeling

Sommige kankerbehandelingen geven een bijwerking die op acne lijkt. Toch is het net anders: gewone jeugdpuistjes komen vooral in de puberteit voor en gaan gepaard met mee-eters. Deze huidbijwerking kan op elke leeftijd optreden en heeft vaak geen mee-eters. Daarom heet het 'acne-achtige uitslag'.

Je kunt deze bijwerking krijgen bij behandeling tegen kanker met bepaalde medicijnen. Dit is vooral bij nieuwere kankerbehandelingen zoals eGFR-, MEK- en mTOR-remmers. Het kan ook komen door ondersteunende behandeling met prednisolon. Bij chemotherapie komt acne-achtige uitslag zelden voor. De uitslag ontstaat vaak in de eerste 4 weken na de start van de behandeling, met rode bultjes en puistjes op plekken die veel in de zon komen en op lichaamsdelen met veel talgklieren.

Gebruik geen standaard 'acnebehandeling' zoals benzoylperoxide, tretinoïne, adapaleen of tazarotene bij acne-achtige uitslag door kankerbehandeling, omdat die de huid juist nog meer uitdrogen. Bij twijfel overleg met je arts.

Dit betreft een Nederlandse vertaling van de EADV Dermatology for Cancer Patients Task Force.

Veelgestelde vragen over acne

Komt acne door slechte hygiëne?

Nee. Acne komt niet door slechte hygiëne of een vitaminetekort. Te veel of te hard wassen kan de huid juist irriteren. Was met lauwwarm water en een zeepvrije wasgel.

Helpt een dieet tegen acne?

Er is weinig bewijs dat een specifiek dieet of voedingssupplementen acne verbeteren. Het advies is gevarieerd en gezond te eten.

Mag ik puistjes uitknijpen?

Nee. Door de druk komt er talg in de huid, wat meer ontstekingen geeft en de acne erger maakt. Bovendien vergroot uitknijpen de kans op littekens.

Hoe lang duurt een acnebehandeling?

Acne heeft bijna altijd een langdurige behandeling nodig. Een antibioticumkuur zoals doxycycline wordt vaak 3 maanden gegeven, en een tabletbehandeling met isotretinoïne duurt gemiddeld 9 maanden. Dit verschilt per persoon.

Is acne te genezen?

Afhankelijk van de oorzaak is acne niet altijd te genezen. Meestal lukt het wel om de acne rustig te krijgen en te houden, tot het vanzelf overgaat.

Hoe kom je snel van je acne af?

Een snelle oplossing bestaat niet, en dat hoort zo. Het effect van een acnebehandeling wordt pas na zes tot twaalf weken beoordeeld. Wat wel snel kan: vandaag beoordelen welke behandeling bij jouw type acne past, zodat je niet weken verliest aan middelen die voor jouw huid niet logisch zijn.

Wat is de oorzaak van acne?

Hormonen en erfelijke aanleg zijn de hoofdoorzaken. Verschillende factoren zorgen ervoor dat een haarzakje verstopt raakt, waarna bacteriën en ontsteking een rol gaan spelen. Acne komt niet door slechte hygiëne of een vitaminetekort.

Wat helpt nou echt tegen acne?

Een behandeling die past bij jouw type acne. Dermatologen werken in stappen: eerst middelen voor op de huid zoals benzoylperoxide en retinoïden, daarna zwaardere opties via de arts als dat onvoldoende werkt. Wat bij jou past hangt af van het type acne, de ernst en het littekenrisico.

Welke soorten puistjes zijn er?

Van mee-eters (comedonen) tot rode puistjes en pustels met een witte of gele kop, en van diepe pijnlijke bulten tot samenvloeiende ontstekingen. Het beeld bepaalt de behandeling. In de sectie over de vormen van acne staan de vijf beelden die we het vaakst zien.

Waarom krijg ik puistjes als volwassene?

Acne kan na de puberteit aanhouden of pas op volwassen leeftijd beginnen. Ontstaat het pas na je vijfentwintigste, dan spreken we van acne tarda. Vaak speelt een hormonale component mee, bijvoorbeeld na het stoppen met de pil. Er is ook vaak een erfelijke component. Lees meer op de pagina over acne tarda.

Heeft prednison invloed op acne?

Dat kan. Bij gebruik van prednisolon kan een acne-achtige uitslag ontstaan. Die lijkt op acne, maar heeft vaak geen mee-eters en vraagt om een andere aanpak. Stop nooit zelf met een voorgeschreven medicijn en overleg bij twijfel met je arts.

Wat kan ik doen tegen acne na de zwangerschap?

Hormonale schommelingen rond een zwangerschap kunnen acne uitlokken of verergeren. Vaak wordt de huid daarna vanzelf rustiger, maar dat kan even duren. Blijft de acne aanhouden, dan is die goed te behandelen. Geef je borstvoeding, meld dat dan bij je consult, dan houdt de dermatoloog daar rekening mee bij de keuze van de behandeling.

Wat is het verschil tussen een cyste en een puistje?

Een gewoon puistje zit oppervlakkig en heeft vaak een witte of gele kop. Een cyste ligt diep in de huid: een grote, rode en pijnlijke bult die met pus gevuld kan zijn en waarbij de pijn er ook kan zijn zonder dat je de huid aanraakt. Diepe ontstekingen geven een grotere kans op littekens, dus laat ze op tijd beoordelen.

Helpt zonlicht tegen acne?

Zonlicht kan acne tijdelijk verbeteren, maar te veel zon maakt de huid dikker, waardoor er juist meer mee-eters ontstaan, en vergroot het risico op huidkanker. Pas extra op met zonlicht bij sommige acnebehandelingen, die je huid gevoeliger maken voor zon en uv.

Kun je littekens krijgen door puistjes?

Ja. Als een ontsteking diep zit of lang aanhoudt, kan het herstel misgaan en blijft er een putje of verdikking achter. Hoe langer een ontsteking actief blijft, hoe groter die kans. Vroeg behandelen is de beste littekenpreventie. Rode of donkere vlekken zijn overigens geen littekens maar pigmentveranderingen, die vervagen meestal wel.

Bronnen en meer informatie

NVDV patiëntenfolder Acne vulgaris, versie 2022
NVDV patiëntenfolder Acne-achtige uitslag bij kankerbehandeling (EADV), versie 2022
NVDV-richtlijn Acne vulgaris, herziening 2022
NHG-Standaard Acne
De Acne Gids 2026, 247dermatologist

Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV).

Twijfel je over je huid?

start consult

Alle aandoeningen A–Z

Rosacea

Blijvende roodheid met puistjes in het gezicht.

Seborroïsch eczeem

Schilfering en roodheid op talgrijke huid.

Hidradenitis suppurativa

Diepe, terugkerende ontstekingen in huidplooien.