Couperose
De uitgezette adertjes kunnen worden behandeld met lasertherapie of een flitslamp. Meestal volstaan twee tot drie behandelingen. Deze behandeling wordt niet vergoed. Op de lange termijn kunnen er nieuwe vaatjes komen.
Inflammatoir
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
± 6 min leestijd
Rosaceablijvende roodheid in het gezicht
Rosacea is een veelvoorkomende chronische huidaandoening in het gezicht. Het komt evenveel bij mannen als bij vrouwen voor en heel soms bij kinderen. Rosacea begint meestal rond het 30ste levensjaar. De verschijnselen zijn meestal goed te behandelen, maar de aandoening is niet definitief te genezen.
Hoe ontstaat rosacea?
De oorzaak van rosacea is nog onbekend. Waarschijnlijk spelen zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren een rol. De klachten kunnen verergeren door bijvoorbeeld warmte, zonlicht, emoties en sommige cosmetica zoals make-up en huidverzorgingsproducten.
Sommige geneesmiddelen, bijvoorbeeld corticosteroïden, kunnen rosacea veroorzaken of verergeren, zowel bij inwendig gebruik als bij aanbrengen op de huid. Dat rosacea door voeding ontstaat, is nooit aangetoond. Wel kunnen de klachten tijdelijk verergeren door alcohol, warme dranken en sterk gekruid voedsel.
Welke klachten geeft rosacea en hoe ziet het eruit?
Rosacea zit vooral op de neus, de wangen, het voorhoofd en de kin. De belangrijkste klachten zijn:
- Roodheid, vaak blijvend
- Kleine uitgezette bloedvaatjes (couperose)
- Pukkels (papels) en puistjes (pustels)
- Verdikking en zwelling van de huid
- Branden, soms jeuk
- Flushing: overmatig blozen met een warmtegevoel, in aanvallen
Veel mensen met rosacea hebben ook oogklachten. De meest voorkomende zijn droge ogen, een branderig of stekend gevoel, tranende ogen en het gevoel dat er iets in het oog zit. Ook ontstekingen van de oogleden (blefaritis) en van het hoornvlies en bindvlies kunnen optreden. Oogklachten variëren van licht tot ernstig.
Minder vaak komen zwellingen van de huid voor, vaak op de wangen onder de ogen. Zwellingen kunnen ook ontstaan door toename van bindweefsel. Het bekendste voorbeeld is rhinophyma: door vergroting van talgklieren op de neus en toename van bindweefsel wordt de neus verdikt en knobbelig. Het ontstaan van rhinophyma heeft niets te maken met alcoholgebruik en treedt vrijwel alleen op bij oudere mannen.
Is rosacea besmettelijk?
N
Nee. Rosacea is niet besmettelijk.
Hoe stelt je arts rosacea vast?
Je arts herkent rosacea meestal zonder verder onderzoek, aan je klachten en de huidafwijkingen. Soms wil de arts zeker weten of het geen andere huidaandoening is. Dan kan de arts een klein stukje huid afnemen (biopt). Voor het verwijderen wordt de huid plaatselijk verdoofd.
Hoe wordt rosacea behandeld?
Rosacea is goed te behandelen, maar niet te genezen. Binnen zes maanden na het stoppen van de behandeling treedt bij de helft van de mensen weer een verergering op. Bij lichte rosacea wordt eerst gekozen voor een crème of gel. Helpt dat onvoldoende, dan komt er een behandeling met tabletten of capsules bij. Ernstige rosacea wordt direct met beide behandeld.
Bij een crème of gel wordt meestal gekozen voor ivermectine crème, metronidazol gel of crème, of azelaïnezuur crème. Tegen de roodheid kun je brimonidine gel proberen. Dit laat de bloedvaatjes samentrekken, wat de roodheid tijdelijk vermindert. Heb je een kinderwens of ben je mogelijk zwanger, bespreek dit dan met je arts. Van de genoemde middelen kan alleen metronidazol veilig tijdens de zwangerschap gebruikt worden.
Behandeling met antibiotica zoals doxycycline, minocycline of tetracycline kan een gunstig effect hebben op de huid- en oogafwijkingen. Meestal zie je na één tot twee maanden verbetering. Slaan antibiotica niet aan, dan kan isotretinoïne geprobeerd worden. Bovengenoemde antibiotica mogen niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap. Isotretinoïne mag zeker niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap en moet zelfs twee maanden voor een mogelijke zwangerschap gestopt worden.
Specifieke verschijnselen worden apart behandeld.
Oogafwijkingen
Houd de oogleden dagelijks schoon (ooglidhygiëne). Voor droge ogen kun je kunsttranen gebruiken. Ook antibiotica in tabletvorm kunnen verbetering geven. Bij aanhoudende klachten is een verwijzing naar de oogarts verstandig.
Rhinophyma
Verdikking van de neus kan worden behandeld met plastische chirurgie, wegbranden (elektrochirurgie), bevriezen (cryochirurgie) of lasertherapie.
Wat kun je zelf doen?
Bepaalde omstandigheden, voedingsmiddelen, irriterende factoren en geneesmiddelen kunnen rosacea verergeren. Dit worden triggers genoemd. De lijst is niet compleet en verschilt per persoon. Het kan helpen een dagboek bij te houden om te zien welke factoren jouw klachten verergeren, zodat je die zoveel mogelijk kunt vermijden.
Veelvoorkomende triggers bij rosacea:
Omstandigheden
Inspanning, klimaatomstandigheden (koude, warmte, vochtigheid, UV, wind), koorts, opvliegers, en psychische stress en emoties zoals woede, angst en schaamte.
Eten en drinken
Alcohol, aubergine, avocado, azijn, chili(pepers) en curry, chocolade, citrusfruit, koffie en thee, soja, spinazie, tomaten en zuivelproducten.
Irriterende factoren
Alcohol bevattende reinigingsproducten voor het gezicht, menthol, parfum en aftershave, peelingproducten, reinigingsdoekjes voor het gezicht, scheerschuim, waterproof cosmetica en zeep.
Geneesmiddelen
Capsaïcine, corticosteroïden, doxorubicine, infliximab, interferon, niacine, nifedipine, nitroglycerine, prostaglandine E en rifampicine.
De gezichtshuid bij rosacea is kwetsbaar en gevoelig. Voor de verzorging gelden deze adviezen:
- Vermijd zoveel mogelijk zonlicht in het gezicht en gebruik dagelijks zonnebrandcrème tegen UVB en UVA met SPF 15 of hoger. Middelen met titaniumdioxide of zinkoxide geven de minste irritatie.
- Maak minstens eenmaal per dag je gezicht schoon met een mild, zeepvrij product en spoel dat af met lauwwarm water. Gebruik geen ruwe washand, liever een zacht wattenschijfje of je handen. Dep de huid voorzichtig droog.
- Vermijd waterproof make-up, huidtonics en adstringenten (met alcohol, menthol, pepermunt, kamfer, toverhazelaar, lavendel of eucalyptusolie), cosmetica met natriumlaurylsulfaat, parfum, fruitzuren of glycolzuur, en scrubcrèmes of reinigingsborstels.
- Om roodheid, pukkels en puistjes te camoufleren kun je een foundation of concealer op waterbasis (olievrij) gebruiken. Voor een rode huid zijn lichtgroene camouflagemiddelen beschikbaar.
Is rosacea te genezen?
De verschijnselen van rosacea zijn vervelend en cosmetisch storend en kunnen invloed hebben op de kwaliteit van leven, zoals het sociaal en professioneel functioneren. Het is belangrijk hierover open te zijn naar je zorgverlener, zodat de beste behandeling kan worden gekozen. Rosacea is goed te behandelen, maar met de huidige middelen niet definitief te genezen. Na het stoppen van de behandeling kunnen de klachten terugkomen. Een onderhoudsbehandeling met een crème of gel kan een opvlamming of verergering uitstellen.
Veelgestelde vragen over rosacea
Is rosacea te genezen?
Rosacea is goed te behandelen, maar met de huidige middelen niet definitief te genezen. Binnen zes maanden na het stoppen van de behandeling treedt bij de helft van de mensen weer een verergering op. Een onderhoudsbehandeling met een crème of gel kan dat uitstellen.
Komt rosacea door alcohol?
Nee. Dat rosacea door voeding of alcohol ontstaat, is nooit aangetoond. Wel kunnen de klachten tijdelijk verergeren door alcohol, warme dranken en sterk gekruid voedsel. Ook rhinophyma, de verdikte neus, heeft niets met alcoholgebruik te maken.
Wat zijn triggers en hoe vind ik die van mij?
Triggers zijn factoren die rosacea verergeren, zoals warmte, zonlicht, emoties, alcohol en bepaalde cosmetica. Welke bij jou spelen, verschilt per persoon. Het kan helpen een dagboek bij te houden om je eigen triggers te herkennen en te vermijden.
Mag ik met rosacea in de zon?
Zonlicht is een veelvoorkomende trigger. Vermijd zoveel mogelijk zonlicht in het gezicht en gebruik dagelijks zonnebrandcrème tegen UVB en UVA met SPF 15 of hoger. Middelen met titaniumdioxide of zinkoxide geven de minste irritatie.
Krijg ik door rosacea ook oogklachten?
Veel mensen met rosacea hebben ook oogklachten, zoals droge, branderige of tranende ogen. Houd de oogleden dagelijks schoon. Bij aanhoudende klachten is een verwijzing naar de oogarts verstandig.
Bronnen en meer informatie
Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV).
Gerelateerde huidaandoeningen
Alle aandoeningen A–ZAcne
Puistjes en mee-eters, vaak op jongere leeftijd.
Seborroïsch eczeem
Schilfering en roodheid op talgrijke huid.
Dermatitis perioralis
Roodheid en bultjes rond de mond.