Plaque psoriasis
De meest voorkomende vorm: rode plekken met schilfers, niet allemaal even groot. Ze zitten meestal op de ellebogen, knieën, hoofdhuid, onderrug, handpalmen en voetzolen, soms ook op de geslachtsdelen.
Inflammatoir
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
± 5 min leestijd
Psoriasisrode plekken met witte schilfers
Lees wat psoriasis is, hoe je het herkent en welke behandelingen er zijn. In begrijpelijke taal, gebaseerd op de patiëntenfolder van de NVDV.
Wat is psoriasis?
Psoriasis is een chronische huidziekte waarbij rode plekken met witte schilfers ontstaan. De huidcellen vernieuwen zich bij psoriasis veel sneller dan normaal, waardoor ze zich opstapelen tot dikke, schilferende plekken. Je kunt deze plekken op je hele lichaam krijgen.
Psoriasis komt vaak in de familie voor en verloopt in periodes: soms heb je nauwelijks klachten, dan weer meer. De aandoening is niet te genezen, maar wel goed te behandelen: bij veel mensen worden de plekken met de juiste behandeling rustig of verdwijnen ze tijdelijk helemaal.
Hoe krijg je psoriasis?
Een erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol: heb je zelf psoriasis, dan heeft iemand anders in je familie vaak ook deze aanleg. Psoriasis kan op elke leeftijd ontstaan. Soms wordt de psoriasis uitgelokt door:
- Beschadiging van de huid
- Infecties
- Geneesmiddelengebruik
- Stress
Hoe ziet psoriasis eruit?
Psoriasis kent verschillende vormen. Welke vorm je hebt, bepaalt hoe de plekken eruitzien en waar ze zitten.
Psoriasis guttata
In korte tijd ontstaat een uitslag van veel kleine psoriasisplekken, meestal na een keelinfectie.
Psoriasis inversa
Psoriasis in de plooien van je lichaam, zoals de liezen, navel, oksels, tussen de billen en onder de borsten. Op deze plekken zie je meestal geen schilfers.
Psoriasis van de nagels
Ook je nagels kunnen beschadigd raken. Je ziet dan putjes, geelbruine vlekken en een deel van de nagel kan los gaan zitten.
Welke klachten geeft psoriasis?
Psoriasisplekken kunnen jeuken of pijn doen. Ook kunnen ontstekingen in je gewrichten ontstaan, vooral in de handen en voeten (artritis psoriatica). Sommige mensen met psoriasis schamen zich voor hun huid. Heb je daar last van, bespreek het dan met je arts. Je hoeft er niet mee rond te blijven lopen.
Is psoriasis besmettelijk?
N
Nee. Geen enkele vorm van psoriasis is besmettelijk.
Hoe stelt de arts de diagnose?
Een dermatoloog kan meestal aan de plekken op je huid zien of je psoriasis hebt. Soms is extra zekerheid nodig om een andere huidziekte uit te sluiten. De arts neemt dan onder plaatselijke verdoving een klein stukje huid af (een biopt).
Welke behandelingen zijn er?
Er zijn drie behandelmogelijkheden. Welke bij jou past, hangt af van hoeveel plekken je hebt en hoe je op eerdere behandelingen reageert.
Crème, zalf of vloeistof
Je smeert een voorgeschreven crème, zalf of vloeistof op de psoriasisplekken, meestal 1 of 2 keer per dag. Voorbeelden zijn vitamine-D-crème, corticosteroïden (hormoonzalf), teerzalf en ditranolcrème.
Lichttherapie
Een behandeling met UV-licht, meestal UVB. Soms gecombineerd met medicijnen die je slikt, of met een speciaal bad vooraf (PUVA-behandeling). Een zonnebank helpt niet.
Tabletten of injecties
Heb je veel plekken op je lichaam, of helpen de bovenstaande behandelingen onvoldoende, dan bespreekt de dermatoloog tabletten of injecties met je. Voorbeelden zijn methotrexaat, ciclosporine, acitretine, fumaraten en biologics.
Wat kun je zelf doen?
Houd je huid soepel door een huidverzorgende crème te smeren. Daardoor heb je minder last van de psoriasisplekken.
Gaat psoriasis over?
Geen enkele behandeling zorgt ervoor dat psoriasis nooit meer terugkomt. Met behandeling wordt de psoriasis wel een stuk beter. Stop je met de behandeling, dan komen de plekken na een paar weken tot maanden bijna altijd terug. Psoriasis kan soms ook jaren wegblijven.
Psoriasis en andere aandoeningen
Psoriasis komt vaker samen met andere aandoeningen voor (comorbiditeiten). Je behandelend arts houdt daar rekening mee, zeker bij tabletten of injecties.
Gewrichtspsoriasis (artritis psoriatica)
Gewrichtsontstekingen in bijvoorbeeld bekken, rug en knieën. Ook vingers en tenen kunnen ontsteken (dactylitis), net als peesaanhechtingen zoals de achillespees (enthesitis). Ongeveer een derde van de mensen met psoriasis krijgt dit.
Depressie
Mensen met psoriasis hebben vaker een depressie, door de impact van een chronische aandoening en mogelijk ook door ontstekingsstoffen die zowel in de huid als in de hersenen worden teruggevonden.
Hart- en vaatziekten
Vaker hoge bloeddruk, overgewicht, diabetes type 2 en hoog cholesterol (metabool syndroom), een risicofactor voor hart- en vaatziekten. Heb je een BMI boven de 25, laat je dan screenen door je huisarts.
Ontstekingen elders in het lichaam
Heel soms een oogontsteking (uveïtis). Ook darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa komen vaker voor.
Veelgestelde vragen over psoriasis
Is psoriasis erfelijk?
Ja, een erfelijke aanleg speelt een grote rol. Heb je psoriasis, dan heeft vaak ook iemand anders in je familie de aanleg. De aandoening kan op elke leeftijd voor het eerst tot uiting komen.
Mag ik met psoriasis in de zon?
Zonlicht doet veel mensen met psoriasis goed: velen hebben in de zomer minder klachten. Een zonnebank helpt echter niet en wordt afgeraden. Voorkom in alle gevallen verbranding.
Gaat psoriasis ooit helemaal weg?
Psoriasis is chronisch en niet definitief te genezen, maar met behandeling wordt het vaak een stuk beter en kan het soms jaren wegblijven. Stop je met behandelen, dan komen de plekken meestal na weken tot maanden terug.
Kan psoriasis mijn gewrichten aantasten?
Ja. Ongeveer een derde van de mensen met psoriasis ontwikkelt artritis psoriatica, met ontstekingen in bijvoorbeeld vingers, tenen, rug en knieën. Bespreek gewrichtsklachten met je arts.
Helpt een dieet tegen psoriasis?
Er is geen dieet dat psoriasis geneest. Omdat psoriasis samengaat met hart- en vaatrisico's zijn een gezond gewicht, niet roken en voldoende bewegen wel verstandig. Een huidverzorgende crème houdt de huid soepel.
Bronnen en meer informatie
- NVDV-patiëntenfolder Psoriasis (nvdv.nl)
- Psoriasispatiënten Nederland (psoriasispatientennederland.nl)
- Huidpatiënten Nederland (huidnederland.nl)
Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV).
Lijkt op psoriasis
Alle aandoeningen A–ZSeborroïsch eczeem
Schilferende, vette plekjes op de hoofdhuid en in het gezicht.
Lichen planus
Jeukende, paarse, platte bultjes op de huid of slijmvliezen.
Pityriasis rosea
Onschuldige, ovale, schilferende vlekken op de romp.