Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Pityriasis roseaBegint met één plek, gaat vanzelf over.
Pityriasis rosea is een onschuldige huidziekte met roze tot rode, licht schilferende vlekjes, vooral op de romp. De uitslag begint meestal met één grotere plek, de moederplek, waarna in een tot twee weken kleinere plekjes volgen. De oorzaak is niet helemaal duidelijk; waarschijnlijk speelt een virus een rol, maar besmettelijk is de aandoening nauwelijks. Pityriasis rosea geneest vanzelf, meestal binnen zes tot acht weken.
Wat is pityriasis rosea?
De uitslag heeft een herkenbaar verloop. Eerst verschijnt één ronde of ovale, rode plek met schilfers van twee tot vijf centimeter, meestal op de romp, in de hals of op een bovenarm of bovenbeen: de moederplek. Binnen een tot twee weken volgt een uitgebreidere uitslag van kleinere, minder felle, ovale plekjes met fijne schilfering. Die plekjes liggen in de lijnen van de huid, waardoor op de rug vaak een patroon ontstaat dat op de takken van een kerstboom lijkt. Sommige mensen voelen zich vooraf een paar dagen grieperig. De plekjes kunnen jeuken.
De moederplek lijkt in het begin soms op een schimmelinfectie van de huid. Komen er in de weken erna meer ovale plekjes bij op de romp, dan past dat juist bij pityriasis rosea.
Hoe ontstaat pityriasis rosea?
De precieze oorzaak is niet bekend. Waarschijnlijk speelt een virus een rol, maar anders dan bij de meeste virusziekten is pityriasis rosea nauwelijks besmettelijk: het komt maar zelden voor dat huisgenoten elkaar aansteken. De aandoening treft vooral kinderen, jongeren en jongvolwassenen. Wie het heeft gehad, krijgt het bijna nooit opnieuw.
Wat kun je zelf doen?
Behandelen is niet nodig: de uitslag verdwijnt vanzelf, meestal binnen zes tot acht weken, en laat geen littekens achter. Heb je last van jeuk, dan helpen koelen en een neutrale, verzachtende crème. Douche kort en lauw, gebruik weinig zeep en draag luchtige kleding; een geïrriteerde huid jeukt sneller. Probeer niet te krabben, zodat de plekjes niet beschadigen of ontsteken.
Na het verdwijnen van de uitslag kunnen de plekken nog een tijd lichter of donkerder van kleur zijn, vooral bij een donkere huid. Dat trekt vanzelf bij, meestal binnen een zomer.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Een arts herkent pityriasis rosea meestal direct aan het verhaal en het beeld; bij twijfel kan een klein stukje huid worden onderzocht. Laat je huid beoordelen als je niet zeker weet of het pityriasis rosea is, want andere aandoeningen kunnen erop lijken. Heb je veel last van jeuk, dan kan de arts een crème, zalf of tabletten tegen de jeuk voorschrijven. Verdere behandeling is niet nodig: de aandoening geneest vanzelf en volledig.
Let op
Verdwijnt de uitslag niet binnen ongeveer drie maanden, of vertrouw je het beeld niet? Laat je huid dan beoordelen; wat op pityriasis rosea lijkt, kan ook iets anders zijn.
Veelgestelde vragen
Is pityriasis rosea besmettelijk?
Nauwelijks. Waarschijnlijk speelt een virus een rol, maar het komt maar zelden voor dat huisgenoten elkaar aansteken. Je hoeft niemand te mijden en kunt gewoon naar school of werk.
Hoe lang duurt pityriasis rosea?
Meestal zes tot acht weken, waarna de uitslag vanzelf en volledig verdwijnt. Bij een enkeling duurt het langer, tot enkele maanden, maar dat is een uitzondering. Littekens blijven niet achter.
Wat is de moederplek?
De eerste, grootste plek van de uitslag: rond of ovaal, twee tot vijf centimeter, met schilfers, meestal op de romp. Binnen een tot twee weken volgen de kleinere plekjes die in de huidlijnen liggen.
Komt pityriasis rosea terug?
Bijna nooit. Wie het heeft gehad, krijgt het vrijwel nooit opnieuw. Wel kunnen de plekken na genezing nog een tijd lichter of donkerder van kleur zijn; dat trekt vanzelf bij.
Wanneer moet je met deze uitslag naar een arts?
Als je twijfelt of het pityriasis rosea is, als je veel last hebt van jeuk, of als de uitslag na ongeveer drie maanden niet verdwenen is. De arts bevestigt de diagnose en kan zo nodig iets tegen de jeuk voorschrijven.
Bronnen en meer informatie
- Pityriasis rosea (nvdv.nl)