Meestal geen behandeling nodig
Bij gezonde mensen geneest gordelroos vanzelf. De blaasjes kun je eventueel indrogen met zinkoxideolie, wat ook de kans op een bacteriële infectie verkleint.
Infectie
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog, op
± 8 min leestijd
Gordelroosherpes zoster
Gordelroos wordt veroorzaakt door hetzelfde virus als waterpokken. De uitslag zit meestal aan één kant van het lichaam. Hier lees je welke symptomen erbij horen, hoe gordelroos wordt behandeld en wanneer je contact opneemt met een arts.
Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39
- Wat is gordelroos?
- Hoe krijg je gordelroos?
- Gordelroos symptomen: zo herken je het
- Hoe ziet gordelroos eruit?
- Is gordelroos besmettelijk?
- Hoe stelt de arts de diagnose?
- Gordelroos behandeling: wat helpt?
- Gaat gordelroos over?
- Kun je gordelroos voorkomen?
- Wat kun je zelf doen?
- Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
- Veelgestelde vragen over gordelroos
Wat is gordelroos?
Gordelroos (officiële naam: herpes zoster) is een huidaandoening die wordt veroorzaakt door het varicella-zostervirus, hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt. Per jaar krijgt ongeveer 3 op de 1.000 mensen gordelroos, vooral mensen met een verlaagde weerstand.
Hoe krijg je gordelroos?
Na waterpokken blijft het virus je hele leven in een zenuwknoop naast het ruggenmerg, zonder klachten. In bepaalde omstandigheden wordt het weer actief en groeit het via de zenuwbanen naar de huid. Dan heet het gordelroos. Waarom het virus activeert is niet zeker; het heeft waarschijnlijk met een verminderde weerstand te maken, maar ook gezonde mensen kunnen het krijgen.
Meer kans op gordelroos hebben:
- ouderen (zij hebben vaak al een mindere weerstand)
- ernstig zieke mensen
- mensen die afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken
- mensen die bestraling (radiotherapie) krijgen
Gordelroos symptomen: zo herken je het
Gordelroos kan overal voorkomen, maar zit meestal op de romp (50%), vaak in het gordelgebied. Daar komt de naam vandaan. Ook op de armen (20%) of in het gezicht (15%). De uitslag zit meestal aan één zijde van het lichaam, in het gebied van één zenuw. De huid kan eerst gevoelig zijn en je kunt je ziek voelen met hoofdpijn en koorts. Daarna ontstaan rode pukkels met blaasjes, die na 2 tot 4 weken indrogen tot korstjes.
Let op
Zitten de blaasjes bij het oog of op de neus? Laat er dan altijd een arts naar kijken: er kan een oogontsteking ontstaan.
Hoe ziet gordelroos eruit?
Gordelroos ziet eruit als groepjes vlekjes en blaasjes op een rode (op een lichte huid) of donkere (op een getinte huid) ondergrond, vrijwel altijd aan één kant van het lichaam en in een band, vaak rond de buik of het middel. Vaak begint het met jeuk, tintelingen of een brandende, stekende pijn op die plek, en komen de blaasjes pas een paar dagen later. Na 7 tot 10 dagen drogen de blaasjes in tot korstjes. Foto's van de band met blaasjes helpen de dermatoloog om gordelroos te onderscheiden van bijvoorbeeld een koortslip of wondroos.
Is gordelroos besmettelijk?
J
Ja. Gordelroos is besmettelijk voor wie nog geen waterpokken heeft gehad. Blijf uit de buurt van pasgeborenen, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand.
Alleen het vocht uit de blaasjes is besmettelijk, niet je adem of hoesten. Daardoor is de kans om waterpokken te krijgen van iemand met gordelroos veel kleiner dan van iemand met waterpokken. Wie al waterpokken heeft gehad, kan geen gordelroos van jou krijgen. Dek de blaasjes af met verband en was je handen na het aanraken van de plek.
Hoe stelt de arts de diagnose?
Aan de combinatie van hoe je huid eruitziet en je klachten herkent de arts gordelroos. Om de diagnose te bevestigen wordt het blaasjesvocht soms onderzocht op het virus.
Gordelroos behandeling: wat helpt?
Bij gezonde mensen gaat gordelroos vanzelf over, meestal na ongeveer 2 weken. De behandeling richt zich op de pijn en op het indrogen van de blaasjes. Antivirale medicijnen zijn nodig bij gordelroos in het gezicht of bij een verminderde afweer, en werken het best als ze snel na de eerste blaasjes gestart worden.
Pijnstilling
Bij pijn kun je paracetamol nemen. Is dat niet genoeg, vraag je arts dan om sterkere pijnstilling.
Antivirale medicijnen
Bij gordelroos in het gezicht of bij een afweerstoornis wordt behandeld met aciclovir, valaciclovir of famciclovir. Deze werken het best als de infectie net is begonnen.
Gaat gordelroos over?
Bij gezonde mensen geneest gordelroos vanzelf; soms blijven littekens achter. Na genezing kan de huid pijnlijk blijven doordat het virus de zenuwen heeft aangetast, vooral bij ouderen en bij gordelroos in het gezicht. Goede pijnstilling is dan belangrijk. Je kunt meerdere keren in je leven gordelroos krijgen.
Kun je gordelroos voorkomen?
Je kunt gordelroos niet altijd voorkomen. Wel zijn er in Nederland prikken die de kans op gordelroos kleiner maken. Ze verkleinen ook de kans dat je daarna lang pijn houdt.
Voor wie? Je kunt de prikken krijgen als je 50 jaar of ouder bent. Ben je 18 jaar of ouder en heb je een grotere kans op gordelroos, bijvoorbeeld door hiv, een donororgaan of sommige behandelingen tegen kanker? Dan kan het ook.
Hoe werkt het? Je hebt 2 prikken nodig, met 2 tot 6 maanden ertussen. De prikken werken 4 jaar en waarschijnlijk langer, tot 10 jaar. Je kunt ze krijgen bij de GGD. Bij sommige huisartsenpraktijken kan het ook.
Wat levert het op? Zonder prikken houden 40 van de 10.000 mensen lang pijn na gordelroos. Na de prikken zijn dat er 4 van de 10.000.
Wat zijn de nadelen? De meeste mensen betalen de prikken zelf. Na de prikken kun je koorts, spierpijn, moeheid of hoofdpijn krijgen. De prikplek kan pijn doen, jeuken en dik zijn. Dat is meestal binnen 3 dagen over.
Heb je al eens gordelroos gehad? Dan krijg je het meestal geen tweede keer. Krijg je het toch nog een keer, dan maken de prikken de kans waarschijnlijk kleiner dat je lang pijn houdt.
Bespreek met je huisarts of de prikken voor jou zinvol zijn. Heb je blaasjes in je gezicht, pijn in je oog of zie je opeens minder? Bel dan direct je huisarts. Voor andere klachten: Een dermatoloog beoordeelt je foto's en klachten. Je kiest zelf of je binnen 12, 24 of 48 uur antwoord wilt.
Wat kun je zelf doen?
Dek de huid af met bijvoorbeeld verband om pijn en irritatie te verminderen. Voorkom dat blaasjesvocht in aanraking komt met baby's, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand. Gaan de blaasjes kapot, smeer dan zinkoxideolie om ontsteking door bacteriën te voorkomen.
Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.
Bel nog dezelfde dag je huisarts (of buiten kantooruren de huisartsenpost) als:
- de blaasjes in je gezicht zitten, vooral bij het oog of op de neus
- je een pijnlijk oog hebt of minder scherp ziet
- je pijn in je oor hebt of een kant van je gezicht niet goed kunt bewegen
- je een verminderde afweer hebt, bijvoorbeeld door medicijnen of een ziekte
Twijfel je of de blaasjes gordelroos zijn, of wil je weten of je antivirale medicijnen nodig hebt? Dan beoordeelt een dermatoloog van 247dermatologist je foto's binnen 12 tot 48 uur, zonder verwijzing. Antivirale medicijnen werken het best als je er snel mee begint, dus wacht niet af.
Laat je huid door de dermatoloog beoordelen
Stuur foto's van je huid en beantwoord de vragen in de app. Een BIG-geregistreerde dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing, vanaf € 39.
Heb je meer onderzoek of behandeling nodig? Dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.
Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.
Veelgestelde vragen over gordelroos
Is gordelroos hetzelfde virus als waterpokken?
Ja. Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicella-zostervirus, hetzelfde virus dat waterpokken geeft. Na waterpokken blijft het virus in het lichaam en kan het later als gordelroos terugkomen.
Kan ik anderen besmetten?
Ja, mensen die nog geen waterpokken hebben gehad kunnen via het blaasjesvocht besmet raken. Blijf uit de buurt van pasgeborenen, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand.
Waarom blijft de pijn soms zo lang?
Het virus tast de zenuwen aan. Daardoor kan de pijn (postherpetische neuralgie) maanden tot jaren aanhouden, vooral bij ouderen en bij gordelroos in het gezicht. Goede pijnstilling is dan belangrijk.
Heb ik antivirale medicijnen nodig?
Bij gezonde mensen meestal niet: gordelroos geneest vanzelf. Bij gordelroos in het gezicht of bij een verminderde afweer wel, het liefst zo vroeg mogelijk gestart.
Kan gordelroos terugkomen?
Ja, je kunt meerdere keren in je leven gordelroos krijgen. Gebeurt dat vaak, dan kan je arts overwegen om antivirale tabletten dagelijks te geven.
Wat zijn de eerste symptomen van gordelroos?
Gordelroos begint vaak met jeuk, tintelingen of een brandende, stekende pijn op één plek, soms met hoofdpijn of koorts. Na een paar dagen komen daar rode pukkels en groepjes blaasjes bij, aan één kant van het lichaam.
Hoe lang is gordelroos besmettelijk?
Zolang er blaasjes met vocht zijn. Alleen dat vocht kan het virus doorgeven, aan mensen die nog geen waterpokken hebben gehad. Zijn alle blaasjes ingedroogd tot korstjes, dan is het gevaar voorbij. Dek de blaasjes tot die tijd af.
Hoe lang duurt gordelroos?
Meestal gaat gordelroos na ongeveer 2 weken vanzelf over; de blaasjes drogen na 7 tot 10 dagen in tot korstjes. Daarna kan de huid nog een paar weken vlekkerig blijven. De zenuwpijn kan langer aanhouden, vooral bij ouderen.
Wat is de beste behandeling van gordelroos?
Bij gezonde mensen: pijnstilling met paracetamol en zinkoxideolie om de blaasjes in te drogen. Bij gordelroos in het gezicht of bij een verminderde afweer schrijft de arts antivirale medicijnen voor, zoals aciclovir of valaciclovir. Die werken het best als je er snel mee begint.
Kun je je laten vaccineren tegen gordelroos?
Ja. In Nederland kun je prikken tegen gordelroos krijgen als je 50 jaar of ouder bent. Ben je 18 jaar of ouder en heb je een grotere kans op gordelroos, dan kan het ook. Je hebt 2 prikken nodig. Meer uitleg staat bij 'Kun je gordelroos voorkomen?'. Bespreek met je huisarts of de prikken voor jou zinvol zijn.
Hoe lang is de incubatietijd van gordelroos?
Bij gordelroos spreken we niet van een incubatietijd zoals bij waterpokken. Je krijgt gordelroos als het waterpokkenvirus dat al in je lichaam zit, weer actief wordt. Dat virus zit er meestal al sinds je als kind waterpokken had. Het blijft in je ruggenmerg en doet niets. Soms wordt het jaren later weer actief. Artsen weten niet waarom.
Ben je besmet met waterpokken, dan krijg je binnen 3 weken vlekjes.
Verder lezen
Bronnen en meer informatie
- NVDV-patiëntenfolder Gordelroos (nvdv.nl)
- Huidpatiënten Nederland (huidpatienten-nederland.nl)
- Ik heb gordelroos (thuisarts.nl)
- Gordelroos (rivm.nl)
Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), Huid Nederland, Thuisarts.nl (NHG) en RIVM.
Aandoeningen door een virus
Waterpokken
Besmettelijke virusinfectie met jeukende blaasjes over het lichaam.
Koortslip (herpes simplex)
Terugkerende blaasjes op de lippen door het herpesvirus.
Wondroos (erysipelas)
Bacteriële ontsteking van de huid met roodheid, warmte en zwelling.
Herpes genitalis
Pijnlijke blaasjes of zweertjes in de schaamstreek door het herpesvirus.
Huiduitslag: wat kan het zijn?
Acht oorzaken op een rij, met de kenmerken om ze te herkennen.
NIEUWSBRIEF
Huidtips van een dermatoloog.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Nieuwe huidgidsen ontvang je als eerste.
