Gehoord op BNR? Vlekje, bultje, jeuk? Al binnen 12 uur advies van een dermatoloog.
zo werkt hetMedisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Donkere plekken die afsteken tegen de huid eromheen heten hyperpigmentatie. Op die plekken zit meer pigment. Dat is bijna altijd onschuldig, maar je kunt je er wel aan storen. Hieronder lees je welke oorzaken er zijn en wat je aan de vlekken kunt doen.
Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39
Je huid krijgt kleur door pigment (melanine), gemaakt door pigmentcellen in de onderste laag van de opperhuid. Bij hyperpigmentatie maken die cellen op sommige plekken te veel pigment aan, en dan ontstaan donkere vlekken. Hyperpigmentatie is een verzamelnaam: er zijn verschillende vormen met verschillende oorzaken.
De drie meest voorkomende oorzaken. Zonlicht: UV-straling zet pigmentcellen aan tot extra pigment; zo ontstaan zonnevlekjes en wordt bestaande pigmentatie donkerder. Hormonen: vrouwelijke hormonen kunnen de pigmentaanmaak aanjagen; die vorm heet melasma en komt vaak op tijdens de zwangerschap of door de pil. Een ontsteking of beschadiging van de huid: na eczeem, puistjes, wondjes of krabben kan de huid een donkere plek achterlaten. Dat heet post-inflammatoire hyperpigmentatie en komt vooral voor bij een donkere huid.
Donkere, meestal bruine vlekken die scherp of grillig begrensd kunnen zijn. De plek en het patroon verraden vaak de oorzaak: vlekken precies waar eerst een puistje, wondje of eczeemplek zat wijzen op post-inflammatoire hyperpigmentatie; grillige vlekken in het gezicht op melasma. Twijfel je over een donkere vlek, verandert hij van vorm of kleur, of gedraagt hij zich anders dan de rest? Leg hem dan voor aan een dermatoloog.
Lichtbruine, regelmatig gevormde en scherp begrensde vlekken op huid die veel zon heeft gehad: gezicht, handruggen en onderarmen. Ze ontstaan door jarenlange zonblootstelling en zijn goedaardig; ze gaan niet over in huidkanker, maar verdwijnen ook niet vanzelf.
Bruine, onregelmatige vlekken op voorhoofd, wangen, slapen, rond de ogen en op de bovenlip, bijna alleen bij vrouwen. Hormonen (zwangerschap, de pil) en zon zetten de pigmentcellen aan.
Donkere plekjes precies waar een puistje, wondje of eczeemplek zat (post-inflammatoire hyperpigmentatie). Komt vooral voor bij een donkere huid en vervaagt vanzelf als de huid rustig blijft, maar dat kan maanden tot jaren duren.
Let op
Een pigmentvlek die onregelmatig is, meerdere kleuren heeft, groeit of verandert, kan een lentigo maligna zijn: een vroege vorm van melanoom die op een ouderdomsvlek kan lijken. Laat zo'n vlek altijd beoordelen.
Meer over melasma lees je op onze melasma-pagina, over donkere vlekken na acne op de pagina pigmentvlekken na acne, en over de kwaadaardige variant op de pagina over lentigo maligna.
Eerst de oorzaak aanpakken: zolang de zon, de hormonen of de huidontsteking doorgaan, komen er nieuwe vlekken bij. Is eczeem of acne de aanjager, dan is dát behandelen de eerste stap. Oppervlakkig gelegen pigment vervaagt daarna meestal vanzelf, in 6 maanden tot een jaar. Dieper gelegen pigment verdwijnt vaak niet of pas na jaren. Wil je het vervagen versnellen, dan zijn er opties: blekende crèmes (bijvoorbeeld met hydrochinon, azelaïnezuur of een vitamine A-zuurvariant), chemische peelings en camouflagetherapie door een huidtherapeut. Belangrijk om te weten: blekende crèmes en peelings kunnen ook averechts werken en de huid juist donkerder maken, vooral bij een donkere huid. Met laserbehandeling zijn artsen om dezelfde reden terughoudend. Laat je daarom adviseren voordat je begint, ook bij middelen van de drogist.
Of een pigmentvlek te verwijderen is, hangt af van het soort vlek en hoe diep het pigment zit. Oppervlakkige ouderdomsvlekken zijn vaak goed te behandelen met bevriezen (vloeibare stikstof), een laser of elektrocoagulatie, of met een crème met tretinoïne of azelaïnezuur die je maanden moet gebruiken. Melasma en vlekken na een ontsteking reageren wisselend: blekende crèmes en peelings kunnen helpen, maar kunnen de huid ook donkerder maken, vooral bij een donkere huid. Met laser zijn artsen bij deze vormen terughoudend. Het pigment kan na elke behandeling terugkomen, zeker na zon. Behandeling is medisch niet noodzakelijk; het gaat om cosmetiek.
Wat 247dermatologist online doet: een dermatoloog beoordeelt aan de hand van je foto's om welk soort vlek het gaat en of hij onschuldig is. Je krijgt een advies op maat over zonbescherming en, waar passend, een recept voor een crème. Bevriezen, laser en peelings zijn fysieke behandelingen; de dermatoloog vertelt je of die bij jouw vlek zinvol zijn, zodat je gericht een kliniek kunt kiezen.
Bescherm de vlekken tegen de zon: UV-licht maakt elke vorm van hyperpigmentatie donkerder. Gebruik een zonnebrandcrème met minimaal factor 30 en ga niet onder de zonnebank. Krab niet aan puistjes of eczeemplekken; dat vergroot de kans op een donkere plek achteraf.
Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.
Hyperpigmentatie is bijna altijd onschuldig. Verandert een vlek van vorm of kleur, of wijkt hij af van de rest? Laat hem dan beoordelen door een dermatoloog.
Oppervlakkig pigment vervaagt meestal vanzelf, in 6 maanden tot een jaar. Dieper gelegen pigment verdwijnt vaak niet of pas na jaren.
Soms, bij oppervlakkig pigment. Maar blekende middelen kunnen ook averechts werken en de huid juist donkerder maken, vooral bij een donkere huid. Vraag eerst advies.
Een donkere huid heeft actievere pigmentcellen. Na een ontsteking of beschadiging maken die sneller extra pigment aan, en het duurt langer voordat de plek weer vervaagt.
Eerst de oorzaak wegnemen: zon, hormonen of een huidontsteking. Bescherm de huid daarna elke dag tegen de zon. Wil je het vervagen versnellen, dan zijn er crèmes met bijvoorbeeld hydrochinon, azelaïnezuur of tretinoïne, chemische peelings en voor ouderdomsvlekken bevriezen of laser. Laat je vooraf adviseren: sommige middelen maken de huid juist donkerder.
Oppervlakkige ouderdomsvlekken vaak wel, met bevriezen, laser of elektrocoagulatie. Melasma en vlekken na puistjes zijn lastiger: ze reageren wisselend en komen vaak terug. Een dermatoloog beoordeelt eerst welk soort vlek het is; 247dermatologist doet die beoordeling online, de fysieke behandeling zelf gebeurt in een kliniek.
Meestal door de zon: jarenlange UV-blootstelling geeft ouderdomsvlekken. Hormonen (zwangerschap, de pil) geven melasma op voorhoofd, wangen, slapen en bovenlip, en puistjes of eczeem laten donkere plekjes achter. Vaak spelen zon en aanleg samen.
Nee. Ouderdomsvlekken (lentigo solaris) zijn goedaardig en gaan niet over in huidkanker. Let wel op een vlek die onregelmatig is, meerdere kleuren heeft of groeit: die kan een lentigo maligna zijn, een vroege vorm van melanoom. Laat zo'n vlek beoordelen.
Ja, het is de belangrijkste maatregel. UV-licht maakt elke vorm van pigmentvlekken donkerder en laat behandelde vlekken terugkomen. Gebruik dagelijks een hoge factor op gezicht en hals en ga niet onder de zonnebank.
Stuur foto's van je huid en beantwoord de vragen in de app. Een BIG-geregistreerde dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing, vanaf € 39.
Heb je meer onderzoek of behandeling nodig? Dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.
Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.
Bruine pigmentvlekken in het gezicht, vaak door zon en hormonen.
Ontsteking van talgklieren met puistjes, mee-eters en soms littekens.
Verlies van pigment waardoor scherp begrensde witte vlekken ontstaan.
Werking, bijwerkingen, zwangerschap en recept.
Egaal lichtbruine, goedaardige vlekken op gezicht en handen door jarenlange zon.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
