Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Hyperpigmentatiedonkere vlekken door een teveel aan pigment
Hyperpigmentatie betekent dat de huid op sommige plekken donkerder is dan eromheen, door een teveel aan pigment. Het is bijna altijd onschuldig, maar kan storend zijn. Lees hier waar donkere vlekken vandaan komen en wat eraan te doen is.
Wat is hyperpigmentatie?
Je huid krijgt kleur door pigment (melanine), gemaakt door pigmentcellen in de onderste laag van de opperhuid. Bij hyperpigmentatie maken die cellen op sommige plekken te veel pigment aan, en dan ontstaan donkere vlekken. Hyperpigmentatie is een verzamelnaam: er zijn verschillende vormen met verschillende oorzaken.
Waar komen donkere vlekken vandaan?
De drie meest voorkomende oorzaken. Zonlicht: UV-straling zet pigmentcellen aan tot extra pigment; zo ontstaan zonnevlekjes en wordt bestaande pigmentatie donkerder. Hormonen: vrouwelijke hormonen kunnen de pigmentaanmaak aanjagen; die vorm heet melasma en komt vaak op tijdens de zwangerschap of door de pil. Een ontsteking of beschadiging van de huid: na eczeem, puistjes, wondjes of krabben kan de huid een donkere plek achterlaten. Dat heet post-inflammatoire hyperpigmentatie en komt vooral voor bij een donkere huid.
Hoe herken je het?
Donkere, meestal bruine vlekken die scherp of grillig begrensd kunnen zijn. De plek en het patroon verraden vaak de oorzaak: vlekken precies waar eerst een puistje, wondje of eczeemplek zat wijzen op post-inflammatoire hyperpigmentatie; grillige vlekken in het gezicht op melasma. Twijfel je over een donkere vlek, verandert hij van vorm of kleur, of gedraagt hij zich anders dan de rest? Leg hem dan voor aan een dermatoloog.
Wat is eraan te doen?
Eerst de oorzaak aanpakken: zolang de zon, de hormonen of de huidontsteking doorgaan, komen er nieuwe vlekken bij. Is eczeem of acne de aanjager, dan is dát behandelen de eerste stap. Oppervlakkig gelegen pigment vervaagt daarna meestal vanzelf, in 6 maanden tot een jaar. Dieper gelegen pigment verdwijnt vaak niet of pas na jaren. Wil je het vervagen versnellen, dan zijn er opties: blekende crèmes (bijvoorbeeld met hydrochinon, azelaïnezuur of een vitamine A-zuurvariant), chemische peelings en camouflagetherapie door een huidtherapeut. Belangrijk om te weten: blekende crèmes en peelings kunnen ook averechts werken en de huid juist donkerder maken, vooral bij een donkere huid. Met laserbehandeling zijn artsen om dezelfde reden terughoudend. Laat je daarom adviseren voordat je begint, ook bij middelen van de drogist.
Wat kun je zelf doen?
Bescherm de vlekken tegen de zon: UV-licht maakt elke vorm van hyperpigmentatie donkerder. Gebruik een zonnebrandcrème met minimaal factor 30 en ga niet onder de zonnebank. Krab niet aan puistjes of eczeemplekken; dat vergroot de kans op een donkere plek achteraf.
Veelgestelde vragen over hyperpigmentatie
Zijn donkere vlekken gevaarlijk?
Hyperpigmentatie is bijna altijd onschuldig. Verandert een vlek van vorm of kleur, of wijkt hij af van de rest? Laat hem dan beoordelen door een dermatoloog.
Gaan de vlekken vanzelf weg?
Oppervlakkig pigment vervaagt meestal vanzelf, in 6 maanden tot een jaar. Dieper gelegen pigment verdwijnt vaak niet of pas na jaren.
Helpt een blekende crème?
Soms, bij oppervlakkig pigment. Maar blekende middelen kunnen ook averechts werken en de huid juist donkerder maken, vooral bij een donkere huid. Vraag eerst advies.
Waarom heb ik hier meer last van met mijn donkere huid?
Een donkere huid heeft actievere pigmentcellen. Na een ontsteking of beschadiging maken die sneller extra pigment aan, en het duurt langer voordat de plek weer vervaagt.
Bronnen en meer informatie
- NVDV-patiëntenfolder Melasma (nvdv.nl)
- Patiëntenfolder Post-inflammatoire hyperpigmentatie (huidziekten.nl)