Voetschimmelschilfering, jeuk en kloofjes tussen de tenen

Wat is voetschimmel?

Voetschimmel (tinea pedis) is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door schimmels (dermatofyten) die de hoornlaag van de opperhuid aantasten. Daardoor ontstaan schilfering en kloofjes tussen de tenen, jeukende blaasjes op de voetzolen of rode en schilferende plekken die vooral langs de voetranden zichtbaar zijn. Ook de teennagels kunnen aangedaan zijn. Voetschimmel komt veel voor, zeker 10% van de bevolking heeft er last van, vooral volwassenen. Schimmels kunnen ook elders op de huid infecties geven; dan ontstaat vaak ringworm, een uitbreidende rode en schilferende plek die in het midden geneest waardoor de ringvorm ontstaat. Ringworm komt veel minder vaak voor dan voetschimmel.

Hoe krijg je voetschimmel?

De schimmels groeien in de buitenste laag van de opperhuid. In een vochtige, warme omgeving groeien ze goed, en daarom komen schimmelinfecties aan de voeten veel voor. Transpirerende voeten en slecht ventilerende schoenen en sokken bevorderen de groei. Ook door zwemmen en douchen wordt de huid vochtig en vatbaarder. In drukbezochte douche- en kleedruimten en zwembaden zijn schimmels meestal ruim aanwezig, omdat er altijd mensen met voetschimmel rondlopen. Contact met schimmels is niet helemaal te vermijden, en meestal is niet duidelijk waar de infectie is opgelopen.

Voetschimmel symptomen: hoe ziet het eruit?

Voetschimmel herken je aan losse velletjes en kleine scheurtjes (kloofjes) tussen de tenen, meestal tussen de vierde en vijfde teen. Ook de zijkanten en de onderkant van de voet kunnen meedoen: de huid verkleurt daar, schilfert en jeukt of brandt.

Belangrijk om te weten: roodheid, schilfering en blaasjes aan de voeten kunnen ook door andere huidaandoeningen komen, zonder schimmelinfectie. Vier soorten huidafwijkingen kunnen het gevolg zijn van een schimmelinfectie aan de voeten: witte schilfering tussen de tenen, soms met pijnlijke kloofjes, vooral tussen de vierde en vijfde teen; roodheid en schilfering van grote delen van de voetzolen en voetranden, het zogenoemde mocassin-type; jeukende blaasjes, vooral op de voetzolen, die later indrogen tot bruine vlekjes of korstjes waarna de huid afschilfert; en gele verkleuring en brokkelig worden van de nagels (schimmelnagels). Bij een heftige, acute schimmelinfectie kunnen als reactie blaasjes of schilfering aan de handen of onderbenen ontstaan, een zogenoemde mykide-reactie. Daar is dan geen schimmel aanwezig, en het verdwijnt als de infectie behandeld is.

Is voetschimmel besmettelijk?

Losse huidschilfers van iemand met voetschimmel zitten vol schimmel. Die blijven achter op de vloer van zwembaden, doucheruimten en kleedkamers, en zo komt de schimmel op de voeten van anderen. Draag daarom slippers in gemeenschappelijke ruimten waar mensen op blote voeten lopen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Om zekerheid te krijgen worden schilfers van de huid of stukjes nagel afgenomen voor microscopisch onderzoek, waarmee schimmels vrij snel aangetoond kunnen worden. Een tweede methode is het kweken van huidschilfers of nagels; de uitslag van zo'n kweek duurt ongeveer zes weken.

Voetschimmel behandelen: zo werkt het

Voetschimmel behandel je in de meeste gevallen zelf met een antischimmelcrème van de apotheek of drogist, met terbinafine, miconazol of clotrimazol. Smeer de crème op de plekken en stop niet zodra de huid er beter uitziet; smeer nog een tijd door, zodat alle schimmel dood is. Helpt de crème na twee weken niet, laat de voet dan beoordelen: dan kan het iets anders zijn dan schimmel, of is een sterkere behandeling nodig.

Meestal wordt voetschimmel behandeld met een crème met een schimmeldodend of groeiremmend middel, één- of tweemaal per dag op de huidafwijkingen aangebracht. Belangrijk: smeer de crème nog twee weken door nadat de huidafwijkingen zijn verdwenen, zodat alle schimmels gedood zijn. Om een nieuwe infectie te voorkomen kan een antischimmelpoeder worden voorgeschreven, te strooien op de voeten en in de schoenen. Trek daarnaast elke dag schone sokken aan en draag niet elke dag dezelfde schoenen. Bij uitgebreide infecties en bij schimmelnagels is behandeling met tabletten of capsules nodig, meestal terbinafine of itraconazol. Bij voetschimmel duurt die behandeling ongeveer een maand, bij schimmelnagels aan de voeten drie tot zes maanden; een schimmel aan de teennagels geneest niet altijd. Terbinafine en itraconazol worden meestal goed verdragen. Vertel je arts wel of je andere medicijnen gebruikt of leverproblemen hebt.

Is voetschimmel te genezen?

Voetschimmel is goed te behandelen, maar de infectie kan terugkomen. Hoe groot dat risico is, verschilt per persoon; mensen met zweetvoeten krijgen er bijvoorbeeld sneller opnieuw last van.

Wat kun je zelf doen?

Droog de voeten altijd goed af, vooral tussen de tenen, en droog de voeten als laatste af zodat je schimmel niet naar de rest van het lichaam verplaatst. Trek elke dag schone katoenen sokken aan. Draag ventilerende schoenen; open schoenen zijn ideaal, anders hebben leren schoenen de voorkeur, en draag niet dagelijks dezelfde schoenen. Draag slippers in openbare badruimten. Was sokken op minimaal 60 graden om de schimmel te verwijderen.

Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?

Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.

Een dermatoloog van 247dermatologist beoordeelt je foto's binnen 12 tot 48 uur, zonder verwijzing, en schrijft zo nodig een recept voor een sterkere crème of tabletten. Maak foto's van de ruimte tussen de tenen (spreid ze), van de voetzool en van de nagels, bij daglicht. Lees ook onze pagina over wondroos als de huid rond een kloofje rood, warm en pijnlijk wordt.

Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.

Veelgestelde vragen over voetschimmel

Bronnen en meer informatie

• Voetschimmel, zwemmerseczeem (nvdv.nl)
• Ik heb voetschimmel (thuisarts.nl)