Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Voetschimmelschilfering, jeuk en kloofjes tussen de tenen
Voetschimmel, ook zwemmerseczeem of tinea pedis genoemd, is een huidinfectie door schimmels die de bovenste laag van de huid aantasten. Het geeft schilfering en kloofjes tussen de tenen, jeukende blaasjes op de voetzolen of rode, schilferende plekken langs de voetranden. Zeker een op de tien mensen krijgt er last van, vooral volwassenen.
Wat is voetschimmel?
Voetschimmel (tinea pedis) is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door schimmels (dermatofyten) die de hoornlaag van de opperhuid aantasten. Daardoor ontstaan schilfering en kloofjes tussen de tenen, jeukende blaasjes op de voetzolen of rode en schilferende plekken die vooral langs de voetranden zichtbaar zijn. Ook de teennagels kunnen aangedaan zijn. Voetschimmel komt veel voor, zeker 10% van de bevolking heeft er last van, vooral volwassenen. Schimmels kunnen ook elders op de huid infecties geven; dan ontstaat vaak ringworm, een uitbreidende rode en schilferende plek die in het midden geneest waardoor de ringvorm ontstaat. Ringworm komt veel minder vaak voor dan voetschimmel.
Hoe krijgt u voetschimmel?
De schimmels groeien in de buitenste laag van de opperhuid. In een vochtige, warme omgeving groeien ze goed, en daarom komen schimmelinfecties aan de voeten veel voor. Transpirerende voeten en slecht ventilerende schoenen en sokken bevorderen de groei. Ook door zwemmen en douchen wordt de huid vochtig en vatbaarder. In drukbezochte douche- en kleedruimten en zwembaden zijn schimmels meestal ruim aanwezig, omdat er altijd mensen met voetschimmel rondlopen. Contact met schimmels is niet helemaal te vermijden, en meestal is niet duidelijk waar de infectie is opgelopen.
Welke klachten geeft voetschimmel?
Belangrijk om te weten: roodheid, schilfering en blaasjes aan de voeten kunnen ook door andere huidaandoeningen komen, zonder schimmelinfectie. Vier soorten huidafwijkingen kunnen het gevolg zijn van een schimmelinfectie aan de voeten: witte schilfering tussen de tenen, soms met pijnlijke kloofjes, vooral tussen de vierde en vijfde teen; roodheid en schilfering van grote delen van de voetzolen en voetranden, het zogenoemde mocassin-type; jeukende blaasjes, vooral op de voetzolen, die later indrogen tot bruine vlekjes of korstjes waarna de huid afschilfert; en gele verkleuring en brokkelig worden van de nagels (schimmelnagels). Bij een heftige, acute schimmelinfectie kunnen als reactie blaasjes of schilfering aan de handen of onderbenen ontstaan, een zogenoemde mykide-reactie. Daar is dan geen schimmel aanwezig, en het verdwijnt als de infectie behandeld is.
Is voetschimmel besmettelijk?
Ja. U kunt voetschimmel krijgen als u met blote voeten loopt waar anderen met voetschimmel lopen, zoals in het zwembad of de badkamer.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Om zekerheid te krijgen worden schilfers van de huid of stukjes nagel afgenomen voor microscopisch onderzoek, waarmee schimmels vrij snel aangetoond kunnen worden. Een tweede methode is het kweken van huidschilfers of nagels; de uitslag van zo'n kweek duurt ongeveer zes weken.
Welke behandelingen zijn er?
Meestal wordt voetschimmel behandeld met een crème met een schimmeldodend of groeiremmend middel, één- of tweemaal per dag op de huidafwijkingen aangebracht. Belangrijk: smeer de crème nog twee weken door nadat de huidafwijkingen zijn verdwenen, zodat alle schimmels gedood zijn. Om een nieuwe infectie te voorkomen kan een antischimmelpoeder worden voorgeschreven, te strooien op de voeten en in de schoenen. Trek daarnaast elke dag schone sokken aan en draag niet elke dag dezelfde schoenen. Bij uitgebreide infecties en bij schimmelnagels is behandeling met tabletten of capsules nodig, meestal terbinafine of itraconazol. Bij voetschimmel duurt die behandeling ongeveer een maand, bij schimmelnagels aan de voeten drie tot zes maanden; een schimmel aan de teennagels geneest niet altijd. Terbinafine en itraconazol worden meestal goed verdragen. Vertel uw arts wel of u andere medicijnen gebruikt of leverproblemen heeft.
Is voetschimmel te genezen?
Voetschimmel is goed te behandelen, maar de infectie kan terugkomen. Hoe groot dat risico is, verschilt per persoon; mensen met zweetvoeten krijgen er bijvoorbeeld sneller opnieuw last van.
Wat kunt u zelf doen?
Droog de voeten altijd goed af, vooral tussen de tenen, en droog de voeten als laatste af zodat u schimmel niet naar de rest van het lichaam verplaatst. Trek elke dag schone katoenen sokken aan. Draag ventilerende schoenen; open schoenen zijn ideaal, anders hebben leren schoenen de voorkeur, en draag niet dagelijks dezelfde schoenen. Draag slippers in openbare badruimten. Was sokken op minimaal 60 graden om de schimmel te verwijderen.
Veelgestelde vragen over voetschimmel
Is voetschimmel besmettelijk?
Ja. U kunt het oplopen door met blote voeten te lopen waar anderen met voetschimmel lopen, zoals bij het zwembad of in openbare doucheruimten.
Hoe lang moet ik de crème smeren?
Nog twee weken nadat de huidafwijkingen verdwenen zijn. Dat is belangrijk om zeker te weten dat alle schimmels gedood zijn.
Wanneer zijn tabletten nodig?
Bij uitgebreide infecties en bij schimmelnagels. Meestal is dat terbinafine of itraconazol, ongeveer een maand voor de voet en drie tot zes maanden voor de nagels.
Komt voetschimmel terug?
Dat kan. Hoe groot het risico is verschilt per persoon; mensen met zweetvoeten krijgen er sneller opnieuw last van.
Hoe voorkom ik voetschimmel?
Droog de voeten goed af tussen de tenen, draag schone katoenen sokken en ventilerende schoenen, wissel van schoenen en draag slippers in openbare badruimten.