Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Schimmelnagelverdikte, verkleurde en brokkelige nagels
Een schimmelnagel, ook kalknagel of onychomycose genoemd, is een nagel die besmet is met een schimmel en daardoor dikker, verkleurd en brokkelig wordt. Het komt het vaakst voor op de teennagels, vooral bij de grote en kleine teen. De aandoening geeft meestal geen lichamelijke klachten, maar de nagel ziet er anders uit.
Wat is een schimmelnagel?
Schimmels zijn micro-organismen die overal in onze omgeving voorkomen en met het blote oog niet te zien zijn. Ze kunnen de huid infecteren en ook in de nagel gaan groeien. De medische term is onychomycose, in de volksmond kalknagel.
Hoe krijgt u een schimmelnagel?
Schimmelsporen zitten overal, bijvoorbeeld in sportzalen, zwembaden en andere openbare ruimten. Ze verspreiden zich makkelijk en overleven lang, zelfs een wasbeurt op 40 graden. Contact met schimmels is daardoor niet helemaal te vermijden, en meestal is niet duidelijk waar de infectie is opgelopen.
Welke klachten geeft een schimmelnagel?
De schimmel verandert de nagel: die wordt vaak dikker, kwetsbaar en brokkelig en krijgt een gelige of bruinige kleur. De nagel groeit langzamer en is lastiger te knippen, en gaat soms los zitten. De besmetting begint meestal aan het uiteinde van de nagel en groeit langzaam naar de nagelriem toe; onbehandeld kan uiteindelijk de hele nagel worden aangetast. Schimmelnagels zitten zelden op de vingers; de teennagels zijn het vaakst aangedaan. Soms is er tegelijk sprake van voetschimmel op de huid van de voeten, met jeuk, schilfering en soms roodheid.
Zijn schimmelnagels besmettelijk?
Ja. Schimmelnagels zijn besmettelijk. Gezinsleden kunnen besmet raken, al gebeurt dat niet vaak. Sommige mensen zijn vatbaarder dan anderen, vooral ouderen en mensen met diabetes, en mensen met een minder goede afweer door ziekte of medicijnen.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een aangedane nagel ziet er vaak duidelijk anders uit, maar aan de buitenkant is de diagnose niet betrouwbaar te stellen, omdat een verdikte gelige nagel meerdere oorzaken kan hebben. Daarom wordt aanvullend onderzoek gedaan: de dermatoloog kan een afschraapsel van de nagel onder de microscoop bekijken of naar het laboratorium sturen. Hoe lang de uitslag duurt, verschilt per methode.
Welke behandelingen zijn er?
Een schimmelnagel geeft meestal geen lichamelijke klachten en behandeling is niet altijd nodig. Wel is het belangrijk dat de huid rond de nagels en tussen de tenen geen kleine wondjes heeft, omdat die het risico op wondroos vergroten, vooral bij diabetes. Schimmelnagels zijn moeilijk te behandelen. Lokale middelen zoals crème of een aanstipkwastje dringen onvoldoende door in de nagel, en een laserbehandeling is niet effectief. Het beste werken schimmeldodende tabletten of capsules: die doden de schimmel in de nagelmatrix, waarna een schimmelvrije nagel uitgroeit. De kuur duurt meestal twee maanden voor vingernagels en drie maanden voor teennagels; omdat het medicijn in de nagel wordt ingebouwd, werkt het daarna nog maanden door. Uiteindelijk duurt het vaak zes tot negen maanden voordat de teennagel helemaal schimmelvrij is. Vertel uw arts welke andere medicijnen u gebruikt, want deze tabletten gaan niet met alle medicatie samen, en bij leverproblemen kunnen ze niet altijd gegeven worden.
Is een schimmelnagel te genezen?
Nagelschimmel is meestal goed te behandelen, maar de behandeling duurt lang. Na de kuur bestaat het risico dat de infectie terugkomt; hoe groot dat risico is, verschilt per persoon. Om herbesmetting via schoenen of sokken te voorkomen, is het verstandig sokken op 60 graden te wassen en schoenen te behandelen met miconazol-strooipoeder.
Hoe kunt u een schimmelnagel voorkomen?
Schimmelsporen zitten overal, dus volledig voorkomen is niet mogelijk. Het risico verkleint u door de voeten droog te houden en na het wassen goed af te drogen, ook tussen de tenen; katoenen sokken en ademend schoeisel te dragen; elke dag schone sokken aan te trekken en op minimaal 60 graden te wassen; regelmatig te wisselen van schoenen zodat ze kunnen drogen; in openbare ruimten altijd slippers te dragen; en nieuwe schoenen alleen met eigen sokken te passen.
Veelgestelde vragen over schimmelnagels
Zijn schimmelnagels besmettelijk?
Ja. Gezinsleden kunnen besmet raken, al gebeurt dat niet vaak. Slippers in openbare ruimten en schone sokken verkleinen het risico.
Helpt een crème of laser tegen kalknagels?
Nauwelijks. Lokale middelen dringen onvoldoende door in de nagel en een laserbehandeling is niet effectief. Schimmeldodende tabletten werken het best.
Hoe lang duurt de behandeling?
De tablettenkuur duurt twee tot drie maanden, maar het duurt vaak zes tot negen maanden voordat een teennagel helemaal schimmelvrij is uitgegroeid.
Moet ik een schimmelnagel altijd behandelen?
Niet altijd. De nagel geeft meestal geen klachten. Behandeling is vooral van belang bij wondjes rond de nagel, zeker bij diabetes, vanwege het risico op wondroos.
Hoe voorkom ik herbesmetting?
Was sokken op 60 graden, behandel schoenen met miconazol-strooipoeder, houd de voeten droog en draag slippers in openbare ruimten.