Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Schimmelnagelkalknagel: wat werkt echt en wat niet
Een dikke, gele of brokkelige teennagel kan een schimmelnagel zijn, in de volksmond kalknagel. Zeker weten kan alleen met onderzoek, want een verkleurde nagel heeft meerdere mogelijke oorzaken. Staat de diagnose vast, dan is er één behandeling die werkt: schimmeldodende tabletten op recept. Crèmes, aanstipmiddelen en laser dringen niet ver genoeg door de nagel heen.
- Wat werkt echt tegen een kalknagel?
- Wat werkt het snelst?
- Kun je een kalknagel eraf halen?
- Wat is een schimmelnagel?
- Hoe krijgt u een schimmelnagel?
- Welke klachten geeft een schimmelnagel?
- Zijn schimmelnagels besmettelijk?
- Is het wel een kalknagel?
- Hoe wordt de diagnose gesteld?
- Behandeling met tabletten
- Gaat een kalknagel ooit weg?
- Hoe kunt u een schimmelnagel voorkomen?
- Wat kost het bij 247dermatologist?
- Veelgestelde vragen over schimmelnagels
Wat werkt echt tegen een kalknagel?
Het korte antwoord: schimmeldodende tabletten of capsules op recept. Die bereiken de nagelmatrix, de plek waar de nagel wordt gemaakt, en doden daar de schimmel. Daarna groeit er een schone nagel uit.
Wat niet of nauwelijks werkt:
- Crèmes en aanstipkwastjes van de drogist. Die komen niet ver genoeg door de nagelplaat heen.
- Nagellak tegen kalknagels. Hetzelfde probleem.
- Laserbehandeling. Die is niet effectief.
- Lichttherapie met een speciale lamp. Ook daarvan is niet aangetoond dat het een schimmelnagel geneest.
- Huismiddelen zoals appelazijn, tea tree-olie of oregano-olie. Daarvoor is geen bewijs.
Dit volgt de lijn van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie.
Wat werkt het snelst?
De kuur zelf is niet te versnellen. Een teennagel groeit ongeveer een millimeter per maand, dus het duurt zes tot negen maanden voordat de nagel helemaal schoon is uitgegroeid.
Wat je wel in de hand hebt, is wanneer je begint. Veel mensen proberen eerst maandenlang middelen uit de winkel. Die tijd telt volledig op bij de rest. Wie meteen laat vaststellen wat het is en de juiste behandeling start, is maanden eerder klaar.
Dat eerste stuk duurt bij ons 12 tot 48 uur.
Kun je een kalknagel eraf halen?
Nee, en dat is ook niet nodig. De schimmel zit niet alleen in het zichtbare deel van de nagel, maar ook in de nagelmatrix: de plek onder de nagelriem waar de nagel wordt aangemaakt. Haal je alleen de nagel weg, dan groeit er opnieuw een aangetaste nagel uit.
Zelf de nagel wegknippen of eraf trekken is bovendien niet verstandig. Je beschadigt daarmee het nagelbed en maakt kleine wondjes, en juist die wondjes vergroten het risico op wondroos, zeker bij diabetes.
Wat wel kan: de nagel dunner maken. Een dikke nagel kun je voorzichtig bijvijlen, en een pedicure of podotherapeut kan de nagel bijwerken of uitfrezen. Dat maakt lopen prettiger en de nagel netter, maar het doodt de schimmel niet. De schimmel verdwijnt alleen door hem te behandelen, waarna er vanzelf een schone nagel uitgroeit.
Wat is een schimmelnagel?
Schimmels zijn micro-organismen die overal in onze omgeving voorkomen en met het blote oog niet te zien zijn. Ze kunnen de huid infecteren en ook in de nagel gaan groeien. De medische term is onychomycose, in de volksmond kalknagel.
Hoe krijgt u een schimmelnagel?
Schimmelsporen zitten overal, bijvoorbeeld in sportzalen, zwembaden en andere openbare ruimten. Ze verspreiden zich makkelijk en overleven lang, zelfs een wasbeurt op 40 graden. Contact met schimmels is daardoor niet helemaal te vermijden, en meestal is niet duidelijk waar de infectie is opgelopen.
De schimmel komt makkelijker binnen wanneer de beschermlaag van de huid tijdelijk minder goed werkt, bijvoorbeeld na lang douchen of bij een klein wondje rond de nagel.
Welke klachten geeft een schimmelnagel?
De schimmel verandert de nagel: die wordt vaak dikker, kwetsbaar en brokkelig en krijgt een gelige of bruinige kleur. De nagel groeit langzamer en is lastiger te knippen, en gaat soms los zitten. De besmetting begint meestal aan het uiteinde van de nagel en groeit langzaam naar de nagelriem toe; onbehandeld kan uiteindelijk de hele nagel worden aangetast. Schimmelnagels zitten zelden op de vingers; de teennagels zijn het vaakst aangedaan. Soms is er tegelijk sprake van voetschimmel op de huid van de voeten, met jeuk, schilfering en soms roodheid.
Zijn schimmelnagels besmettelijk?
Ja, al is een schimmelnagel niet gevaarlijk. Hij is wel besmettelijk. Gezinsleden kunnen besmet raken, al gebeurt dat niet vaak. Sommige mensen zijn vatbaarder dan anderen, vooral ouderen en mensen met diabetes, en mensen met een minder goede afweer door ziekte of medicijnen.
Is het wel een kalknagel?
Aan de buitenkant is dat niet met zekerheid te zeggen. Een verdikte of verkleurde nagel kan ook komen door druk van schoeisel, door een bloeduitstorting onder de nagel of door een andere nagelaandoening. Schimmeltabletten hebben dan geen zin, en die tabletten zijn niet vrijblijvend: ze gaan niet samen met alle medicijnen en zijn niet geschikt bij bepaalde leverproblemen.
Daarom begint elke behandeling met vaststellen wat het werkelijk is. De dermatoloog beoordeelt de nagel en kan een afschraapsel onder de microscoop laten bekijken of naar het laboratorium sturen.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een aangedane nagel ziet er vaak duidelijk anders uit, maar aan de buitenkant is de diagnose niet betrouwbaar te stellen, omdat een verdikte gelige nagel meerdere oorzaken kan hebben. Daarom wordt aanvullend onderzoek gedaan: de dermatoloog kan een afschraapsel van de nagel onder de microscoop bekijken of naar het laboratorium sturen. Hoe lang de uitslag duurt, verschilt per methode.
Behandeling met tabletten
Een schimmelnagel geeft meestal geen lichamelijke klachten en behandeling is niet altijd nodig. Wel is het belangrijk dat de huid rond de nagels en tussen de tenen geen kleine wondjes heeft, omdat die het risico op wondroos vergroten, vooral bij diabetes. Schimmelnagels zijn moeilijk te behandelen. Lokale middelen zoals crème of een aanstipkwastje dringen onvoldoende door in de nagel, en een laserbehandeling is niet effectief. Het beste werken schimmeldodende tabletten of capsules: die doden de schimmel in de nagelmatrix, waarna een schimmelvrije nagel uitgroeit. De kuur duurt meestal twee maanden voor vingernagels en drie maanden voor teennagels; omdat het medicijn in de nagel wordt ingebouwd, werkt het daarna nog maanden door. Uiteindelijk duurt het vaak zes tot negen maanden voordat de teennagel helemaal schimmelvrij is. Vertel uw arts welke andere medicijnen u gebruikt, want deze tabletten gaan niet met alle medicatie samen, en bij leverproblemen kunnen ze niet altijd gegeven worden.
Hoe vaak helpt het? Bij ongeveer zes van de tien mensen is de nagel na de kuur schimmelvrij. Bij de anderen blijft de infectie bestaan of komt hij terug. Dat is de hoogste kans van alle beschikbare behandelingen, maar het is geen garantie. Het zijn bovendien sterke medicijnen die bijwerkingen kunnen geven, en daarom beoordeelt een arts eerst of ze voor jou geschikt zijn.
Gaat een kalknagel ooit weg?
Nagelschimmel is meestal goed te behandelen, maar de behandeling duurt lang. Na de kuur bestaat het risico dat de infectie terugkomt; hoe groot dat risico is, verschilt per persoon. Om herbesmetting via schoenen of sokken te voorkomen, is het verstandig sokken op 60 graden te wassen en schoenen te behandelen met miconazol-strooipoeder.
Hoe kunt u een schimmelnagel voorkomen?
Schimmelsporen zitten overal, dus volledig voorkomen is niet mogelijk. Het risico verkleint u door de voeten droog te houden en na het wassen goed af te drogen, ook tussen de tenen; katoenen sokken en ademend schoeisel te dragen; elke dag schone sokken aan te trekken en op minimaal 60 graden te wassen; regelmatig te wisselen van schoenen zodat ze kunnen drogen; in openbare ruimten altijd slippers te dragen; nieuwe schoenen alleen met eigen sokken te passen; de voeten zonder zeep te wassen en goed af te drogen, ook tussen de tenen; en luchtige schoenen te dragen, zoals sandalen of leren schoenen.
Wat kost het bij 247dermatologist?
Een consult kost € 39 en je hebt binnen 48 uur antwoord. Sneller kan ook: € 59 binnen 24 uur, of € 79 binnen 12 uur. Je hebt geen verwijzing nodig en er is geen wachtlijst.
Is een behandeling met tabletten aangewezen, dan schrijft de dermatoloog het recept uit. Het consult van € 39 valt buiten het basispakket en betaal je zelf. De tabletten zijn een receptgeneesmiddel; of en hoeveel je verzekeraar daarvan vergoedt, hangt af van je polis en je eigen risico.
Veel mensen betalen uiteindelijk twee keer. Eerst maandenlang aan middelen uit de winkel die de nagel niet ver genoeg binnendringen, en daarna alsnog aan de behandeling die wel werkt. Direct laten beoordelen scheelt dat eerste traject.
Veelgestelde vragen over schimmelnagels
Hoe kom je echt van een kalknagel af?
Met schimmeldodende tabletten op recept. Die doden de schimmel in de nagelmatrix, waarna een schone nagel uitgroeit. Middelen die je op de nagel smeert komen daar niet.
Wat werkt het snelst tegen kalknagels?
De kuur zelf duurt bij iedereen even lang, want de nagel moet uitgroeien. Snelheid zit in eerder beginnen. Maanden zelf proberen met middelen uit de winkel telt volledig op bij de behandelduur.
Wat is het beste middel tegen kalknagels?
Schimmeldodende tabletten of capsules op recept. Die zijn niet vrij verkrijgbaar, omdat een arts eerst moet beoordelen of ze veilig zijn voor jou.
Helpt laseren tegen een kalknagel?
Nee. Een laserbehandeling is niet effectief tegen een schimmelnagel.
Werkt nagellak of een aanstipmiddel van de drogist?
Nauwelijks. Die middelen dringen onvoldoende door in de nagel.
Zijn kalknagels besmettelijk?
Ja. Gezinsleden kunnen besmet raken, al gebeurt dat niet vaak. Slippers in openbare ruimten en schone sokken verkleinen het risico.
Hoe lang duurt de behandeling?
De tablettenkuur duurt twee tot drie maanden. Daarna duurt het vaak zes tot negen maanden voordat een teennagel helemaal schimmelvrij is uitgegroeid.
Moet ik een kalknagel altijd behandelen?
Niet altijd. De nagel geeft meestal geen klachten. Behandeling is vooral van belang bij wondjes rond de nagel, zeker bij diabetes, vanwege het risico op wondroos.
Kun je ook een schimmelnagel aan je vingers krijgen?
Dat kan, maar het komt zelden voor. Teennagels zijn veel vaker aangedaan.
Hoe voorkom ik dat de kalknagel terugkomt?
Was sokken op 60 graden, behandel schoenen met miconazol-strooipoeder, houd de voeten droog en draag slippers in openbare ruimten.
Kun je een kalknagel wegknippen of eraf trekken?
Doe dat niet. Je beschadigt het nagelbed en maakt wondjes, en de schimmel zit ook in de nagelmatrix, dus er groeit opnieuw een aangetaste nagel uit. Voorzichtig bijvijlen of laten bijwerken door een pedicure mag wel, maar dat doodt de schimmel niet.
Wat zeggen kalknagels over je gezondheid?
Meestal niets bijzonders. Schimmelnagels komen wel vaker voor bij ouderen, bij mensen met diabetes en bij mensen met een minder goede afweer door ziekte of medicijnen. Heb je diabetes, laat wondjes rond de nagel dan beoordelen, vanwege het risico op wondroos.
Wat kost het om van een kalknagel af te komen?
Bij ons betaal je € 39 voor de beoordeling door een dermatoloog, en is behandeling met tabletten aangewezen, dan krijg je daarbij het recept. Wat mensen vaak duurder uitkomt is de weg ervoor: maandenlang middelen kopen die de nagel niet ver genoeg bereiken, en daarna alsnog naar de arts.
Werken die pillen altijd?
Niet altijd. Bij ongeveer zes van de tien mensen is de nagel na de kuur schimmelvrij. Bij de anderen blijft de infectie bestaan of komt hij terug. Het blijft de behandeling met de hoogste kans.
Helpt lichttherapie of een speciale lamp?
Nee. Net als bij laser is niet aangetoond dat lichttherapie een schimmelnagel geneest.
Bronnen en meer informatie
- Schimmelnagel, kalknagel, onychomycose (nvdv.nl)
- Ik heb schimmelnagels, wat kan helpen? (thuisarts.nl)