Gewone wrat (verruca vulgaris)
Vooral op handen en voeten, soms op knieën en ellebogen. Vaak bloemkoolachtige bultjes die hard kunnen aanvoelen. Meestal zitten er meerdere tegelijk.
Infectie
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
± 5 min leestijd
Wrattenruwe bultjes door een virus
Wratten zijn ruwe, vaak bloemkoolachtige uitgroeisels van de huid, veroorzaakt door het humaan papillomavirus. De medische naam is verruca. Ze zitten vooral op handen en voeten, maar kunnen over het hele lichaam voorkomen, en vaak zitten er meerdere tegelijk. Wratten komen veel voor, met name bij kinderen en jongvolwassenen.
Hoe krijg je wratten?
Wratten worden veroorzaakt door een virus, het humaan papillomavirus. Dit virus is besmettelijk. Je kunt een wrat krijgen als je huid met het virus in contact komt. Dat gebeurt sneller wanneer de huid kapot is of verweekt. De tijd tussen de besmetting en het ontstaan van een wrat wisselt: meestal twee tot zes maanden, maar het kan ook langer dan een jaar duren.
Welke soorten wratten zijn er en hoe zien ze eruit?
Meestal heb je geen last van wratten, maar sommige kunnen pijn doen. Veel mensen vinden een wrat er niet mooi uitzien. Wratten worden ingedeeld naar de plaats waar ze zitten of naar hun vorm.
De belangrijkste vormen:
Voetwrat (verruca plantaris)
Op de voetzool, vaak met een dikke eeltlaag erop. Er zijn twee soorten: de mozaïekwrat, die zich oppervlakkig uitbreidt, en de doornwrat, die de diepte in groeit en pijnlijk is. Voetwratten zijn vaak hardnekkig en groeien diep door de druk op de voetzool.
Vlakke wrat (verruca plana)
Een glad, plat bobbeltje van enkele millimeters, huidkleurig, roze of lichtbruin. Vaak zitten er veel tegelijk, vooral op het gezicht, de onderarmen, de handruggen en de benen.
Draadvormige wrat (verruca filiformis)
Een uitstulpinkje van de huid op een smalle steel, meestal in het gezicht. Bij kinderen vooral op de lippen, neus of oogleden.
Zijn wratten besmettelijk?
J
Ja. Wratten zijn besmettelijk. Je krijgt ze door contact met iemand die wratten heeft. Voetwratten krijg je waarschijnlijk door geïnfecteerde huidschilfers en stukjes wrat, bijvoorbeeld door op blote voeten te lopen in kleedkamers, doucheruimtes, zwembaden en gymzalen.
Hoe stelt je arts wratten vast?
Je arts ziet meestal direct of je wratten hebt. Soms wordt wat verhoorning weggeschraapt, waardoor de kenmerkende zwarte puntjes zichtbaar worden.
Welke behandelingen zijn er?
Behandelen is vaak niet nodig. Bij tweederde van de mensen verdwijnen de wratten binnen twee jaar vanzelf. Behandelen is alleen nodig als je er last van hebt, ze pijn doen of ze je cosmetisch storen. Het doel van elke behandeling is het kapotmaken van het bovenste deel van de huid, waarin de virusdeeltjes zitten.
De behandeling van wratten is niet eenvoudig. Er is niet één methode die bij iedereen werkt, en de resultaten zijn wisselend en vaak teleurstellend.
De verschillende behandelingen:
Salicylzuur (aanstipvloeistof of zalf)
Bewezen effectief. Het verweekt de hoornlaag. Breng het eenmaal per dag aan; het werkt beter onder een pleister. Smeer de huid rondom in met vaseline om de gezonde huid te beschermen en verwijder de verweekte hoornlaag regelmatig met een mesje, eeltvijl of puimsteen, na de wrat eerst een kwartier in warm water te hebben geweekt. Ga na het verdwijnen nog een tot twee weken door. De behandeling kan pijnlijk zijn en soms irriteren.
Bevriezing met vloeibare stikstof
De wrat wordt bevroren, waardoor een blaar ontstaat met de wrat in het blaardak. De huid geneest binnen vier tot zeven dagen. Vaak moet het na enkele weken herhaald worden. Bij voetwratten is het wat minder succesvol omdat de hoornlaag daar dikker is. De behandeling is pijnlijk, kan bloedblaren geven, en rond de nagels kan ze de nagel blijvend beschadigen.
Tri-, bi- of monochloorazijnzuur
Agressief bijtende stoffen voor dikke wratten op handpalmen en voetzolen. Ze worden om de zeven à tien dagen aangebracht, met salicylzuur ertussendoor om de wrat verder te verweken.
Uitlepelen of wegsnijden
Onder plaatselijke verdoving wordt de wrat weggelepeld of gesneden en het wondgebied dichtgeschroeid. De wond geneest in ongeveer twee weken. Bij 20% komt de wrat binnen enkele maanden terug, en er is kans op blijvende littekens. Voetwratten worden hierom liever niet weggesneden.
Vitamine-A-zuur crème
Maakt de hoornlaag dunner en werkt vooral bij platte wratten. Eenmaal of tweemaal per dag aanbrengen. Bescherming tegen de zon is belangrijk, want dit middel maakt de huid gevoeliger voor zonlicht.
Lasertherapie en overige
Lasertherapie kan soms helpen bij voetwratten. Bij hardnekkige wratten kan bleomycine in de wrat worden gespoten. Van duct tape, diphencyprone, 5-fluorouracil, fotodynamische therapie en interferon is de effectiviteit niet aangetoond.
Wratten onder de nagel zijn zeer moeilijk te behandelen. Soms wordt de nagel verwijderd om beter bij de wrat te kunnen, maar bevriezen rond de nagel kan die permanent beschadigen.
Zijn wratten te genezen?
De meeste wratten verdwijnen vanzelf, maar dat kan lang duren. Wratten op de hand, onder de nagels en op de voetzolen kunnen zeer hardnekkig zijn. Ze komen ook vaak terug, soms op een andere plek dan waar ze eerst zaten.
Wat kun je zelf doen?
- Loop niet op blote voeten in gemeenschappelijke ruimtes zoals zwembaden en gymzalen. Alleen bij voetwratten heeft preventie echt nut.
- Gebruik bij napijn na een behandeling een pijnstiller, bijvoorbeeld paracetamol.
- Laat je bij het behandelen van meerdere grote voetwratten tegelijk begeleiden door iemand die je naar huis kan brengen.
Veelgestelde vragen over wratten
Zijn wratten besmettelijk?
Ja. Je krijgt ze door contact met iemand die wratten heeft, of via geïnfecteerde huidschilfers. Voetwratten loop je vaak op door op blote voeten te lopen in kleedkamers, doucheruimtes en zwembaden.
Moeten wratten behandeld worden?
Meestal niet. Bij tweederde van de mensen verdwijnen ze binnen twee jaar vanzelf. Behandelen is alleen nodig als je er last van hebt, ze pijn doen of ze je cosmetisch storen.
Hoe lang duurt het voordat een wrat verschijnt?
De tijd tussen besmetting en de eerste wrat wisselt: meestal twee tot zes maanden, maar het kan ook langer dan een jaar duren.
Waarom komen mijn wratten steeds terug?
Wratten op de hand, onder de nagels en op de voetzolen zijn hardnekkig en komen vaak terug, soms op een andere plek. De behandeling werkt niet bij iedereen even goed.
Kan ik wratten zelf behandelen?
Een aanstipvloeistof of zalf met salicylzuur is bewezen effectief en zonder recept verkrijgbaar. Verweek de wrat eerst in warm water, bescherm de huid eromheen met vaseline en schraap de verweekte laag regelmatig weg.
Bronnen en meer informatie
Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV).
Gerelateerde huidaandoeningen
Alle aandoeningen A–ZWaterwratjes
Kleine, glanzende bultjes door een virus, vooral bij kinderen.
Ouderdomswratten
Goedaardige, wratachtige plekjes die met de leeftijd ontstaan.
Likdoorns
Pijnlijke eeltplekken door druk of wrijving, geen virus.