Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Jeukende huidEen klacht met veel mogelijke oorzaken.
Een jeukende huid laat zich moeilijk negeren: je wilt krabben of wrijven. Jeuk is een klacht met veel mogelijke oorzaken. Vaak is de huid droog, maar ook eczeem, netelroos of schurft kunnen jeuk geven. Soms zie je niets aan de huid. Meestal kun je de jeuk zelf verlichten. Houdt die aan of krijg je er andere klachten bij, dan is het verstandig om je huid te laten beoordelen.
Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39
Wat is jeuk?
Jeuk ontstaat doordat zenuwuiteinden in de huid een signaal aan de hersenen afgeven dat er iets aan de hand is: irritatie, ontsteking of een verstoorde huidbarrière. Soms zie je iets op de jeukende plek, zoals roodheid, bultjes of schilfers; soms is er niets te zien. Jeuk kan op één plek zitten of over het hele lichaam, kort duren of wekenlang aanhouden. Vooral aanhoudende jeuk kan het dagelijks leven flink verstoren: hij eist aandacht op en houdt je uit je slaap.
Jeukende huid: wat zijn de oorzaken?
De meest voorkomende oorzaak is een droge huid, bijvoorbeeld door veel zeep, lang of heet douchen, droge lucht of het ouder worden. Daarnaast geven veel huidaandoeningen jeuk, zoals eczeem, netelroos, psoriasis, schurft en schimmelinfecties. Ook prikkels van buitenaf kunnen de oorzaak zijn: insectenbeten, brandnetels, in de vroege zomer de eikenprocessierups, of contact met stoffen waar je huid gevoelig voor is, zoals parfum of wasmiddel. Soms jeukt de huid zonder dat er iets te zien is; dan kunnen medicijnen, een zwangerschap of een inwendige oorzaak meespelen. Warmte en stress maken jeuk vaak erger.
Let op
Is de jeuk 's nachts het hevigst en hebben huisgenoten er ook last van? Denk dan aan schurft en laat de huid beoordelen; schurft gaat niet vanzelf over en is goed te behandelen.
Jeuk zonder uitslag: wat kan het zijn?
Jeuk zonder dat er iets aan de huid te zien is, komt het vaakst door een droge huid, zeker bij ouderen: de huid wordt dunner en droger en gaat daardoor jeuken. Ook medicijnen kunnen jeuk geven, vooral als je er meerdere tegelijk gebruikt; soms begint de jeuk na een nieuw medicijn of een ander merk van hetzelfde middel. Stress en spanning kunnen jeuk veroorzaken en maken bestaande jeuk erger.
Soms heeft jeuk zonder uitslag een inwendige oorzaak. Voorbeelden zijn een nier- of leverziekte, een schildklierprobleem, diabetes, bloedarmoede of een andere bloedziekte, en in zeldzame gevallen een vorm van kanker. Ook tijdens de zwangerschap komt jeuk voor. Welke oorzaak bij jou speelt, is niet aan de jeuk zelf af te lezen; daarvoor is onderzoek nodig.
Daarom ga je met jeuk die langer dan een paar weken aanhoudt zonder zichtbare huidafwijkingen eerst naar de huisarts. Die vraagt door over het moment van de jeuk, je medicijnen en andere klachten, en kan bloedonderzoek doen naar onder andere de lever-, nier- en schildklierfunctie. Is de huid de oorzaak, dan kan een dermatoloog meedenken over de behandeling.
Wat kun je zelf doen?
Smeer de huid dagelijks in met een vette, neutrale crème zonder parfum; bij een droge huid is dat vaak al genoeg. Douche kort en lauw, gebruik weinig zeep en dep de huid droog. Draag luchtige kleding van katoen en was met een wasmiddel zonder parfum. Tegen acute jeuk helpen koelen met een koud kompres of een verkoelende gel. Knip je nagels kort, zodat krabben minder schade geeft, en probeer bij jeuk te drukken of te koelen in plaats van te krabben.
Krabben verlicht maar heel even en maakt de jeuk daarna erger: de huid raakt beschadigd, gaat meer jeuken en zo ontstaat een krab-jeuk-cirkel die de klachten in stand houdt.
Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.
Laat je jeuk beoordelen als hij langer dan twee weken aanhoudt, je slaap of dagelijks leven verstoort, of als zelfzorg niet helpt. Zie je uitslag op de huid, dan kan een dermatoloog het beeld herkennen en gericht behandelen; stuur bij een online consult scherpe foto's mee van de plekken. Jeukt je hele lichaam zonder dat er iets te zien is, en ben je ook moe, word je geler of val je af zonder reden? Ga dan naar je huisarts: dan moet eerst een inwendige oorzaak worden uitgesloten.
Let op
Ben je zwanger en heb je hevige jeuk, vooral op je handpalmen of voetzolen? Meld dat altijd direct bij je verloskundige of arts.
Laat je huid door de dermatoloog beoordelen
Stuur foto's van je huid en beantwoord de vragen in de app. Een BIG-geregistreerde dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing, vanaf € 39.
Heb je meer onderzoek of behandeling nodig? Dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.
Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.
Veelgestelde vragen
Waardoor heb ik jeuk zonder uitslag?
De meest voorkomende oorzaak is een droge huid, die kan jeuken zonder dat je er iets aan ziet. Daarnaast kunnen medicijnen, een zwangerschap of een inwendige oorzaak meespelen. Houdt jeuk zonder uitslag langer dan twee weken aan, ga dan naar je huisarts.
Wat helpt snel tegen jeuk?
Koelen werkt het snelst: een koud kompres of een verkoelende gel. Voor de langere termijn helpt een vette, neutrale crème zonder parfum, zeker als een droge huid de oorzaak is. Druk of koel bij jeuk in plaats van te krabben.
Waarom moet ik niet krabben?
Krabben verlicht maar even. Daarna beschadigt het de huid, waardoor die meer gaat jeuken en er een krab-jeuk-cirkel ontstaat. Ook kunnen krabwonden ontsteken en littekens achterlaten. Korte nagels en koelen beperken de schade.
Wanneer moet je met jeuk naar de huisarts?
Als de jeuk langer dan twee weken aanhoudt, je slaap of dagelijks leven verstoort, over je hele lichaam zit zonder zichtbare afwijkingen, of samengaat met moeheid, geler worden, afvallen of koorts. Ben je zwanger en heb je hevige jeuk, meld dat altijd direct.
Wat kan een dermatoloog doen bij jeuk?
De dermatoloog herkent aan het beeld welke huidaandoening de jeuk veroorzaakt, zoals eczeem, netelroos, psoriasis of schurft, en behandelt die gericht. Ook bij hardnekkige jeuk zonder duidelijke oorzaak kan de dermatoloog meedenken over jeukremmende behandeling.
Wat zijn de oorzaken van een jeukende huid?
Het vaakst een droge huid. Daarnaast huidaandoeningen zoals eczeem, netelroos, psoriasis, schurft en schimmel; prikkels zoals insectenbeten, brandnetels of de eikenprocessierups; allergie; medicijnen; zwangerschap; en soms een inwendige oorzaak zoals een nier-, lever- of schildklierziekte.
Wat kan jeuk over het hele lichaam betekenen?
Vaak een droge huid, zeker op oudere leeftijd. Maar jeuk over het hele lichaam zonder uitslag kan ook door medicijnen komen of een inwendige oorzaak hebben, zoals een nier-, lever-, schildklier- of bloedziekte. Houdt het langer dan twee weken aan, ga dan naar de huisarts; die kan bloedonderzoek doen.
Waarom heb ik 's nachts meer jeuk?
Warmte maakt jeuk erger, en onder een warm dekbed is de huid warm. Ook is er 's nachts minder afleiding, waardoor je jeuk sterker voelt. Jeuk die vooral 's nachts speelt en ook bij huisgenoten voorkomt, past bij schurft. Houd de slaapkamer koel en smeer de huid voor het slapen in met een vette, neutrale crème.
Welk onderzoek doet de huisarts bij jeuk zonder uitslag?
Bij langdurige jeuk zonder uitslag kan de huisarts bloed laten onderzoeken op onder andere de lever-, nier- en schildklierfunctie, bloedarmoede en bloedsuiker, en soms urine. Zo wordt gekeken of een andere ziekte de jeuk veroorzaakt.
Kan stress jeuk veroorzaken?
Ja. Stress en spanning kunnen jeuk veroorzaken en bestaande jeuk erger maken. Ook kan jeuk blijven bestaan doordat je blijft krabben: de krab-jeuk-cirkel. Bij jeuk die je dagelijks leven of slaap verstoort, kan naast behandeling van de huid ook psychologische ondersteuning helpen.
Bronnen en meer informatie
- Ik heb jeuk (thuisarts.nl)
- Ik heb jeuk die lang duurt en ga daarvoor naar het ziekenhuis (thuisarts.nl)
- Jeuk: oorzaken en behandeling (huidarts.com)
Gerelateerde huidaandoeningen
Droge huid
De meest voorkomende oorzaak van jeuk: een huid die vocht tekortkomt en trekt.
Eczeem
Rode, schilferende en jeukende plekken die in vlagen komen en gaan.
Netelroos
Jeukende bultjes of galbulten die plotseling opkomen en zich verplaatsen.
Jeukende hoofdhuid: droog, schilfers of roos?
Roos, eczeem, psoriasis of schimmel? Zo onderscheid je het.
Anale jeuk
Jeuk rond de anus door irritatie, eczeem, schimmel, aambeien of wormen.
Huidtips van een dermatoloog.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
