Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Jeukende huidEen klacht met veel mogelijke oorzaken.
Jeuk is een gevoel in de huid dat je wilt laten krabben of wrijven. Het is geen ziekte maar een klacht, met veel mogelijke oorzaken: van een droge huid, de meest voorkomende, tot huidaandoeningen zoals eczeem, netelroos of schurft. Soms is er aan de huid niets te zien. Meestal is jeuk onschuldig en goed zelf te verlichten; houdt hij aan of komen er andere klachten bij, dan is een beoordeling verstandig.
Wat is jeuk?
Jeuk ontstaat doordat zenuwuiteinden in de huid een signaal aan de hersenen afgeven dat er iets aan de hand is: irritatie, ontsteking of een verstoorde huidbarrière. Soms zie je iets op de jeukende plek, zoals roodheid, bultjes of schilfers; soms is er niets te zien. Jeuk kan op één plek zitten of over het hele lichaam, kort duren of wekenlang aanhouden. Vooral aanhoudende jeuk kan het dagelijks leven flink verstoren: hij eist aandacht op en houdt je uit je slaap.
Waar komt jeuk vandaan?
De meest voorkomende oorzaak is een droge huid, bijvoorbeeld door veel zeep, lang of heet douchen, droge lucht of het ouder worden. Daarnaast geven veel huidaandoeningen jeuk, zoals eczeem, netelroos, psoriasis, schurft en schimmelinfecties. Ook prikkels van buitenaf kunnen de oorzaak zijn: insectenbeten, brandnetels, in de vroege zomer de eikenprocessierups, of contact met stoffen waar je huid gevoelig voor is, zoals parfum of wasmiddel. Soms jeukt de huid zonder dat er iets te zien is; dan kunnen medicijnen, een zwangerschap of een inwendige oorzaak meespelen. Warmte en stress maken jeuk vaak erger.
Let op
Is de jeuk 's nachts het hevigst en hebben huisgenoten er ook last van? Denk dan aan schurft en laat de huid beoordelen; schurft gaat niet vanzelf over en is goed te behandelen.
Wat kun je zelf doen?
Smeer de huid dagelijks in met een vette, neutrale crème zonder parfum; bij een droge huid is dat vaak al genoeg. Douche kort en lauw, gebruik weinig zeep en dep de huid droog. Draag luchtige kleding van katoen en was met een wasmiddel zonder parfum. Tegen acute jeuk helpen koelen met een koud kompres of een verkoelende gel. Knip je nagels kort, zodat krabben minder schade geeft, en probeer bij jeuk te drukken of te koelen in plaats van te krabben.
Krabben verlicht maar heel even en maakt de jeuk daarna erger: de huid raakt beschadigd, gaat meer jeuken en zo ontstaat een krab-jeuk-cirkel die de klachten in stand houdt.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Laat je jeuk beoordelen als hij langer dan twee weken aanhoudt, je slaap of dagelijks leven verstoort, of als zelfzorg niet helpt. Zie je uitslag op de huid, dan kan een dermatoloog het beeld herkennen en gericht behandelen; stuur bij een online consult scherpe foto's mee van de plekken. Jeukt je hele lichaam zonder dat er iets te zien is, en ben je ook moe, word je geler of val je af zonder reden? Ga dan naar je huisarts: dan moet eerst een inwendige oorzaak worden uitgesloten.
Let op
Ben je zwanger en heb je hevige jeuk, vooral op je handpalmen of voetzolen? Meld dat altijd direct bij je verloskundige of arts.
Veelgestelde vragen
Waardoor heb ik jeuk zonder uitslag?
De meest voorkomende oorzaak is een droge huid, die kan jeuken zonder dat je er iets aan ziet. Daarnaast kunnen medicijnen, een zwangerschap of een inwendige oorzaak meespelen. Houdt jeuk zonder uitslag langer dan twee weken aan, ga dan naar je huisarts.
Wat helpt snel tegen jeuk?
Koelen werkt het snelst: een koud kompres of een verkoelende gel. Voor de langere termijn helpt een vette, neutrale crème zonder parfum, zeker als een droge huid de oorzaak is. Druk of koel bij jeuk in plaats van te krabben.
Waarom moet ik niet krabben?
Krabben verlicht maar even. Daarna beschadigt het de huid, waardoor die meer gaat jeuken en er een krab-jeuk-cirkel ontstaat. Ook kunnen krabwonden ontsteken en littekens achterlaten. Korte nagels en koelen beperken de schade.
Wanneer moet je met jeuk naar de huisarts?
Als de jeuk langer dan twee weken aanhoudt, je slaap of dagelijks leven verstoort, over je hele lichaam zit zonder zichtbare afwijkingen, of samengaat met moeheid, geler worden, afvallen of koorts. Ben je zwanger en heb je hevige jeuk, meld dat altijd direct.
Wat kan een dermatoloog doen bij jeuk?
De dermatoloog herkent aan het beeld welke huidaandoening de jeuk veroorzaakt, zoals eczeem, netelroos, psoriasis of schurft, en behandelt die gericht. Ook bij hardnekkige jeuk zonder duidelijke oorzaak kan de dermatoloog meedenken over jeukremmende behandeling.
Bronnen en meer informatie
- Ik heb jeuk (thuisarts.nl)