Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Lichen planusJeukende bultjes met een eigen patroon.
Lichen planus is een sterk jeukende ontsteking van de huid met kleine, paarsrode, afgeplatte bultjes. De aandoening kan ook voorkomen op de slijmvliezen van de mond en de geslachtsdelen, op de nagels en op de hoofdhuid. Lichen planus is niet besmettelijk. Op de huid verdwijnen de klachten vaak binnen twee jaar vanzelf; op de slijmvliezen is de aandoening meestal hardnekkiger.
Wat is lichen planus?
Lichen planus begint als kleine, baksteenrode tot paarse, afgeplatte bultjes van enkele millimeters, die vaak in groepjes bij elkaar staan en kunnen samensmelten tot grotere plekken. Op het oppervlak zijn met wat aandacht zeer fijne witte streepjes te zien, de zogenoemde striae van Wickham; die zijn kenmerkend voor de aandoening. Voorkeursplekken zijn de polsen, de voeten en de onderbenen, maar de plekken kunnen overal ontstaan. In de mond ziet lichen planus er anders uit: een wit, kantachtig netwerk op het wangslijmvlies, soms met pijnlijke open plekken. Ook de nagels en de hoofdhuid kunnen meedoen.
Hoe ontstaat lichen planus?
De oorzaak van lichen planus is niet bekend. Het gaat om een ontstekingsreactie waarbij het eigen afweersysteem een rol speelt; het is geen infectie en je kunt het niet aan een ander doorgeven. Kenmerkend is dat op een plek waar de huid beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een kras, een nieuwe lichen planus-plek kan ontstaan. Artsen noemen dat het Koebner-fenomeen.
Wat kun je zelf doen?
Behandel je huid voorzichtig en probeer beschadiging te voorkomen: niet krabben, niet schuren, geen agressieve producten. Juist in beschadigde huid ontstaan nieuwe plekken. Heb je lichen planus op de geslachtsdelen, ontzie de kwetsbare huid dan van druk en wrijving: draag geen te strakke kleding en pas zo nodig je fietszadel aan. Bij plekken in de mond helpt het om scherp, zuur en heet eten en drinken te vermijden als dat pijn doet.
Let op
Krabben en beschadigen werken averechts: op de plek van een beschadiging kan een nieuwe lichen planus-plek ontstaan.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Laat je huid beoordelen als je jeukende bultjes hebt die niet overgaan, zeker als je er de fijne witte streepjes op ziet; lichen planus lijkt soms op andere huidaandoeningen en een dermatoloog herkent het beeld. Behandeling is alleen nodig als je klachten hebt. Voor de huid is een corticosteroïdzalf meestal de eerste stap; die vermindert de jeuk en de uitslag. Bij uitgebreide lichen planus kan de dermatoloog lichttherapie of een tabletbehandeling voorstellen. Voor de mond bestaan speciale zalven, gels en spoelingen. Na genezing blijven vaak donkerbruine vlekken achter; die vervagen meestal langzaam vanzelf. Lichen planus kan na jaren terugkomen; ga dan opnieuw langs je arts.
Let op
Heb je pijnlijke open plekken in de mond of op de geslachtsdelen? Laat die altijd beoordelen; slijmvlies-lichen planus is vaak hardnekkig en verdient gerichte behandeling.
Veelgestelde vragen
Is lichen planus besmettelijk?
Nee. Lichen planus is een ontstekingsreactie waarbij het eigen afweersysteem een rol speelt, geen infectie. Je kunt het niet aan een ander doorgeven, ook niet bij aanraking of intiem contact.
Gaat lichen planus vanzelf over?
Op de huid is de kans groot dat de klachten binnen twee jaar vanzelf verdwijnen. Op de slijmvliezen, zoals in de mond, is lichen planus meestal hardnekkiger. Na genezing kan de aandoening na jaren terugkomen; waarom is niet bekend.
Waar komen de donkere vlekken na lichen planus vandaan?
Na het verdwijnen van de bultjes blijven vaak donkerbruine vlekken achter, doordat de ontsteking extra pigment in de huid heeft achtergelaten. Deze vlekken vervagen meestal langzaam vanzelf, al kan dat maanden duren.
Wat is het verschil tussen lichen planus en psoriasis?
Beide geven plekken op de huid, maar ze zien er anders uit. Lichen planus geeft paarsrode, afgeplatte bultjes met fijne witte streepjes, vaak op de polsen en onderbenen, en jeukt meestal sterk. Psoriasis geeft dikkere rode plekken met zilverwitte schilfers, vooral op ellebogen, knieën en hoofdhuid. Een dermatoloog ziet het verschil aan het beeld.
Wanneer moet je met lichen planus naar een dermatoloog?
Bij jeukende bultjes die niet overgaan, bij pijnlijke of open plekken in de mond of op de geslachtsdelen, bij nagelafwijkingen, en als de klachten je dagelijks leven beperken. De dermatoloog stelt de diagnose en stemt de behandeling af op de plek en de ernst van de klachten.
Bronnen en meer informatie
- Lichen planus (nvdv.nl)