Periorale dermatitisclownseczeem, en waarom meer smeren niet helpt

Waarom heet het clownseczeem?

De uitslag zit als een rand rond de mond, terwijl de huid direct tegen de lippen aan juist onaangedaan blijft. Dat smalle vrije randje is het meest kenmerkende teken en het is precies wat het beeld van een geschminkte mond geeft.

De medische naam is periorale dermatitis, ook geschreven als dermatitis perioralis. Zit de uitslag rond de ogen, dan spreken artsen van perioculaire dermatitis. Het gaat om dezelfde aandoening.

Komt het door je skincare-routine?

Vaak wel. Reiniger, toner, serum, crème, daarna nog een olie of een masker: hoe meer producten er dagelijks op je gezicht komen, hoe groter de kans op clownseczeem. Ook make-up, foundation en lippenbalsem spelen mee, net als producten om het gezicht schoon te maken.

Het gaat niet om één slecht product. Het gaat om de stapeling. De huidbarrière raakt uit balans door de hoeveelheid, niet door één boosdoener die je eruit kunt halen. Dat is ook de reden dat overstappen op een ander merk zelden helpt.

Daarnaast is er één uitlokker die er duidelijk uitspringt: crèmes en zalven met corticosteroïden, in de volksmond hormoonzalf. Daarover verderop meer.

Wat werkt echt tegen clownseczeem?

Weglaten. Dat is de hele behandeling, en het is de moeilijkste die er bestaat omdat je niets doet terwijl je iets wilt doen.

Concreet betekent dat: stop met alle producten op je gezicht. Crèmes, serums, toners, make-up, foundation, lippenbalsem, reinigingsproducten en zeep. Was je gezicht alleen met lauw water. Gebruik je een corticosteroïdcrème op je gezicht, dan is stoppen daarmee de belangrijkste stap, maar overleg dat eerst met een arts.

Wat niet werkt: overstappen op een milder merk, een verzorgende crème erbij smeren, of een product tegen puistjes. Die laatste maakt het vaak juist erger, omdat clownseczeem geen acne is.

Waarom het eerst erger wordt

Dit is het punt waarop de meeste mensen afhaken, dus het is goed om te weten wat je te wachten staat. Na het stoppen vlamt de uitslag meestal eerst op. Roder, meer bultjes, branderiger. Dat duurt vaak een tot enkele weken.

Dat is geen teken dat het misgaat. Het is de huid die zonder de producten moet leren functioneren. Wie op dat moment weer gaat smeren, ziet het snel beter worden en belandt daarmee opnieuw in de cirkel. Zo houden mensen clownseczeem maanden of jaren in stand.

Volhouden is dus letterlijk de behandeling.

Hoe herken je clownseczeem?

Kleine, rode, tamelijk gelijkvormige bultjes rond de mond, soms met lichte schilfering. Een smalle rand direct langs het lippenrood blijft vrij. De huid kan licht jeuken en voelt vaak branderig, gespannen of gevoelig aan. Zeep, water en zonlicht kunnen extra irriteren.

De uitslag kan zich uitbreiden naar de plooien naast de neus en soms naar het gebied rond de ogen. Clownseczeem komt vooral voor bij jonge vrouwen, en soms bij kinderen.

Clownseczeem, acne of rosacea?

Deze drie worden vaak verwisseld, en dat is precies waarom mensen maandelijks de verkeerde producten gebruiken.

Clownseczeem zit kenmerkend rond de mond, met dat vrije randje langs de lippen, en bestaat uit kleine gelijkvormige bultjes.

Acne geeft ook mee-eters en zit verspreid over het gezicht, vaak ook op voorhoofd, kaaklijn en rug.

Rosacea zit vooral op wangen en neus, met roodheid die in vlagen komt en gaat, en meestal zonder mee-eters.

Het verschil is aan het beeld te zien, maar niet altijd door jezelf. Behandel je clownseczeem als acne, dan wordt het meestal erger.

Wat mag je wel gebruiken?

In de eerste weken het liefst helemaal niets. Lauw water is genoeg. Dat voelt kaal, maar het is de snelste weg.

Is de ergste opvlamming voorbij, dan kun je voorzichtig beginnen met een eenvoudige basiscrème zonder werkzame stoffen, zoals lanettecrème of cetomacrogolcrème. Die zijn zonder recept verkrijgbaar bij apotheek of drogist en geven zelf geen klachten.

Vette en afsluitende producten kun je beter laten staan zolang de huid nog niet rustig is. Bouw daarna langzaam op en voeg één product tegelijk toe, zodat je merkt waar je huid op reageert.

Hormoonzalf en inhalatoren

De precieze oorzaak van clownseczeem is niet bekend, maar één uitlokker springt eruit: corticosteroïdcrème of -zalf op het gezicht. Het middel onderdrukt de uitslag tijdelijk en houdt hem tegelijk in stand. Hoe sterker het corticosteroïd, hoe groter de kans.

Gebruik je een corticosteroïd-inhalator voor astma, dan kan ook die clownseczeem uitlokken. Spoel na het inhaleren je gezicht en mond met water.

Stop nooit op eigen houtje met een voorgeschreven hormoonzalf zonder dat met een arts te overleggen.

Clownseczeem bij kinderen en baby's

Clownseczeem komt ook bij kinderen voor, al is het minder vaak dan bij jonge vrouwen. De aanpak is hetzelfde: stoppen met crèmes en zalven op het gezicht, en overleggen met een arts als er een hormoonzalf in het spel is.

Let op: een rode ring rond de mond bij een kind komt vaak door iets anders, namelijk door veel likken aan de lippen of door kwijlen. Dat ziet er verwarrend genoeg bijna hetzelfde uit, maar het is een andere aandoening met een andere aanpak. Laat het beoordelen in plaats van te gokken.

Is clownseczeem besmettelijk?

Nee. Clownseczeem is een ontstekingsreactie van de eigen huid en gaat niet over op anderen. Je kunt gewoon knuffelen, zoenen en samen uit hetzelfde glas drinken.

Hoe lang duurt clownseczeem?

Na het stoppen met de uitlokkers wordt de uitslag eerst een tot enkele weken erger, en verdwijnt daarna geleidelijk. Reken op weken tot enkele maanden.

Met een behandeling via een arts gaat het herstel vaak sneller. Na genezing komt clownseczeem meestal niet meer terug, mits je niet terugvalt in dezelfde routine.

Wanneer naar een dermatoloog?

Laat je huid beoordelen als je twijfelt of het clownseczeem is, want het lijkt op acne en rosacea en die vragen een andere aanpak. Ook als de uitslag na enkele weken niets smeren niet opknapt, of als de klachten heftig zijn.

De arts bevestigt het beeld en kan bij aanhoudende klachten een crème of gel met een ontstekingsremmend antibioticum voorschrijven, of bij uitgebreide klachten een antibioticakuur in tabletvorm. Gebruik je een hormoonzalf, dan bespreekt de arts hoe je daar veilig mee stopt.

Wat kost het bij 247dermatologist?

Een consult kost € 39 en je hebt binnen 48 uur antwoord. Sneller kan ook: € 59 binnen 24 uur, of € 79 binnen 12 uur. Je hebt geen verwijzing nodig en er is geen wachtlijst. Je stuurt foto's van je huid mee.

Je krijgt terug of het clownseczeem is of iets anders, precies waar je mee moet stoppen, hoe lang de opvlamming duurt en wat je daarna weer mag gebruiken. Is een behandeling nodig, dan schrijft de dermatoloog die voor.

Dat laatste is waar de meeste tijd te winnen valt. Wie clownseczeem voor acne aanziet, koopt maandenlang producten die het erger maken.

Veelgestelde vragen

Bronnen en meer informatie

• Dermatitis perioralis (nvdv.nl)