Steenpuist
Pijnlijke, diepe ontsteking van een haarzakje door bacteriën.
Inflammatoir
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
± 4 min leestijd
Hidradenitis suppurativapijnlijke, terugkerende ontstekingen in de lichaamsplooien
Hidradenitis suppurativa, ook acne inversa genoemd, is een chronische, op acne lijkende ontsteking van de huid in de lichaamsplooien, vooral de oksels en liezen. Er ontstaan pijnlijke ontstekingen die kunnen openbarsten en op den duur littekens en gangen (fistels) in de huid geven. De aandoening is niet besmettelijk, begint meestal rond de puberteit en komt bij ongeveer 1% van de volwassenen voor.
Wat is hidradenitis suppurativa?
Hidradenitis suppurativa (ook acne inversa) is een op acne lijkende ontsteking van de huid, meestal in de lichaamsplooien, vooral de oksels en liezen. De aandoening begint meestal tijdens of na de puberteit, vaak tussen het twintigste en vijfentwintigste jaar, en komt bij ongeveer 1% van de volwassenen voor, vrouwen vaker dan mannen. Het is een onaangename aandoening, door de pijn van de ontstekingen, het ontsierende uiterlijk en de soms onaangename geur.
Hoe krijgt u hidradenitis suppurativa?
Hidradenitis suppurativa begint als een ontsteking van de haarzakjes doordat de uitgang afgesloten raakt; ook talg- en zweetklieren kunnen ontstoken raken. De precieze oorzaak is onbekend. Verschillende factoren spelen mogelijk een rol: er is een duidelijk verband met roken, veel vrouwelijke patiënten hebben overgewicht, mannelijke geslachtshormonen lijken van belang (zonder dat vrouwen met de aandoening er te veel van hebben), en erfelijke aanleg draagt waarschijnlijk bij. Uit de ontstekingen kunnen bacteriën worden gekweekt, maar of die de aandoening veroorzaken is onbekend, en routinematige kweken worden niet gedaan.
Hoe ziet het eruit?
Kenmerkend zijn pijnlijke ontstekingen in de lichaamsplooien, vooral oksels en liezen, maar ook onder of tussen de borsten, de schaamstreek, het scrotum, de schaamlippen, rond de anus en de billen. Een ontsteking lijkt eerst op een kleine steenpuist, wordt groter en dieper en kan openbarsten waarbij talg en pus vrijkomen. Bij genezing kunnen littekens achterblijven, en op termijn ontstaan gangen in de huid (sinussen of fistels), grote mee-eters, cysten en abcessen. De afscheiding kan een onaangename geur geven.
Is hidradenitis suppurativa besmettelijk?
N
Nee. Hidradenitis suppurativa is niet besmettelijk.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De huisarts en dermatoloog stellen de diagnose meestal direct op grond van de klachten en het beeld. Een enkele keer wordt onder plaatselijke verdoving een stukje weefsel weggenomen om andere aandoeningen uit te sluiten.
Welke behandelingen zijn er?
Geen enkele behandeling lost de aandoening snel en definitief op, en ook na succes komt ze vaak terug; meestal is een combinatie de beste aanpak.
Plaatselijk: goede hygiëne wordt aanbevolen. Bij vooral folliculitis kan de arts antiseptische middelen adviseren; abcessen en diepere ontstekingen reageren daar niet op. Resorcinol in crème kan nieuwe ontstekingen voorkomen en bestaande laten schrompelen. Bij milde ziekteactiviteit is laserontharing van het gebied een optie.
Antibiotica: de meeste patiënten krijgen antibiotica in tabletvorm, meestal tetracycline, doxycycline, minocycline of een combinatie van rifampicine en clindamycine, twee tot vier maanden. Ze onderdrukken de ontsteking tijdelijk, maar laten fistels en bestaande abcessen niet verdwijnen.
Chirurgie: een abces kan met een snee worden geopend om de pus te lozen. Diepere ontstekingen en fistels worden weggesneden (excisie), soms met huidtransplantatie, of behandeld met deroofing, waarbij de huid boven de gangen wordt weggebrand. Ook een CO2-laser kan ontstoken weefsel verdampen. Littekenvorming en terugkeer horen erbij.
Overige medicijnen: bij een plotselinge ernstige verergering kan kortdurend prednisolon worden gegeven, vaak met antibiotica. Vrouwen worden soms behandeld met een anticonceptiepil met cyproteronacetaat. In enkele gevallen worden dapson of acitretine gebruikt, met controle van het bloed. Voor ernstige gevallen die onvoldoende op andere therapie reageren zijn er biologicals zoals adalimumab of ustekinumab, gebonden aan strikte voorwaarden en vaak gecombineerd met chirurgie.
Wat kunt u zelf doen?
Draag geen strak zittende of schurende kleding. Stoppen met roken en gewichtsverlies kunnen bijdragen aan verbetering; de huisarts kan u wijzen op ondersteuning bij stoppen met roken en op leefstijlbegeleiding. Na een operatie is het belangrijk gedoseerd te blijven bewegen om stugheid tijdens de wondgenezing te voorkomen; een fysiotherapeut kan daarbij helpen.
Wat zijn de vooruitzichten?
De vooruitzichten op lange termijn wisselen. Meestal kunnen de klachten verminderen, maar de aandoening is niet helemaal te genezen.
Veelgestelde vragen over hidradenitis suppurativa
Is hidradenitis suppurativa besmettelijk?
Nee. Het is een chronische ontsteking van de huid en gaat niet van mens op mens over, ook al komt er soms pus vrij.
Waar komt het door?
De precieze oorzaak is onbekend. Roken, overgewicht, hormonale en erfelijke factoren spelen mogelijk een rol. Het begint bij een afgesloten haarzakje dat ontstoken raakt.
Gaat het ooit helemaal over?
De aandoening is niet definitief te genezen, maar de klachten kunnen meestal verminderen met een combinatie van behandelingen.
Welke behandelingen zijn er?
Antibiotica in tabletvorm, plaatselijke middelen en laserontharing, chirurgie voor fistels en abcessen, en voor ernstige gevallen biologicals.
Helpt stoppen met roken?
Ja, dat kan bijdragen aan verbetering, net als gewichtsverlies. De huisarts kan u ondersteuning bieden bij beide.
Bronnen en meer informatie
Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV).