Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Steenpuist (furunkel)Pijnlijk, maar meestal onschuldig.
Een steenpuist is een pijnlijke, diep in de huid gelegen ontsteking van een haarzakje, veroorzaakt door een bacterie. Artsen noemen dit een furunkel. De bult wordt in enkele dagen dikker en pijnlijker, krijgt een gele puskop en barst meestal binnen een week vanzelf open. Daarna geneest de huid vrijwel altijd zonder behandeling.
Wat is een steenpuist?
Een steenpuist begint als een rode, pijnlijke plek rond een haarzakje. De plek zwelt op en in het midden ontstaat een gele puskop. Steenpuisten kunnen overal ontstaan waar haarzakjes zitten, maar komen vooral voor in de oksels, de liezen, op de billen, in de nek en in het gezicht. Zitten meerdere steenpuisten in een groepje bij elkaar, dan heet dat een negenoog (karbunkel). Komen steenpuisten steeds terug, dan spreken artsen van furunculose.
Hoe ontstaat een steenpuist?
De veroorzaker is vrijwel altijd de bacterie Staphylococcus aureus, die van nature op de huid kan voorkomen. Via een klein wondje of een geïrriteerd haarzakje dringt de bacterie de diepere huid binnen. Een geïrriteerde huid vergroot de kans: wrijving door strakke kleding, overmatig zweten en overgewicht spelen mee. Ook bij diabetes of een verminderde afweer ontstaan steenpuisten makkelijker. Sommige mensen dragen de bacterie bij zich, bijvoorbeeld in de neus, en krijgen daardoor vaker steenpuisten.
Wat kun je zelf doen?
Laat de steenpuist met rust: niet aanraken en niets erop smeren. Een warm kompres, bijvoorbeeld een schone doek gedrenkt in warm water, versnelt het rijpen en verzacht de pijn. Is de steenpuist opengebarsten? Dek hem dan af met een steriel gaasje en was je handen goed. Zo voorkom je dat de bacterie zich verspreidt, ook via handdoeken en beddengoed.
Let op
Niet knijpen. Door knijpen kan de steenpuist naar binnen openbarsten, waardoor de ontsteking zich verspreidt en groter wordt.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Meestal geneest een steenpuist vanzelf. Neem wel contact op met een arts bij koorts, ziek voelen, snel uitbreidende roodheid of een negenoog; soms is dan een antibioticakuur of een klein sneetje nodig om de pus af te voeren. Krijg je vaker dan twee keer per jaar een steenpuist? Dan kan onderzocht worden of je de bacterie bij je draagt; een antibioticazalf voor in de neus, op recept, kan nieuwe steenpuisten dan helpen voorkomen. Twijfel je over een plek of komt hij steeds terug? Een dermatoloog kan je huid beoordelen en vertelt je precies waar je aan toe bent.
Let op
Zit de steenpuist in het gezicht, vooral rond de neus of bovenlip? Laat hem dan altijd beoordelen: daar kan de ontsteking zich naar binnen uitbreiden.
Veelgestelde vragen over steenpuist
Mag je een steenpuist uitknijpen?
Nee. Door knijpen kan de steenpuist naar binnen openbarsten, waardoor de ontsteking zich verspreidt en groter wordt. Laat de puist rijpen tot hij vanzelf opengaat; een warm kompres versnelt dat proces.
Hoe lang duurt een steenpuist?
Een steenpuist barst meestal binnen een week vanzelf open en geneest daarna. Gaat hij niet open, dan verdwijnt hij doorgaans ook, binnen enkele weken. Duurt het langer of wordt de plek erger, laat hem dan beoordelen.
Wanneer moet je met een steenpuist naar een arts?
Bij een steenpuist in het gezicht (vooral rond neus en bovenlip), bij koorts of ziek voelen, bij snel uitbreidende roodheid, bij een negenoog, en bij diabetes of een verminderde afweer. Soms is een antibioticakuur of een klein sneetje nodig.
Waarom komen steenpuisten steeds terug?
Vaak omdat iemand de bacterie ongemerkt bij zich draagt, bijvoorbeeld in de neus. Bij meer dan twee steenpuisten per jaar kan een arts dat onderzoeken met een kweek; een neuszalf op recept kan nieuwe steenpuisten helpen voorkomen.
Is een steenpuist besmettelijk?
De steenpuist zelf niet, maar de bacterie in de pus kan zich verspreiden via de handen, handdoeken en beddengoed. Goede hygiëne na het openbarsten voorkomt nieuwe ontstekingen bij jezelf en anderen.
Bronnen en meer informatie
- Steenpuist (furunkel) en negenoog (karbunkel) (huidziekten.nl)
- Ik heb een steenpuist (thuisarts.nl)