Bacterie
Een desinfecterende zeep met chloorhexidine of jodium, en bij hardnekkige of uitgebreide folliculitis een antibioticumcrème of een antibioticakuur op recept.
Infectie
Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
± 5 min leestijd
FolliculitisVaak vanzelf over, soms hardnekkig.
Kleine rode bultjes die witte of gele puistjes worden, met een haartje in het midden: dat zie je bij folliculitis. Een of meer haarzakjes zijn dan ontstoken. Meestal is het onschuldig en gaat het vanzelf over. Toch kan het jeuken, pijn doen en steeds terugkomen.
Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39
Wat is folliculitis?
Bij folliculitis zijn haarzakjes oppervlakkig ontstoken. Op de huid zitten kleine rode bultjes, die later witte of gele puistjes worden. Kijk je van dichtbij, dan zie je uit elk puistje een haartje komen. De puistjes liggen vaak in groepjes, met soms een rode rand eromheen. De huid jeukt vaak en kan pijn doen, maar je voelt je niet ziek. Folliculitis komt voor op alle plekken waar haar groeit, vooral in de baardstreek, op de hoofdhuid, op armen en benen, op de billen en in de liezen.
N
Folliculitis is iets anders dan een steenpuist. Bij een steenpuist zit de ontsteking dieper en zie je een of enkele grotere, pijnlijke bulten met een puskop.
Hoe ontstaat folliculitis?
De ontsteking komt meestal door een bacterie, vaak Staphylococcus aureus. Soms is een schimmel of gist de oorzaak, bijvoorbeeld op de hoofdhuid. De infectie ontstaat vaak op plekken waar de huid beschadigd of geïrriteerd is: door scheren, waxen of epileren, door wrijving van strakke kleding, of door warmte en zweten. Ook vette zalven en oliën kunnen haarzakjes verstoppen en zo folliculitis uitlokken. Bij een verminderde afweer ontstaat folliculitis makkelijker, en soms is besmet water de bron, bijvoorbeeld uit een hottub of zwembad.
Is folliculitis besmettelijk?
N
Nee. Folliculitis door een bacterie of een gist is niet besmettelijk voor andere mensen.
Wel kan de bacterie zich op je eigen huid verspreiden, bijvoorbeeld door krabben, door over de puistjes heen te scheren of via een gebruikt scheermesje. Gebruik daarom een schoon mesje, je eigen handdoek en raak de puistjes niet aan.
Wat kun je zelf doen?
Geef de huid rust. Scheer, wax of epileer het ontstoken gebied tijdelijk niet, of scheer met een schoon, scherp mesje in de richting van de haargroei. Draag loszittende kleding van katoen en vermijd vette zalven en oliën op de ontstoken plek. Een warm kompres verzacht de klachten. Was de huid met een milde zeep en droog goed af, vooral na sporten of zweten.
Let op
Niet krabben en niet uitknijpen. Kapotgekrabde puistjes geven korstjes en de bacterie kan zich dan verder verspreiden.
Folliculitis behandeling: wat helpt?
Meestal is geen behandeling nodig: de huid geneest binnen een tot twee weken vanzelf, zeker als je de oorzaak wegneemt, zoals scheren of strakke kleding. Blijft de ontsteking bestaan of breidt hij uit, dan hangt de behandeling af van de oorzaak.
Gist
Een antischimmelmiddel, bijvoorbeeld een shampoo of crème met ketoconazol of seleniumsulfide. Het is dezelfde gist die ook pityriasis versicolor geeft.
Medicijn als oorzaak
Sommige medicijnen geven folliculitis als bijwerking. Dan overlegt de arts of het middel gestopt of vervangen kan worden.
Een dermatoloog ziet op foto's meestal direct welke vorm het is en schrijft zo nodig een recept voor. Maak een foto van dichtbij, zodat de haartjes in de puistjes zichtbaar zijn, en een overzichtsfoto van het hele gebied.
Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.
Folliculitis geneest meestal binnen een tot twee weken vanzelf. Laat je huid beoordelen als de klachten na twee weken niet weg zijn en je er veel last van hebt, als er een grote rode plek rond de ontstoken haarzakjes ontstaat, als de plekken steeds terugkomen, of als een bultje groter, dieper en pijnlijker wordt. De behandeling hangt af van de oorzaak: bij een bacterie kan een antibacteriële crème of een antibioticakuur nodig zijn, bij een gist een antischimmelmiddel. Een dermatoloog ziet aan het beeld vaak direct om welke vorm het gaat en vertelt je precies waar je aan toe bent.
Zit je met ruwe of rode bultjes zonder duidelijke ontsteking? Lees dan onze uitleg over bultjes op armen en benen.
Laat je huid door de dermatoloog beoordelen
Stuur foto's van je huid en beantwoord de vragen in de app. Een BIG-geregistreerde dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing, vanaf € 39.
Heb je meer onderzoek of behandeling nodig? Dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.
Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.
Veelgestelde vragen over folliculitis
Wat is het verschil tussen folliculitis en een steenpuist?
Folliculitis is een oppervlakkige ontsteking van haarzakjes: veel kleine puistjes met een haartje in het midden. Een steenpuist zit dieper: een grotere, pijnlijke bult met een puskop. Folliculitis kan wel overgaan in een steenpuist als de ontsteking dieper komt te zitten.
Hoe lang duurt folliculitis?
Meestal genezen de puistjes binnen een tot twee weken vanzelf, zeker als je de oorzaak wegneemt, zoals scheren of strakke kleding. Zijn de klachten na twee weken niet weg en heb je er veel last van, laat je huid dan beoordelen.
Mag je scheren als je folliculitis hebt?
Liever even niet op de ontstoken plek. Scheren beschadigt de huid en houdt de ontsteking in stand. Moet het toch, gebruik dan een schoon, scherp mesje en scheer in de richting van de haargroei.
Is folliculitis besmettelijk?
Folliculitis is niet besmettelijk van persoon tot persoon. Wel kan de bacterie zich op je eigen huid verspreiden, bijvoorbeeld door krabben of via een scheermesje. Gebruik daarom je eigen scheerspullen en handdoek.
Wanneer moet je met folliculitis naar een arts?
Als de klachten na twee weken niet weg zijn en je er veel last van hebt, als er een grote rode plek rond de ontstoken haarzakjes ontstaat, als de plekken steeds terugkomen, of als een bultje uitgroeit tot een diepe, pijnlijke bult met een puskop.
Hoe behandel je een ontstoken haarzakje?
Laat het met rust: niet scheren, niet krabben, niet uitknijpen. Was de huid met een milde zeep en droog goed af. Meestal geneest het binnen een tot twee weken vanzelf. Blijft het bestaan, dan schrijft de arts bij een bacterie een antibioticumcrème of kuur voor en bij een gist een antischimmelmiddel.
Hoe ziet folliculitis eruit?
Kleine rode bultjes die witte of gele puistjes worden, elk met een haartje in het midden. Ze zitten vaak in groepjes op plekken waar haar groeit: benen, armen, billen, rug, baardstreek en hoofdhuid. De huid kan jeuken; na krabben ontstaan korstjes.
Kun je folliculitis krijgen van een hottub of zwembad?
Ja. Een bepaalde bacterie (pseudomonas) in warm badwater kan folliculitis geven, de zogenoemde whirlpool-folliculitis. Ook die vorm is niet besmettelijk van mens op mens.
Waarom krijg ik steeds folliculitis op mijn benen of billen?
Vaak door scheren, waxen of epileren, door wrijving van strakke kleding en door zweten. Ook vette crèmes en oliën kunnen de haarzakjes afsluiten. Komt het steeds terug, laat je huid dan beoordelen; soms is een gist de oorzaak en is een ander middel nodig.
Bronnen en meer informatie
- Ik heb een ontsteking van de haarzakjes (thuisarts.nl)
- Ontsteking van de haarzakjes (folliculitis) en huidabces (gezondheidenwetenschap.be)
- Folliculitis (huidarts.com)
Bronnen: Thuisarts.nl (NHG), Gezondheid en Wetenschap en Huidarts.com.
Gerelateerde huidaandoeningen
NIEUWSBRIEF
Huidtips van een dermatoloog.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Nieuwe huidgidsen ontvang je als eerste.
