Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Moedervlekkengoedaardige bruine plekjes van pigment, soms om in de gaten te houden
Vrijwel iedereen heeft moedervlekken, gemiddeld ongeveer 25. Het zijn goedaardige groepjes pigmentcellen in de huid. Meestal hoef je je er geen zorgen over te maken. Verandert een moedervlek, houd die dan in de gaten: in zeldzame gevallen kan een moedervlek kwaadaardig worden. Dat heet een melanoom.
Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39
- Wat zijn moedervlekken?
- Hoe krijg je moedervlekken?
- Hoe zien moedervlekken eruit?
- Huidkanker herkennen: wanneer is een moedervlek verdacht?
- Moedervlek checken: de ABCDE-regel
- Risicofactoren voor een melanoom
- Zijn moedervlekken besmettelijk?
- Hoe wordt de diagnose gesteld?
- Moedervlek verwijderen: wanneer en hoe?
- Wat kun je zelf doen?
- Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
- Veelgestelde vragen over moedervlekken
Wat zijn moedervlekken?
Moedervlekken zijn goedaardige hoopjes van pigmentcellen in de huid. Dat is normaal; vrijwel iedereen krijgt moedervlekken, gemiddeld zo'n 25. Naast normale, goedaardige moedervlekken bestaan er kwaadaardige moedervlekken, melanomen.
Hoe krijg je moedervlekken?
De meeste moedervlekken ontstaan tussen het derde en twintigste levensjaar. Soms is een moedervlek al bij de geboorte aanwezig (aangeboren of congenitale moedervlek). Het aantal wordt mede bepaald door erfelijke aanleg, en ook zonlicht heeft invloed op de hoeveelheid.
Hoe zien moedervlekken eruit?
Gewone moedervlekken zijn meestal bruin en kunnen vlak, bol of hobbelig zijn. Ze verschillen in grootte, vorm en kleur, maar kenmerkend is dat vorm en kleur regelmatig zijn. Een aparte vorm is de atypische moedervlek: onregelmatiger van vorm en kleur, vaak met verschillende tinten bruin naast elkaar en soms een roodachtige rand. Deze zijn goedaardig, maar wie er veel van heeft, heeft een iets hogere kans op een melanoom.
Huidkanker herkennen: wanneer is een moedervlek verdacht?
Het is belangrijk een veranderende moedervlek goed in de gaten te houden, want die zou kwaadaardig kunnen worden. Ga naar je huisarts of dermatoloog als een moedervlek: groter wordt; van kleur verandert (een kwaadaardige moedervlek heeft vaak verschillende tinten bruin en soms zwart, rood, paars, blauw, grijs of wit); van vorm verandert (asymmetrisch of grillig wordt); jeukt, steekt of pijn doet; korstjes vertoont; bloedt; of opvalt doordat hij er anders uitziet dan de andere. Zie je een verandering aan een moedervlek of twijfel je? Laat hem altijd nakijken. De arts kan onderzoeken of er sprake is van een kwaadaardige verandering.
Moedervlek checken: de ABCDE-regel
Wil je een moedervlek zelf checken? Loop dan de vijf letters van de ABCDE-regel langs. Klopt er één of meer, laat de vlek dan beoordelen.
- A: Asymmetrie. De vlek is niet rond en de ene helft ziet er anders uit dan de andere.
- B: Begrenzing. De rand is vaag, rafelig of grillig.
- C: Kleur. Meerdere kleuren in één vlek: tinten bruin, zwart, blauw, rood, grijs of wit.
- D: Diameter. De vlek is groter dan 5 mm.
- E: Evolutie. De vlek is groter geworden of verandert van vorm of kleur, jeukt, bloedt of krijgt een wondje of korstje.
Controleer je huid elke 3 tot 6 maanden, bij goed licht en met een spiegel of iemand die meekijkt voor je rug, billen, nek en achter je oren. Let extra op plekken waar de zon vaak komt: hoofd, handen en onderarmen. Foto's met een datum maken veranderingen zichtbaar. Twijfel je over een vlek, dan kun je hem online laten beoordelen: een dermatoloog bekijkt je foto's binnen 12 tot 48 uur.
Risicofactoren voor een melanoom
Belangrijke risicofactoren zijn: erfelijke aanleg, als meerdere familieleden een melanoom hebben gehad; veel gewone moedervlekken (meer dan 100) of vijf of meer atypische moedervlekken; een bleke huid met sproeten of blond of rossig haar; zonverbrandingen op jonge leeftijd; gebruik van de zonnebank; en een aangeboren moedervlek groter dan 20 cm.
Zijn moedervlekken besmettelijk?
Nee. Moedervlekken zijn hoopjes eigen pigmentcellen in de huid en zijn niet overdraagbaar van mens op mens.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De huisarts of dermatoloog kan vaak aan de plek zien of het om een goedaardige moedervlek of een melanoom gaat, soms met behulp van een dermatoscoop die de moedervlek tientallen malen vergroot. Bij twijfel of bij duidelijke verdenking op een melanoom is microscopisch onderzoek nodig, waarvoor de moedervlek onder plaatselijke verdoving wordt verwijderd.
Moedervlek verwijderen: wanneer en hoe?
Een normale moedervlek hoeft niet behandeld te worden. Soms wordt een irriterende moedervlek verwijderd, bijvoorbeeld onder een broekrand of bh-band, of om cosmetische redenen. Dat kan met wegsnijden (excisie), wegschaven (shave) of wegbranden (elektrocoagulatie). Bij ook maar een kleine verdenking op een melanoom wordt de moedervlek weggesneden en microscopisch onderzocht.
Een moedervlek verwijderen gebeurt altijd door een arts, meestal de huisarts of de dermatoloog, onder plaatselijke verdoving. Is er ook maar een kleine verdenking op een melanoom, dan wordt de vlek weggesneden met een randje gezonde huid eromheen en naar het laboratorium gestuurd. Crèmes of middeltjes om een moedervlek zelf weg te halen bestaan niet en zijn af te raden: je kunt een verdachte plek beschadigen zonder dat hij onderzocht wordt.
Bij 247dermatologist verwijderen we geen moedervlekken. Wat we wel doen: je moedervlek online beoordelen. Je stuurt een overzichtsfoto en een close-up, een dermatoloog kijkt binnen 12 tot 48 uur of de vlek verdacht is, en je krijgt een duidelijk advies: gerust zijn, in de gaten houden, of laten verwijderen via je huisarts of een dermatoloog in de buurt. Zo weet je of een ingreep nodig is voordat je een afspraak maakt.
Wat kun je zelf doen?
Voorkom verbranden door de zon en bescherm ook kinderen goed. Gebruik geen zonnebank. Ken je eigen huid en controleer je moedervlekken, eventueel met foto's en iemand die meekijkt. Ga naar de huisarts of dermatoloog bij een nieuwe, vreemde moedervlek of wanneer moedervlekken veranderen of klachten geven.
Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?
Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.
Laat een moedervlek beoordelen als één of meer van deze dingen kloppen:
- de vlek is niet rond, of de ene helft ziet er anders uit dan de andere
- de rand is vaag of grillig
- de vlek heeft meerdere kleuren
- de vlek is groter dan 5 mm of is groter geworden
- de vlek jeukt, bloedt of heeft een wondje of korstje
- de vlek valt op omdat hij anders is dan je andere moedervlekken
- er ontstaat een nieuwe moedervlek op volwassen leeftijd die blijft groeien
Zie je een verandering aan een moedervlek of twijfel je? Laat hem altijd nakijken. Je kunt terecht bij je huisarts, of je laat de vlek online beoordelen door een dermatoloog van 247dermatologist, zonder verwijzing en binnen 12 tot 48 uur.
Laat je huid door de dermatoloog beoordelen
Stuur foto's van je huid en beantwoord de vragen in de app. Een BIG-geregistreerde dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing, vanaf € 39.
Heb je meer onderzoek of behandeling nodig? Dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.
Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.
Veelgestelde vragen over moedervlekken
Zijn moedervlekken gevaarlijk?
Meestal niet; de meeste zijn goedaardig. Wel kan een moedervlek in zeldzame gevallen kwaadaardig worden, daarom is het belangrijk veranderingen in de gaten te houden.
Wanneer moet ik naar de dokter?
Als een moedervlek groter wordt, van kleur of vorm verandert, jeukt, bloedt, korstjes vertoont of opvalt doordat hij anders is dan de rest. Zie je een verandering aan een moedervlek of twijfel je? Laat hem altijd nakijken.
Wat is een atypische moedervlek?
Een moedervlek die onregelmatiger is van vorm en kleur. Die is goedaardig, maar wie er veel heeft, heeft een iets hogere kans op een melanoom.
Moeten moedervlekken weggehaald worden?
Een normale moedervlek niet. Verwijderen gebeurt bij irritatie, om cosmetische redenen, of altijd als er verdenking op een melanoom is, dan volgt microscopisch onderzoek.
Hoe bescherm ik me?
Voorkom zonverbranding, gebruik geen zonnebank, en controleer regelmatig je eigen huid, eventueel met foto's ter vergelijking.
Hoe check ik een moedervlek zelf?
Met de ABCDE-regel: Asymmetrie, Begrenzing (vage of grillige rand), Kleur (meerdere kleuren), Diameter (groter dan 5 mm) en Evolutie (verandering, jeuk, bloeden, korstje). Klopt er één kenmerk, laat de vlek dan beoordelen. Controleer je huid elke 3 tot 6 maanden bij goed licht.
Kan ik mijn moedervlek online laten checken?
Ja. Stuur een overzichtsfoto en een scherpe close-up bij daglicht; een dermatoloog van 247dermatologist beoordeelt binnen 12 tot 48 uur of de vlek verdacht is en of verwijdering nodig is. Zekerheid geeft uiteindelijk alleen onderzoek van een weggehaalde vlek onder de microscoop.
Kan ik bij 247dermatologist een moedervlek laten verwijderen?
Nee, wij verwijderen geen moedervlekken. We beoordelen je moedervlek online en vertellen je of verwijderen nodig is. Is dat zo, dan gebeurt het bij je huisarts of een dermatoloog in de buurt, onder plaatselijke verdoving, en wordt de vlek onderzocht in het laboratorium.
Kan ik een moedervlek zelf weghalen met een crème?
Nee. Er bestaan geen crèmes die een moedervlek verwijderen. Zelf aan een moedervlek prutsen is af te raden: je beschadigt de plek zonder dat hij onderzocht wordt. Laat verwijderen altijd aan een arts over.
Verder lezen
Bronnen en meer informatie
- Moedervlekken (nvdv.nl)
- Ik heb een moedervlek die ik niet vertrouw (thuisarts.nl)
- Ik heb moedervlekken (thuisarts.nl)
Gerelateerde huidaandoeningen
Melanoom
Kwaadaardige huidkanker die uit een moedervlek of nieuw pigmentplekje kan ontstaan.
Basaalcelcarcinoom
De meest voorkomende vorm van huidkanker, meestal langzaam groeiend.
Actinische keratose
Ruwe plekjes op zonbeschenen huid door jarenlange zonschade, een voorstadium van huidkanker.
Cherry angioma
Goedaardige felrode puntjes van verwijde bloedvaatjes die met de leeftijd toenemen.
Dermatofibroom
Hard, goedaardig knobbeltje in de huid, meestal op het onderbeen.
Ouderdomsvlekken
Egaal lichtbruine, goedaardige vlekken op gezicht en handen door jarenlange zon.
Huidtips van een dermatoloog.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
