Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Moedervlekkengoedaardige bruine plekjes van pigment, soms om in de gaten te houden
Moedervlekken zijn goedaardige hoopjes pigmentcellen in de huid. Vrijwel iedereen heeft ze, gemiddeld ongeveer 25. Ze zijn normaal en meestal onschuldig. Toch is het belangrijk een veranderende moedervlek in de gaten te houden, omdat een moedervlek in zeldzame gevallen kwaadaardig kan worden (een melanoom).
- Wat zijn moedervlekken?
- Hoe krijgt u moedervlekken?
- Hoe zien moedervlekken eruit?
- Waarom is het belangrijk moedervlekken te bekijken?
- Risicofactoren voor een melanoom
- Zijn moedervlekken besmettelijk?
- Hoe wordt de diagnose gesteld?
- Welke behandelingen zijn er?
- Wat kunt u zelf doen?
- Veelgestelde vragen over moedervlekken
Wat zijn moedervlekken?
Moedervlekken zijn goedaardige hoopjes van pigmentcellen in de huid. Dat is normaal; vrijwel iedereen krijgt moedervlekken, gemiddeld zo'n 25. Naast normale, goedaardige moedervlekken bestaan er kwaadaardige moedervlekken, melanomen.
Hoe krijgt u moedervlekken?
De meeste moedervlekken ontstaan tussen het derde en twintigste levensjaar. Soms is een moedervlek al bij de geboorte aanwezig (aangeboren of congenitale moedervlek). Het aantal wordt mede bepaald door erfelijke aanleg, en ook zonlicht heeft invloed op de hoeveelheid.
Hoe zien moedervlekken eruit?
Gewone moedervlekken zijn meestal bruin en kunnen vlak, bol of hobbelig zijn. Ze verschillen in grootte, vorm en kleur, maar kenmerkend is dat vorm en kleur regelmatig zijn. Een aparte vorm is de atypische moedervlek: onregelmatiger van vorm en kleur, vaak met verschillende tinten bruin naast elkaar en soms een roodachtige rand. Deze zijn goedaardig, maar wie er veel van heeft, heeft een iets hogere kans op een melanoom.
Waarom is het belangrijk moedervlekken te bekijken?
Het is belangrijk een veranderende moedervlek goed in de gaten te houden, want die zou kwaadaardig kunnen worden. Ga naar uw huisarts of dermatoloog als een moedervlek: groter wordt; van kleur verandert (een kwaadaardige moedervlek heeft vaak verschillende tinten bruin en soms zwart, rood, paars, blauw, grijs of wit); van vorm verandert (asymmetrisch of grillig wordt); jeukt, steekt of pijn doet; korstjes vertoont; bloedt; of opvalt doordat hij er anders uitziet dan de andere. Ga zeker naar de arts als er twee of meer van deze veranderingen zijn. De arts kan onderzoeken of er sprake is van een kwaadaardige verandering.
Risicofactoren voor een melanoom
Belangrijke risicofactoren zijn: erfelijke aanleg, als meerdere familieleden een melanoom hebben gehad; veel gewone moedervlekken (meer dan 100) of vijf of meer atypische moedervlekken; een bleke huid met sproeten of blond of rossig haar; zonverbrandingen op jonge leeftijd; gebruik van de zonnebank; en een aangeboren moedervlek groter dan 20 cm.
Zijn moedervlekken besmettelijk?
Nee. Moedervlekken zijn hoopjes eigen pigmentcellen in de huid en zijn niet overdraagbaar van mens op mens.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De huisarts of dermatoloog kan vaak aan de plek zien of het om een goedaardige moedervlek of een melanoom gaat, soms met behulp van een dermatoscoop die de moedervlek tientallen malen vergroot. Bij twijfel of bij duidelijke verdenking op een melanoom is microscopisch onderzoek nodig, waarvoor de moedervlek onder plaatselijke verdoving wordt verwijderd.
Welke behandelingen zijn er?
Een normale moedervlek hoeft niet behandeld te worden. Soms wordt een irriterende moedervlek verwijderd, bijvoorbeeld onder een broekrand of bh-band, of om cosmetische redenen. Dat kan met wegsnijden (excisie), wegschaven (shave) of wegbranden (elektrocoagulatie). Bij ook maar een kleine verdenking op een melanoom wordt de moedervlek weggesneden en microscopisch onderzocht.
Wat kunt u zelf doen?
Voorkom verbranden door de zon en bescherm ook kinderen goed. Gebruik geen zonnebank. Ken uw eigen huid en controleer uw moedervlekken, eventueel met foto's en iemand die meekijkt. Ga naar de huisarts of dermatoloog bij een nieuwe, vreemde moedervlek of wanneer moedervlekken veranderen of klachten geven.
Veelgestelde vragen over moedervlekken
Zijn moedervlekken gevaarlijk?
Meestal niet; de meeste zijn goedaardig. Wel kan een moedervlek in zeldzame gevallen kwaadaardig worden, daarom is het belangrijk veranderingen in de gaten te houden.
Wanneer moet ik naar de dokter?
Als een moedervlek groter wordt, van kleur of vorm verandert, jeukt, bloedt, korstjes vertoont of opvalt doordat hij anders is dan de rest. Zeker bij twee of meer van deze veranderingen.
Wat is een atypische moedervlek?
Een moedervlek die onregelmatiger is van vorm en kleur. Die is goedaardig, maar wie er veel heeft, heeft een iets hogere kans op een melanoom.
Moeten moedervlekken weggehaald worden?
Een normale moedervlek niet. Verwijderen gebeurt bij irritatie, om cosmetische redenen, of altijd als er verdenking op een melanoom is, dan volgt microscopisch onderzoek.
Hoe bescherm ik me?
Voorkom zonverbranding, gebruik geen zonnebank, en controleer regelmatig uw eigen huid, eventueel met foto's ter vergelijking.