Basaalcelcarcinoomde meest voorkomende, langzaam groeiende vorm van huidkanker

Wat is een basaalcelcarcinoom?

Het basaalcelcarcinoom, ook basalioom genoemd, is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ongeveer 1 op de 5 Nederlanders krijgt er in zijn of haar leven een. Het begint in de bovenste laag van de huid en breidt zich vrijwel nooit uit naar andere delen van het lichaam.

Hoe krijg je een basaalcelcarcinoom?

De belangrijkste oorzaak is de zon. Vaak gaat het om veel zonblootstelling gedurende het leven of om acute blootstelling met verbranding, wat schade aan de huid geeft. Vooral veel zon in de kinderjaren is een risico voor basaalcelcarcinomen op latere leeftijd. Mensen met een lichte huid hebben een groter risico dan mensen met een donkere huid. Een zeldzame vorm is het Gorlin-syndroom, een fout in het DNA waardoor iemand al op jonge leeftijd veel basaalcelcarcinomen krijgt.

Basaalcelcarcinoom symptomen: hoe ziet het eruit?

Een basaalcelcarcinoom begint vaak als een huidkleurig of roze bultje dat langzaam groter wordt, meestal op het voorhoofd, de neus, de oren of een andere plek die veel zon heeft gehad. Het kan een wondje met een korstje worden dat makkelijk bloedt en niet geneest, een bobbelig, glanzend randje krijgen, of juist vlak blijven met wat schilfers. Het doet meestal geen pijn. Een scherpe close-up bij daglicht en een foto van de plek met wat omliggende huid helpen de dermatoloog om de vorm te herkennen.

Meestal geeft een basaalcelcarcinoom geen klachten en wordt het toevallig ontdekt. Vaak lijkt het op een klein wondje dat maar niet geneest, of op een glanzend bultje of plekje dat makkelijk bloedt. Er zijn drie veelvoorkomende vormen. Het oppervlakkige (superficiële) basaalcelcarcinoom zit vooral op borst en rug, lijkt op een eczeemplek maar jeukt meestal niet, en heeft een typische glans bij fel licht. Het nodulaire (compacte) basaalcelcarcinoom is een langzaam groeiend, rood en licht glanzend bultje met soms bloedvaatjes, waarin een niet-genezend wondje kan ontstaan. Het sprieterige basaalcelcarcinoom heeft uitlopers in de huid, ligt vaak vlakker en is moeilijker te herkennen omdat de grens met de normale huid niet goed te zien is. Een basaalcelcarcinoom ontstaat meestal op plekken die veel in de zon zijn geweest, zoals het gezicht en de oren, en blijft groeien. Daarom is behandeling altijd nodig.

Hoe ziet huidkanker eruit? Drie soorten

Huidkanker is vaak een plekje of bultje dat je opeens opmerkt en dat gaat groeien, of een langer bestaande plek die blijft groeien, van kleur verandert, ruw aanvoelt of bloedt. In Nederland worden per jaar meer dan 81.000 nieuwe gevallen vastgesteld. Het basaalcelcarcinoom is daarvan verreweg de meest voorkomende en de minst gevaarlijke vorm.

Twijfel je welke soort het is? Dat hoef je zelf niet te bepalen. Een goedaardig plekje geneest binnen ongeveer zes tot acht weken; blijft een plek langer bestaan, groeien of bloeden, laat hem dan beoordelen. Meer over alle vormen lees je in de huidkankergids.

Is een basaalcelcarcinoom besmettelijk?

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De dermatoloog herkent een basaalcelcarcinoom meestal snel. Alleen bij twijfel wordt een klein stukje huid weggenomen (een biopt) om de diagnose te bevestigen.

Basaalcelcarcinoom behandeling: welke opties zijn er?

Een basaalcelcarcinoom is volledig te genezen. De standaardbehandeling is wegsnijden onder plaatselijke verdoving, met controle van het weefsel in het laboratorium. Voor het oppervlakkige type zijn er ook crèmes en lichtbehandeling; in het gezicht of bij een sprieterige groei wordt vaak Mohs-chirurgie gekozen. Welke behandeling past, hangt af van de vorm, de plek en de grootte, en kies je samen met de dermatoloog. Hieronder staan alle opties op een rij.

Excisie (wegsnijden) onder plaatselijke verdoving is geschikt voor alle vormen; het weggenomen weefsel wordt in het laboratorium onderzocht, en als het carcinoom niet helemaal weg is, wordt opnieuw gesneden.

Fluorouracilcrème remt de groei van de cellen en is alleen geschikt voor het oppervlakkige basaalcelcarcinoom; er ontstaat eerst roodheid en korstvorming, daarna groeit gezonde huid terug.

Imiquimodcrème activeert plaatselijk het afweersysteem en is eveneens alleen voor het oppervlakkige type.

Fotodynamische therapie brengt een crème aan die de cellen gevoelig maakt voor licht, waarna belichting met een speciale lamp de kankercellen doodt.

Cryochirurgie bevriest het carcinoom met vloeibare stikstof; het is snel maar laat vaak littekens achter en de kans dat alles weg is, is klein.

Curettage en coagulatie schraapt het carcinoom weg en brandt de huid oppervlakkig dicht; snel, maar de diepte is niet te controleren.

Bestraling (radiotherapie) geeft een goed resultaat en gebeurt vaak alleen als snijden niet mogelijk is, bijvoorbeeld op de neus of het oor.

Mohs-micrografische chirurgie verwijdert het carcinoom volledig met zo min mogelijk verlies van gezonde huid, vooral van belang in het gezicht, bij onduidelijke grenzen, bij een sprieterige groei of bij terugkeer.

Is een basaalcelcarcinoom te genezen?

Ja, een basaalcelcarcinoom is volledig te genezen. Wel loop je risico om op een andere plek een nieuw basaalcelcarcinoom te krijgen.

Wat kun je zelf doen?

Houd je huid goed in de gaten. Goedaardige plekjes horen na ongeveer zes tot acht weken vanzelf over te gaan. Heb je een rood bultje dat blijft groeien of een wond die niet geneest, maak dan een afspraak met je huisarts of dermatoloog. Bescherm je huid goed tegen de zon om nieuwe basaalcelcarcinomen te voorkomen.

Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?

Wil je je huidklacht laten beoordelen? Een dermatoloog geeft binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.

Een basaalcelcarcinoom is geen spoed, maar stel beoordeling niet maanden uit: hoe kleiner de plek, hoe kleiner de ingreep. Bij 247dermatologist beoordeelt een dermatoloog je foto's binnen 12 tot 48 uur en krijg je een advies voor de juiste behandeling en verwijzing.

Lees wat een dermatoloog doet en hoe je zonder verwijzing een online consult start.

Veelgestelde vragen over basaalcelcarcinoom

Verder lezen

• De Huidkanker Gids

Bronnen en meer informatie

• Basaalcelcarcinoom, basalioom (nvdv.nl)
• Ik heb basaalcelkanker (thuisarts.nl)