Basaalcelcarcinoomde meest voorkomende, langzaam groeiende vorm van huidkanker

Wat is een basaalcelcarcinoom?

Het basaalcelcarcinoom, ook basalioom genoemd, is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ongeveer 1 op de 5 Nederlanders krijgt er in zijn of haar leven een. Het begint in de bovenste laag van de huid en breidt zich vrijwel nooit uit naar andere delen van het lichaam.

Hoe krijgt u een basaalcelcarcinoom?

De belangrijkste oorzaak is de zon. Vaak gaat het om veel zonblootstelling gedurende het leven of om acute blootstelling met verbranding, wat schade aan de huid geeft. Vooral veel zon in de kinderjaren is een risico voor basaalcelcarcinomen op latere leeftijd. Mensen met een lichte huid hebben een groter risico dan mensen met een donkere huid. Een zeldzame vorm is het Gorlin-syndroom, een fout in het DNA waardoor iemand al op jonge leeftijd veel basaalcelcarcinomen krijgt.

Welke klachten geeft een basaalcelcarcinoom?

Meestal geeft een basaalcelcarcinoom geen klachten en wordt het toevallig ontdekt. Vaak lijkt het op een klein wondje dat maar niet geneest, of op een glanzend bultje of plekje dat makkelijk bloedt. Er zijn drie veelvoorkomende vormen. Het oppervlakkige (superficiële) basaalcelcarcinoom zit vooral op borst en rug, lijkt op een eczeemplek maar jeukt meestal niet, en heeft een typische glans bij fel licht. Het nodulaire (compacte) basaalcelcarcinoom is een langzaam groeiend, rood en licht glanzend bultje met soms bloedvaatjes, waarin een niet-genezend wondje kan ontstaan. Het sprieterige basaalcelcarcinoom heeft uitlopers in de huid, ligt vaak vlakker en is moeilijker te herkennen omdat de grens met de normale huid niet goed te zien is. Een basaalcelcarcinoom ontstaat meestal op plekken die veel in de zon zijn geweest, zoals het gezicht en de oren, en blijft groeien. Daarom is behandeling altijd nodig.

Is een basaalcelcarcinoom besmettelijk?

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De dermatoloog herkent een basaalcelcarcinoom meestal snel. Alleen bij twijfel wordt een klein stukje huid weggenomen (een biopt) om de diagnose te bevestigen.

Welke behandelingen zijn er?

De behandeling hangt af van de vorm en groei, en wordt in overleg met de arts gekozen.

Excisie (wegsnijden) onder plaatselijke verdoving is geschikt voor alle vormen; het weggenomen weefsel wordt in het laboratorium onderzocht, en als het carcinoom niet helemaal weg is, wordt opnieuw gesneden.

Fluorouracilcrème (Efudix) remt de groei van de cellen en is alleen geschikt voor het oppervlakkige basaalcelcarcinoom; er ontstaat eerst roodheid en korstvorming, daarna groeit gezonde huid terug.

Imiquimodcrème (Aldara) activeert plaatselijk het afweersysteem en is eveneens alleen voor het oppervlakkige type.

Fotodynamische therapie brengt een crème aan die de cellen gevoelig maakt voor licht, waarna belichting met een speciale lamp de kankercellen doodt.

Cryochirurgie bevriest het carcinoom met vloeibare stikstof; het is snel maar laat vaak littekens achter en de kans dat alles weg is, is klein.

Curettage en coagulatie schraapt het carcinoom weg en brandt de huid oppervlakkig dicht; snel, maar de diepte is niet te controleren.

Bestraling (radiotherapie) geeft een goed resultaat en gebeurt vaak alleen als snijden niet mogelijk is, bijvoorbeeld op de neus of het oor.

Mohs-micrografische chirurgie verwijdert het carcinoom volledig met zo min mogelijk verlies van gezonde huid, vooral van belang in het gezicht, bij onduidelijke grenzen, bij een sprieterige groei of bij terugkeer.

Is een basaalcelcarcinoom te genezen?

Ja, een basaalcelcarcinoom is volledig te genezen. Wel loopt u risico om op een andere plek een nieuw basaalcelcarcinoom te krijgen.

Wat kunt u zelf doen?

Houd uw huid goed in de gaten. Goedaardige plekjes horen na ongeveer zes tot acht weken vanzelf over te gaan. Heeft u een rood bultje dat blijft groeien of een wond die niet geneest, maak dan een afspraak met uw huisarts of dermatoloog. Bescherm uw huid goed tegen de zon om nieuwe basaalcelcarcinomen te voorkomen.

Veelgestelde vragen over basaalcelcarcinoom

Bronnen en meer informatie

• Basaalcelcarcinoom, basalioom (nvdv.nl)
• NHG-Standaard Verdachte huidafwijkingen (richtlijnen.nhg.org)