Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Keratoacanthoomeen snelgroeiende bult met een hoornprop, een laag stadium van huidkanker
Een keratoacanthoom is een snelgroeiende bult op de huid met in het midden een hoornprop, die wordt gezien als een laag stadium van plaveiselcelcarcinoom. Een onbehandeld keratoacanthoom trekt meestal na enkele maanden vanzelf weg, met een klein litteken. Omdat het onder de microscoop niet te onderscheiden is van een kwaadaardig plaveiselcelcarcinoom, wordt het vaak toch behandeld.
Wat is een keratoacanthoom?
Een keratoacanthoom wordt gezien als een bijzondere vorm van plaveiselcelcarcinoom. Kenmerkend is een snelgroeiende bult met centraal een hoornprop. Een onbehandeld keratoacanthoom trekt over het algemeen na enkele maanden vanzelf weer weg, waarbij een klein litteken achterblijft.
Hoe krijgt u een keratoacanthoom?
De belangrijkste oorzaak is veel en langdurige blootstelling aan zonlicht. Keratoacanthomen komen vrijwel alleen voor op huid die veel zon krijgt, zoals het gezicht, de oren, de armen en de handen. Meestal gaat het om één losse plek; in zeldzame gevallen zijn er meerdere.
Hoe ziet het eruit?
Een keratoacanthoom ziet eruit als een kleine bult in huidkleur of lichtrood, met vaak in het midden een hoornprop, en voelt ruw aan. De bult wordt typisch binnen enkele weken snel groter en kan uitgroeien tot enkele centimeters. Na enkele maanden hoort hij kleiner te worden en vanzelf te verdwijnen, met een litteken. Hij kan pijnlijk of gevoelig zijn, maar dat hoeft niet.
Is een keratoacanthoom besmettelijk?
Nee. Een keratoacanthoom is een vorm van huidkanker en is niet overdraagbaar van mens op mens.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Soms stelt de dermatoloog de diagnose op basis van het verhaal en het uiterlijk, maar dat is vaak lastig omdat het lijkt op een plaveiselcelcarcinoom. Ook een biopt helpt vaak niet, omdat de patholoog onder de microscoop geen duidelijk verschil ziet tussen een keratoacanthoom en een kwaadaardig plaveiselcelcarcinoom. Daarom wordt een keratoacanthoom beschouwd als een laag stadium, meer goedaardige vorm van plaveiselcelcarcinoom.
Welke behandeling is er?
Een keratoacanthoom verdwijnt meestal vanzelf, maar omdat dat lang kan duren en een kwaadaardig plaveiselcelcarcinoom niet is uit te sluiten, wordt het vaak toch behandeld. Operatief verwijderen (excisie) onder plaatselijke verdoving is de eerste keus, door de dermatoloog of soms een chirurg.
Moet u terug voor controle?
Bij twijfel wordt een keratoacanthoom behandeld als een laag stadium van plaveiselcelcarcinoom, met minstens vijf jaar controle. Soms is er geen twijfel en kiest de dermatoloog voor minder controles, al worden er vaak wel vervolgafspraken gepland. Omdat een keratoacanthoom door zonblootstelling ontstaat, loopt u risico op een nieuwe huidkankerplek elders.
Wat kunt u zelf doen?
Controleer na de behandeling zelf uw hele huid, met extra aandacht voor het behandelde gebied. Ontstaat er een bult of wond die niet binnen enkele weken weggaat, maak dan op korte termijn een afspraak en wacht niet af; pijn en snelle groei zijn reden om eerder contact op te nemen. Voorkom verbranden door de zon en gebruik geen zonnebank.
Veelgestelde vragen over keratoacanthoom
Is een keratoacanthoom huidkanker?
Het wordt gezien als een laag stadium, meer goedaardige vorm van plaveiselcelcarcinoom. Omdat het daar onder de microscoop niet van te onderscheiden is, wordt het vaak als huidkanker behandeld.
Gaat het niet vanzelf weg?
Meestal wel, na enkele maanden, met een litteken. Maar omdat dat lang duurt en een kwaadaardige vorm niet is uit te sluiten, wordt het vaak toch weggehaald.
Hoe herken ik het?
Aan een snelgroeiende, ronde bult in huidkleur of rood met een hoornprop in het midden, meestal op zonbeschenen huid. Laat een snel groeiende bult altijd beoordelen.
Hoe wordt het behandeld?
Meestal door wegsnijden (excisie) onder plaatselijke verdoving.
Moet ik onder controle blijven?
Vaak wel, meestal vijf jaar, omdat het risico op een nieuwe huidkankerplek elders verhoogd is door de zonschade.