Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Talgkliercyste (atheroomcyste)Een onschuldig bolletje onder de huid.
Een talgkliercyste, ook wel atheroomcyste genoemd, is een goedaardig bolletje onder de huid, gevuld met talg. Hij ontstaat doordat de uitgang van een talgklier of haarzakje verstopt raakt en groeit langzaam. Talgkliercysten komen veel voor, vooral op het behaarde hoofd, in de nek en op de rug, en zijn nooit kwaadaardig. Behandelen hoeft alleen als de cyste stoort of ontstoken raakt.
Wat is een talgkliercyste?
Je voelt een rond, glad bobbeltje dat vastzit aan de huid erboven en meebeweegt als je de huid verschuift. In het midden is soms een klein donker puntje te zien: de verstopte uitgang. De grootte varieert van enkele millimeters tot meerdere centimeters, en er kunnen er meerdere zijn. Voorkeursplekken zijn het behaarde hoofd, het gezicht, de nek, de rug en de borst. Een cyste doet meestal niets. Soms barst hij open en komt er witgele, vettige inhoud uit die onaangenaam kan ruiken, en soms raakt hij ontstoken: dan wordt de bult rood, warm, dik en pijnlijk.
Hoe ontstaat een talgkliercyste?
In de huid zitten duizenden kliertjes die talg maken, het vet dat de huid soepel houdt. Raakt de uitgang van zo'n klier of van een haarzakje verstopt, dan kan de talg niet meer weg en hoopt hij zich op in een bolletje met een kapsel eromheen. Waarom dat bij de een wel gebeurt en bij de ander niet, is niet precies bekend; voorkomen kun je het niet. Een talgkliercyste heeft niets met slechte hygiëne te maken.
Wat kun je zelf doen?
Een talgkliercyste die geen last geeft, mag gewoon blijven zitten. Houd de plek schoon met lauw water en een milde wasgel, en bescherm hem tegen schuren van kleding of scheren. Verdwijnen doet een cyste niet door zelfzorg: het kapsel blijft zitten, ook als er inhoud uit komt.
Let op
Knijp een talgkliercyste niet uit en prik hem niet door. De wand kan scheuren, waardoor de inhoud zich onder de huid verspreidt en een flinke ontsteking kan ontstaan; bovendien komt de cyste dan vrijwel altijd terug.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Laat de bult beoordelen als hij ontstoken raakt: rood, warm en pijnlijk. De arts behandelt dan eerst de ontsteking, soms met een sneetje om de druk weg te nemen; de cyste zelf wordt later, in een rustige fase, verwijderd. Ook als de cyste je stoort door zijn grootte of plek kan hij worden weggehaald: een klein ingreepje onder plaatselijke verdoving, waarbij de cyste met kapsel en al wordt verwijderd zodat hij niet terugkomt. En twijfel je of het wel een talgkliercyste is, bijvoorbeeld omdat de bult hard aanvoelt, vastzit aan de onderlaag of snel groeit? Laat er dan altijd naar kijken.
Let op
Een bult die snel groeit, hard aanvoelt of vastzit aan het weefsel eronder hoort niet bij een talgkliercyste. Laat zo'n bult altijd beoordelen.
Veelgestelde vragen
Is een talgkliercyste gevaarlijk?
Nee. Een talgkliercyste is goedaardig en wordt nooit kwaadaardig. Het enige dat kan gebeuren is dat hij groeit, openbarst of ontstoken raakt, en ook dat is goed te behandelen.
Mag je een talgkliercyste uitknijpen?
Nee. Bij uitknijpen of doorprikken kan de wand scheuren, waardoor de inhoud zich onder de huid verspreidt en een flinke ontsteking kan ontstaan. Bovendien blijft het kapsel zitten, waardoor de cyste vrijwel altijd terugkomt.
Gaat een talgkliercyste vanzelf weg?
Meestal niet. Zolang het kapsel in de huid zit, blijft de cyste bestaan of komt hij terug, ook als er inhoud uit is gekomen. Definitief verwijderen kan alleen met een klein ingreepje waarbij het kapsel in zijn geheel wordt weggehaald.
Hoe wordt een talgkliercyste verwijderd?
Met een klein ingreepje onder plaatselijke verdoving: via een sneetje wordt de cyste met kapsel en al verwijderd, waarna de wond wordt gehecht. Is de cyste ontstoken, dan wordt eerst de ontsteking behandeld en volgt de verwijdering later.
Wanneer moet je met een bult onder de huid naar een arts?
Als de bult rood, warm en pijnlijk wordt, als hij snel groeit, hard aanvoelt of vastzit aan het weefsel eronder, of als je twijfelt wat het is. Een dermatoloog kan aan het beeld beoordelen of het een onschuldige talgkliercyste is; stuur bij een online consult scherpe foto's mee.
Bronnen en meer informatie
- Ik heb een talgklier-cyste (thuisarts.nl)
- Atheroomcyste (huidhuis.nl)