Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Lipoom (vetbult)Een zachte vetbult onder de huid.
Een lipoom, in de volksmond een vetbult, is een goedaardige zwelling van vetcellen net onder de huid. Hij voelt zacht en soepel aan, is goed te verschuiven en groeit langzaam. Lipomen komen veel voor, vooral op de nek, schouders, rug, armen en bovenbenen, en zijn vrijwel altijd onschuldig. Behandelen hoeft alleen als de bult stoort, pijn doet of als er twijfel is over wat het is.
Wat is een lipoom?
Een lipoom voelt als een zachte, gladde, soepele bult die net onder de huid ligt en meebeweegt als je erop duwt; hij zit los in het weefsel en niet vast aan de huid erboven. De grootte varieert van enkele millimeters tot meer dan tien centimeter, en je kunt er één of meerdere hebben. Voorkeursplekken zijn de nek, de schouders, de rug, de bovenarmen en de bovenbenen. Een lipoom doet meestal geen pijn; alleen als hij op een zenuw of tegen omliggend weefsel drukt, kan hij gevoelig zijn.
Een lipoom en een talgkliercyste worden vaak verward. Vuistregel: een lipoom ligt dieper, voelt zacht en heeft geen opening; een talgkliercyste zit vast aan de huid erboven en heeft in het midden vaak een klein donker puntje.
Hoe ontstaat een lipoom?
Waarom een lipoom ontstaat, is niet precies bekend. Er speelt vaak een erfelijke aanleg mee: wie familieleden met vetbulten heeft, krijgt ze zelf ook vaker, soms meerdere tegelijk. Lipomen komen wat vaker voor bij vrouwen, en overgewicht speelt geen rol; ook slanke mensen krijgen ze. Een lipoom is geen gevolg van een ongezonde leefstijl en je kunt het ontstaan niet voorkomen.
Wat kun je zelf doen?
Een lipoom die geen last geeft, kun je gewoon laten zitten; het is een goedaardige bult die geen kwaad kan. Zelfzorg laat een lipoom niet verdwijnen: er bestaat geen crème of oefening die het vetweefsel oplost. Houd de bult in de gaten en let op verandering in grootte, vorm of gevoel. Knijpen of masseren heeft geen zin en wordt afgeraden.
Wanneer naar een dermatoloog of arts?
Laat een bult beoordelen als je niet zeker weet of het een lipoom is, als hij pijn doet, of als hij je stoort door zijn grootte of plek. De arts herkent een lipoom meestal aan het voelen; bij twijfel of bij een grotere zwelling kan een echo of een klein weefselonderzoek volgen. Stoort de bult, dan kan hij onder plaatselijke verdoving worden verwijderd via een kleine snede, waarbij het lipoom in zijn geheel wordt weggehaald. Verwijderde lipomen komen zelden terug.
Let op
Een bult die snel groeit, hard aanvoelt, vastzit aan de diepere lagen of pijn doet, hoort niet bij een gewoon lipoom. Laat zo'n bult altijd beoordelen.
Veelgestelde vragen
Is een lipoom gevaarlijk?
Vrijwel nooit. Een lipoom is een goedaardige vetbult die zelden of nooit kwaadaardig wordt. Wel is het verstandig een bult te laten beoordelen als je twijfelt wat het is, zeker als hij snel groeit of hard aanvoelt.
Hoe weet ik of het een lipoom is of een talgkliercyste?
Een lipoom ligt dieper, voelt zacht en soepel en heeft geen opening naar de huid. Een talgkliercyste zit vast aan de huid erboven en heeft in het midden vaak een klein donker puntje, en kan ontstoken raken. Een arts voelt het verschil meestal direct; bij twijfel geeft een echo uitsluitsel.
Gaat een lipoom vanzelf weg?
Nee. Een lipoom verdwijnt niet vanzelf en wordt ook niet kleiner door crèmes, afvallen of masseren. Als je ervan af wilt, is een kleine ingreep de enige manier. Geeft de bult geen klachten, dan is laten zitten een prima keuze.
Hoe wordt een lipoom verwijderd?
Met een kleine ingreep onder plaatselijke verdoving: via een snede wordt het lipoom in zijn geheel weggehaald, waarna de wond wordt gehecht. Het gebeurt meestal poliklinisch. Er blijft een klein litteken achter en de bult komt zelden terug.
Wanneer moet je met een vetbult naar een arts?
Als je twijfelt of het een lipoom is, als de bult pijn doet, snel groeit, hard aanvoelt of vastzit aan de diepere lagen, of als hij je stoort. Een dermatoloog kan beoordelen of het een onschuldig lipoom is en met je bespreken of verwijderen zinvol is.
Bronnen en meer informatie
- Vetknobbel of vetbult verwijderen (maasziekenhuispantein.nl)
- Ik heb een talgklier-cyste (thuisarts.nl)