Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Peniele intra-epitheliale neoplasieeen voorstadium van peniskanker, vaak door HPV
Peniele intra-epitheliale neoplasie (PeIN) is een zeldzame aandoening waarbij afwijkende cellen in de huid van de penis zitten. PeIN is zelf geen kanker, maar kan zich in sommige gevallen ontwikkelen tot peniskanker. Daarom wordt behandeling aanbevolen. De belangrijkste oorzaak is het humaan papillomavirus (HPV).
Wat is PeIN en hoe ziet het eruit?
Peniele intra-epitheliale neoplasie (PeIN) is een zeldzame aandoening waarbij afwijkende cellen in de huid van de penis aanwezig zijn. PeIN is op zichzelf geen kanker, maar kan zich in de loop van de tijd ontwikkelen tot peniskanker. De afwijking verschijnt vaak als rode vlekken, verdikkingen, wratachtige plekken of zweertjes, meestal op de eikel of voorhuid, maar ook elders op de penis. Vaak is het pijnloos, maar de plekken kunnen jeuken of gevoelig zijn.
Hoe ontstaat PeIN?
De meest voorkomende oorzaak is een infectie met het humaan papillomavirus (HPV), vooral type 16, dat vaak via seksueel contact wordt overgedragen. Andere risicofactoren zijn chronische ontstekingsziekten van de huid zoals lichen sclerosus, een verminderde afweer (bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie of door medicijnen), een vernauwde voorhuid, en roken.
Is PeIN besmettelijk?
PeIN zelf is niet besmettelijk. Wel wordt de aandoening meestal veroorzaakt door HPV, een virus dat via seksueel contact overdraagbaar is.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose wordt gesteld met een biopsie: onder plaatselijke verdoving wordt een klein stukje huid weggenomen en onder de microscoop onderzocht. De arts kijkt ook naar aanwijzingen voor andere aandoeningen, zoals lichen sclerosus, en kan bij twijfel doorverwijzen naar een gespecialiseerd centrum.
Moet u behandeld worden?
Ja. Behandeling van PeIN wordt aanbevolen om het risico op peniskanker te beperken. Er zijn verschillende opties, afhankelijk van het type, de grootte en de plaats; samen met uw arts kiest u een behandeling die bij uw situatie past.
Welke behandelingen zijn er?
Bij kleinere plekken kan een crème met 5-fluorouracil of imiquimod worden gebruikt, die u volgens een vast schema enkele weken aanbrengt; soms lijkt de plek eerst erger te worden voordat hij verbetert. Lasertherapie vernietigt de afwijkende cellen met een laser. Soms wordt gekozen voor een operatie, zoals besnijdenis (circumcisie) of lokale verwijdering. Ook bevriezen met stikstof (cryotherapie) of wegschrapen (curettage) is mogelijk, en behandelingen kunnen gecombineerd worden.
HPV-vaccinatie
Er zijn twee vaccins tegen HPV: Gardasil 9 en Cervarix. Ze beschermen tegen het virus dat tot PeIN en peniskanker kan leiden. HPV-vaccinatie wordt aan alle jongens aangeboden in het rijksvaccinatieprogramma. Er is op dit moment onvoldoende bewijs om standaard te vaccineren bij mensen die al PeIN hebben, en buiten het programma wordt de vaccinatie daarom niet vergoed.
Controle en nazorg
Ondanks behandeling kan PeIN terugkeren, en er kunnen nieuwe plekken ontstaan. Na behandeling volgt een controleplan waarbij de arts u controleert op terugkeer en nieuwe plekken. Ook regelmatig zelfonderzoek is aan te raden.
Wat kunt u zelf doen?
Controleer regelmatig de huid van uw penis op nieuwe afwijkingen en neem bij twijfel contact op met uw arts. Stoppen met roken verlaagt het risico op PeIN en peniskanker.
Veelgestelde vragen over PeIN
Is PeIN kanker?
Nee, PeIN zelf is geen kanker, maar een voorstadium dat zich in sommige gevallen tot peniskanker kan ontwikkelen. Daarom wordt het behandeld.
Is PeIN besmettelijk?
De aandoening zelf niet, maar de belangrijkste oorzaak, HPV, is een virus dat via seksueel contact overdraagbaar is.
Waarom moet het behandeld worden?
Om het risico op peniskanker te beperken. De behandeling hangt af van de grootte en plaats van de plek.
Welke behandelingen zijn er?
Crème met fluorouracil of imiquimod, lasertherapie, een operatie zoals besnijdenis, of bevriezen en wegschrapen.
Helpt de HPV-vaccinatie?
Het vaccin beschermt tegen HPV en wordt aan alle jongens aangeboden in het rijksvaccinatieprogramma. Bij wie al PeIN heeft, is er nog onvoldoende bewijs om standaard te vaccineren.