Inflammatoir

Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog, op 5 oktober 2026

± 5 min leestijd

Ichthyosiserfelijk droge, schilferende huid

Ichthyosis is een groep erfelijke huidaandoeningen met een extreem droge, schilferende huid die op vissenschubben lijkt. De meest voorkomende vorm, ichthyosis vulgaris, is mild en goed te verzorgen met vette crèmes.

start consult

Antwoord binnen 12 tot 48 uur · zonder verwijzing · vanaf € 39

Wat is ichthyosis?

Ichthyosis is een groep aangeboren huidaandoeningen waarbij de huid abnormaal droog is en schilfert. De naam komt van het Griekse woord ichthys, dat vis betekent: de ruwe, schilferende huid doet denken aan vissenschubben. Vandaar de volksnamen vissenhuid en visschubbenziekte.

Er zijn vier hoofdvormen:

Ichthyosis vulgaris

De meest voorkomende en mildste vorm. De huid mist het eiwit filaggrine, waardoor de verhoorning niet normaal verloopt. Komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.

X-gebonden ichthyosis

Alleen bij jongens en mannen. Het enzym steroïdsulfatase ontbreekt. Geeft bruine schilfers, vooral in de nek.

Lamellaire ichthyosis

Een zeldzame, ernstiger vorm. Baby's worden soms geboren met een strak vlies over de huid (collodion baby). Later donkerbruine schubben over het hele lichaam, ook in het gezicht.

Congenitale bulleuze ichthyosiforme erythrodermie

Zeldzaam. Een afwijking in het eiwit keratine. Bij de geboorte een rode huid met blaren; de neiging tot blaren neemt met de jaren af.

Is ichthyosis erfelijk?

Ja. Bij ichthyosis wijken de genen af die het evenwicht regelen tussen de aanmaak van nieuwe huidcellen en het afstoten van oude. Ichthyosis vulgaris erft autosomaal dominant over: heeft een van je ouders het, dan heeft elk kind ongeveer 50 procent kans het ook te krijgen. X-gebonden ichthyosis gaat via de moeder over op zonen. Sommige vormen van lamellaire ichthyosis erven recessief over: beide ouders dragen het gen zonder zelf klachten te hebben.

Ichthyosis symptomen: hoe ziet vissenhuid eruit?

Bij ichthyosis vulgaris is de huid bij de geboorte normaal. De klachten beginnen meestal tussen de 2 en 6 maanden. Je ziet fijne witte tot grijze schilfers op de romp, de armen en vooral de onderbenen. De huidplooien, zoals de elleboogplooi en de knieholte, blijven vrij. De handpalmen en voetzolen kunnen verdikt zijn met kloofjes en extra diepe handlijnen. In de winter is de huid erger, in de zomer beter.

Ichthyosis vulgaris gaat vaak samen met constitutioneel eczeem, astma en hooikoorts, en met keratosis pilaris: ruwe bultjes op de bovenarmen en bovenbenen. Een droge huid zonder deze kenmerken is meestal geen ichthyosis.

Is ichthyosis besmettelijk?

Nee. Ichthyosis is erfelijk en niet besmettelijk. Je kunt het niet van iemand anders krijgen en niet aan iemand doorgeven, behalve via je genen aan je kinderen.

Hoe stelt de dermatoloog de diagnose?

Meestal herkent de dermatoloog ichthyosis aan het beeld van de huid, in combinatie met vragen over je familie: komt droge, schilferende huid vaker voor bij je ouders, broers of zussen? Soms is aanvullend onderzoek nodig: bij X-gebonden ichthyosis een bepaling van het enzym steroïdsulfatase in het bloed, bij andere vormen een huidbiopt of DNA-onderzoek. Bij 247dermatologist stuur je foto's van je onderbenen, armen en handpalmen en beantwoord je vragen over je familie en je klachten. De dermatoloog beoordeelt binnen 12 tot 48 uur of het beeld past bij ichthyosis en welke verzorging bij jouw huid past.

Ichthyosis behandeling: wat helpt?

Ichthyosis is niet te genezen, maar de huid is goed te verzorgen. De basis is elke dag smeren.

Vette crèmes

Dagelijks een vette, verzachtende crème of zalf houdt de huid soepel en vermindert de schilfering.

Ureumhoudende crème

Crèmes met ureum houden vocht vast en maken de verdikte hoornlaag dunner, waardoor de schilfers losser komen.

Badolie

Een emulgerende badolie in het bad of onder de douche maakt de huid minder droog.

Bij eczeem

Komt er constitutioneel eczeem bij, dan schrijft de dermatoloog een corticosteroïdcrème voor om de jeuk en de ontsteking te remmen.

Ernstige vormen

X-gebonden en lamellaire ichthyosis worden soms behandeld met acitretine, een tablet die van vitamine A is afgeleid. Dat gebeurt altijd onder begeleiding van een dermatoloog.

Gaat ichthyosis over?

De verschijnselen van ichthyosis blijven levenslang aanwezig. Ichthyosis vulgaris wordt bij ongeveer de helft van de mensen na de puberteit milder. Ook X-gebonden ichthyosis kan met de leeftijd iets verbeteren. Lamellaire ichthyosis verbetert meestal niet. Met goede dagelijkse verzorging zijn de klachten bij de meeste mensen goed onder controle te houden.

Wat kun je zelf doen bij ichthyosis?

De dagelijkse verzorging doe je zelf:

smeer elke dag een vette crème, in de winter extra
gebruik zo min mogelijk zeep
douche of bad niet te heet en niet te lang
gebruik een badolie in plaats van zeep of douchegel
smeer direct na het douchen, als de huid nog vochtig is

Wanneer naar de dermatoloog of huisarts?

Twijfel je of dit iets is om te laten bekijken? Laat het dan beoordelen door een dermatoloog: je krijgt binnen 12 tot 48 uur antwoord, zonder verwijzing. Bij spoed neem je direct contact op met de huisarts of bel je 112.

Laat je huid beoordelen als:

je huid ondanks dagelijks smeren blijft schilferen of kloofjes krijgt
er rode, jeukende eczeemplekken bijkomen
er wondjes, korstjes of ontstoken plekken ontstaan
je kind een opvallend droge, schubbige huid heeft en je wilt weten wat het is
je wilt weten welke crème het beste bij jouw huid past

Een baby die wordt geboren met een rode huid, blaren of een strak vlies over de huid, wordt direct in het ziekenhuis beoordeeld. Voor alle andere vragen over een droge, schilferende huid beoordeelt een dermatoloog van 247dermatologist je foto's binnen 12 tot 48 uur, zonder verwijzing, met een verzorgingsadvies en waar nodig een recept.

Laat je huid door de dermatoloog beoordelen

Upload foto's en beantwoord een paar vragen. Een BIG-geregistreerde dermatoloog antwoordt binnen 12 tot 48 uur, zonder verwijzing, vanaf € 39.

start consult

Is er meer nodig, dan verwijst de dermatoloog je door naar een medisch specialist.

Wil je weten wat een dermatoloog doet, wanneer je er terecht kunt en hoe snel dat kan? Lees meer over de dermatoloog.

Veelgestelde vragen over ichthyosis

Wat is vissenhuid?

Vissenhuid is de volksnaam voor ichthyosis: een erfelijke aandoening waarbij de huid extreem droog is en schilfert als vissenschubben. De naam komt van het Griekse woord ichthys, vis.

Is ichthyosis vulgaris erfelijk?

Ja. Ichthyosis vulgaris erft autosomaal dominant over. Heeft een van je ouders het, dan heeft elk kind ongeveer 50 procent kans om het ook te krijgen.

Welke crème is het beste bij ichthyosis?

Een vette, verzachtende crème die je elke dag smeert, en crèmes met ureum om de verdikte hoornlaag dunner te maken. Welke crème het beste past, hangt af van hoe droog en dik je huid is. De dermatoloog adviseert je daarover.

Is ichthyosis hetzelfde als een droge huid?

Nee. Een droge huid heeft bijna iedereen wel eens, vooral in de winter. Ichthyosis is erfelijk, begint al in het eerste levensjaar, geeft schilfers op de onderbenen en armen die de huidplooien vrijlaten en gaat vaak samen met eczeem en keratosis pilaris.

Gaat ichthyosis over als je ouder wordt?

Niet helemaal, de aanleg blijft levenslang. Ichthyosis vulgaris wordt bij ongeveer de helft van de mensen na de puberteit wel milder.

Is ichthyosis te genezen?

Nee. Ichthyosis is niet te genezen, maar de huid is goed te verzorgen met dagelijks smeren, weinig zeep en badolie. Ernstige vormen kunnen met medicijnen behandeld worden onder begeleiding van een dermatoloog.

Hoort eczeem bij ichthyosis?

Vaak wel. Ichthyosis vulgaris gaat vaak samen met constitutioneel eczeem, astma en hooikoorts. Het eczeem wordt apart behandeld, meestal met een corticosteroïdcrème.

Bronnen en meer informatie

Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) en huidziekten.nl.

Denk je dat je ichthyosis hebt?

start consult

Alle aandoeningen A–Z

Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Nieuwe huidgidsen ontvang je als eerste.

Ichthyosiserfelijk droge, schilferende huid