Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Alopecia areataplotselinge, ronde kale plekken door een auto-immuunreactie
Alopecia areata is haaruitval waarbij plotseling ronde of ovale kale plekken ontstaan, meestal op de hoofdhuid maar soms ook in wenkbrauwen, baard, oksels of schaamstreek. Het is een auto-immuunreactie: de afweer richt zich tegen de haarwortels. U voelt zich er niet ziek van, maar de kaalheid kan wel psychische gevolgen hebben.
Wat is alopecia areata?
Bij alopecia areata ontstaan plotseling kale plekken in gebieden waar haren groeien, meestal rond of ovaal van vorm. Het komt vooral voor op de hoofdhuid, maar ook in de wenkbrauwen, baardstreek, oksels en schaamstreek. U voelt zich er niet ziek van, al kan de kaalheid onzekerheid geven of sociale contacten bemoeilijken.
Hoe krijgt u alopecia areata?
Waarom iemand het krijgt, is niet bekend. De oorzaak zit waarschijnlijk in het afweersysteem, dat zich per vergissing tegen de eigen haarwortels richt: een auto-immuunreactie. Alopecia areata komt vaker voor bij mensen die al een auto-immuunziekte hebben, en bij mensen met aanleg voor eczeem, astma of hooikoorts.
Welke klachten geeft het?
U herkent alopecia areata aan plotseling ontstane ronde of ovale kale plekken. Soms merkt u het zelf niet en wordt het opgemerkt door de kapper of door anderen. Ook de nagels kunnen er soms anders uitzien. In ernstige gevallen valt het haar met grote plukken uit, soms gelijkmatig over de hele hoofdhuid, en in zeldzame gevallen valt al het hoofd- of lichaamshaar uit.
Is alopecia areata besmettelijk?
Nee. Alopecia areata is niet besmettelijk.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De arts ziet meteen of er een of meer kale plekken zijn. Bij gelijkmatig verspreide haaruitval is het lastiger en wil de arts een andere haarziekte uitsluiten, vaak met een haartrektest om te beoordelen hoe vast de haren zitten. Soms bekijkt de arts haren onder de microscoop of neemt een klein stukje huid weg voor onderzoek.
Welke behandelingen zijn er?
Meestal herstelt de haargroei vanzelf binnen enkele maanden tot jaren, dus behandeling is niet nodig; wel vinden veel mensen het moeilijk af te wachten. Om het herstel te versnellen zijn er enkele mogelijkheden.
Corticosteroïden onderdrukken de verkeerde afweerreactie in de kale plekken. Ze kunnen in de plek worden ingespoten of als zalf, crème of lotion worden gesmeerd, en worden vooral bij kleine plekken toegepast; enkele weken later beginnen de haren weer te groeien. De huid kan plaatselijk dunner worden, wat meestal herstelt. Bij uitgebreide alopecia areata worden soms corticosteroïdtabletten gegeven, maar het effect daarvan is nooit overtuigend aangetoond en er kunnen inwendige bijwerkingen optreden.
Plaatselijke immuuntherapie wordt in ernstige gevallen toegepast: u wordt allergisch gemaakt voor een stof (meestal diphencyprone), waarna de kale plekken daarmee worden ingesmeerd. De lichte allergische reactie lijkt de haarwortels aan te moedigen. Mogelijke bijwerkingen zijn jeuk, dikke lymfeklieren in de hals en soms pigmentafwijkingen. Niet alle dermatologen passen dit toe. Andere prikkelende middelen zijn azelaïnezuur-crème en minoxidil-lotion.
Is alopecia areata te genezen?
Het verloop is lastig te voorspellen. Meestal groeien de haren vanzelf terug, in enkele maanden tot jaren; de nieuwe haren zijn soms eerst wit en krijgen later weer de normale kleur. Het komt voor dat haar op de ene plek terugkomt terwijl elders nieuwe kale plekken ontstaan, en dat de aandoening jaren later terugkeert. Kleine kale plekken herstellen meestal helemaal. Bij uitgebreide alopecia areata, met verlies van al het hoofd- of lichaamshaar, komt de haargroei meestal niet blijvend terug. De kans op herstel is kleiner als de aandoening in de jeugd ontstond, als er andere auto-immuunziekten zijn, of bij aanleg voor eczeem, astma of hooikoorts.
Wat kunt u zelf doen?
Bij uitgebreide kaalheid kunt u een pruik of haarstukje overwegen; zorgverzekeraars vergoeden dit deels vanuit de basisverzekering. Een dieet of vitaminepreparaten helpen niet. Heeft u psychische of sociale problemen door het haarverlies, bespreek dit dan met uw arts of iemand in uw omgeving.
Veelgestelde vragen over alopecia areata
Komt mijn haar terug?
Meestal wel; bij kleine kale plekken herstelt de haargroei vaak helemaal, in enkele maanden tot jaren. Bij zeer uitgebreide vormen komt het haar vaak niet blijvend terug.
Is alopecia areata besmettelijk?
Nee. Het is een auto-immuunreactie tegen de eigen haarwortels en gaat niet van mens op mens over.
Wat is de oorzaak?
Waarschijnlijk het afweersysteem, dat zich per vergissing tegen de haarwortels richt. Het komt vaker voor bij auto-immuunziekten en bij aanleg voor eczeem, astma of hooikoorts.
Helpen vitamines of een dieet?
Nee. Een dieet en vitaminepreparaten laten het haar niet groeien.
Wat kan de arts doen?
Bij kleine plekken corticosteroïden om de afweerreactie te onderdrukken, en bij ernstige vormen soms plaatselijke immuuntherapie.