Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
Telogeen effluviumtijdelijke, diffuse haaruitval na een verstoring van de haarcyclus
Telogeen effluvium is een tijdelijke, overmatige haaruitval door een verstoring van de haargroeicyclus, waarbij het haar diffuus dunner wordt zonder echt kale plekken. Vaak gaat er een gebeurtenis aan vooraf, zoals een bevalling, ziekte of operatie, en de uitval wordt meestal pas maanden later merkbaar. Het herstelt in de meeste gevallen vanzelf.
Wat is telogeen haarverlies?
Telogeen haarverlies is een overmatige uitval van haren door een verstoring van de haargroeicyclus.
De haargroeicyclus
Haren groeien in haarzakjes (follikels); de hoofdhuid heeft er bij de geboorte ongeveer 100.000. Elke follikel doorloopt steeds opnieuw een haarcyclus van drie fasen: de anagene groeifase (ongeveer drie jaar), de korte katagene overgangsfase, en de telogene rustfase van gemiddeld vier maanden, waarna het haar uitvalt terwijl er al een nieuw haar is aangemaakt. Bij een volwassene is ongeveer 85 tot 90% van het hoofdhaar in de groeifase, en normaal verliest een mens 50 tot 100 hoofdharen per dag.
Hoe ontstaat telogeen haarverlies?
Er is acuut en chronisch telogeen haarverlies. Bij de acute vorm gaat meestal een uitlokkende gebeurtenis vooraf die de cyclus verstoort: veel haren gaan tegelijk van de groeifase naar de rustfase en vallen enkele maanden later min of meer gelijktijdig uit. Uitlokkende situaties zijn onder meer een bevalling (de meest voorkomende oorzaak), ernstige ziekte, hoge koorts, een operatie onder narcose, bloedingen en sterke beperking van de voedselinname. De uitval wordt meestal pas twee tot vijf maanden na de gebeurtenis merkbaar, en bij ongeveer een derde wordt geen oorzaak gevonden. Van chronisch telogeen haarverlies spreekt men als het langer dan zes maanden aanhoudt; bekende oorzaken zijn schildklierafwijkingen, bloedarmoede door ijzergebrek en bepaalde geneesmiddelen, zoals retinoïden, bloedverdunners, bètablokkers, schildklierremmers en chemotherapie. Deze vorm komt vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 50 jaar.
Wat zijn de verschijnselen?
Het enige symptoom is haaruitval zonder dat echt kale gebieden ontstaan. Het verlies valt vooral op bij het kammen of wassen. Ondanks soms forse uitval zien anderen het vaak niet, omdat pas bij een verlies van 20 tot 50% van het haar het dunner worden duidelijk zichtbaar wordt.
Is telogeen effluvium besmettelijk?
Nee. Telogeen effluvium is niet besmettelijk en gaat niet van mens op mens over.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose kan gesteld worden bij een duidelijke toename van uitvallende telogene haren, herkenbaar aan het lichte knopvormige uiteinde aan de wortel. Soms doet de dermatoloog een haartrektest of bekijkt een plukje haar onder de microscoop (trichogram), en een enkele keer wordt een klein stukje huid weggenomen. Er wordt gevraagd naar mogelijke oorzaken, en zo nodig volgt bloedonderzoek. Is een medicijn de mogelijke oorzaak, dan moet het minstens drie maanden gestopt zijn voordat het effect te beoordelen is.
Wat is de behandeling?
Acuut telogeen haarverlies herstelt altijd vanzelf; er is geen behandeling die dat versnelt. Voor de chronische vorm bestaat ook geen behandeling, tenzij een oorzaak wordt gevonden en verholpen kan worden. Wordt de haardos te dun, dan is het tijdelijk dragen van een pruik een goede mogelijkheid.
Wat zijn de vooruitzichten?
De vooruitzichten bij acuut telogeen haarverlies zijn uitstekend: de uitval stopt meestal binnen drie tot zes maanden (maximaal een jaar) als de uitlokkende factor zich niet herhaalt, waarna de haardos zich volledig herstelt. Bij chronisch telogeen haarverlies treedt geleidelijk herstel op zodra de oorzaak gevonden en behandeld of weggenomen is. Bij vrouwen zonder aanwijsbare oorzaak gaat de uitval vaak jarenlang op en neer, maar meestal treedt uiteindelijk toch spontaan herstel op.
Veelgestelde vragen over telogeen effluvium
Groeit mijn haar weer aan?
Ja, meestal. Acuut telogeen haarverlies herstelt altijd vanzelf, meestal binnen drie tot zes maanden nadat de oorzaak is weggevallen.
Waardoor komt het?
Vaak door een gebeurtenis enkele maanden eerder, zoals een bevalling, ziekte, koorts of operatie. De chronische vorm kan komen door schildklierproblemen, bloedarmoede of bepaalde medicijnen.
Waarom begint de uitval pas maanden na de oorzaak?
Omdat de haren eerst de rustfase van enkele maanden doorlopen voordat ze uitvallen. Daardoor komt de uitval meestal twee tot vijf maanden na de gebeurtenis.
Word ik er kaal van?
Nee. Het haar wordt diffuus dunner, maar er ontstaan geen echte kale plekken.
Is er een behandeling?
Voor de acute vorm niet, die herstelt vanzelf. Bij de chronische vorm richt de behandeling zich op de onderliggende oorzaak, zoals de schildklier of bloedarmoede.