Medisch beoordeeld door dr. A.M. van Coevorden, dermatoloog
BrandwondenKoel eerst, beoordeel daarna.
Een brandwond ontstaat door hitte, hete vloeistof, stoom, vuur, chemische stoffen, elektriciteit of de zon. Het allerbelangrijkste is meteen koelen: houd de wond tien tot twintig minuten onder lauw, zacht stromend water. Hoe diep een brandwond is bepaalt hoe hij geneest; oppervlakkige verbrandingen gaan vanzelf over, diepere en grotere brandwonden horen bij een arts. Bij een grote brandwond of benauwdheid: bel 112.
Wat zijn brandwonden?
Brandwonden worden ingedeeld naar diepte. Bij een eerstegraads verbranding is de huid rood, droog en pijnlijk, maar niet kapot, zoals bij een lichte zonverbranding. Bij een tweedegraads brandwond is de huid vochtig en rood en ontstaan er blaren; dit doet vaak veel pijn. Bij een derdegraads brandwond is de huid geelwit, bruin of zwart en voelt hij stug aan; doordat de zenuwen kapot zijn, voel je juist weinig of geen pijn. Hoe groter en dieper de wond, hoe groter de kans op vochtverlies en infectie.
Wat moet je meteen doen?
Koel de brandwond direct tien tot twintig minuten met lauw, zacht stromend water; niet met ijs of ijskoud water. Haal ondertussen kleding, een luier en sieraden bij de wond weg, maar trek stof die aan de huid vastgeplakt zit niet los. Dek een open wond of blaren daarna losjes af met plastic huishoudfolie of een schoon, niet-pluizend doekje. Smeer niets op een verse brandwond: geen zalf, tandpasta of boter. Houd het lichaam warm om onderkoeling te voorkomen, en neem zo nodig paracetamol tegen de pijn.
Let op
Prik blaren niet door: de blaar beschermt de huid eronder tegen infectie. Trek kleding die aan de wond vastzit niet los, maar knip er zo nodig omheen.
Wat kun je zelf doen bij een kleine brandwond?
Een kleine eerstegraads verbranding hoef je na het koelen verder niet te behandelen; de huid herstelt vanzelf in enkele dagen. Was je handen voor je de wond aanraakt en houd hem schoon. Een genezende brandwond en het nieuwe, roze huidje zijn kwetsbaar voor de zon: houd de plek een jaar lang uit de volle zon of bedek hem, anders kan een blijvende kleurverandering ontstaan. Blijf de wond de eerste dagen in de gaten houden op tekenen van infectie.
Wanneer naar een arts?
Bel 112 bij een heel grote brandwond, of bij heesheid, piepende ademhaling, benauwdheid of sufheid; koel eerst of laat iemand anders bellen terwijl jij koelt. Bel je huisarts of de huisartsenpost bij blaren of een vochtige, rode wond in het gezicht, op de handen of voeten, bij een gewricht of bij de geslachtsdelen, bij een wond groter dan de helft van je hand, bij een diepe wond die geen pijn doet, of bij een brandwond door chemische stoffen of elektriciteit. Neem ook contact op als de wond na enkele dagen roder, pijnlijker of geel-groen wordt. Een online consult is niet het kanaal voor een verse brandwond: die vraagt koelen en vaak directe beoordeling. Voor nazorg, littekens of pigmentvragen daarna kan een dermatoloog wel met je meekijken.
Let op
Bel 112 bij een heel grote brandwond of bij heesheid, piepend ademen, benauwdheid of sufheid. Koel eerst, of laat iemand anders bellen terwijl jij koelt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik een brandwond koelen?
Tien tot twintig minuten met lauw, zacht stromend water, zo snel mogelijk na het ontstaan. Gebruik geen ijs of ijskoud water; dat beschadigt de huid extra en kan onderkoeling geven. Koelen is bij elke brandwond de belangrijkste eerste stap.
Mag ik een brandblaar doorprikken?
Liever niet. Een blaar beschermt de kwetsbare huid eronder tegen infectie. Laat hem heel; alleen bij een grote, pijnlijke blaar kan een arts besluiten hem steriel te openen. Prik nooit zelf met een ongesteriliseerde naald.
Wat mag ik niet op een brandwond doen?
Smeer geen zalf, tandpasta, boter of olie op een verse brandwond; dat helpt niet en bemoeilijkt de beoordeling. Gebruik geen ijs, trek vastgeplakte kleding niet los en prik blaren niet door. Koelen met lauw water en losjes afdekken is genoeg tot je de wond kunt laten beoordelen.
Wanneer moet ik met een brandwond naar de huisarts?
Bij blaren of een vochtige, rode wond in het gezicht, op handen of voeten, bij een gewricht of de geslachtsdelen; bij een wond groter dan de helft van je hand; bij een diepe wond die geen pijn doet; en bij brandwonden door chemische stoffen of elektriciteit. Bel 112 bij een heel grote brandwond of bij benauwdheid.
Blijven er littekens achter na een brandwond?
Eerstegraads en oppervlakkige tweedegraads brandwonden genezen meestal zonder litteken. Diepere brandwonden kunnen wel littekens of een blijvende kleurverandering geven. Bescherm de genezende huid een jaar lang tegen de zon; voor littekens of pigmentvragen kan een dermatoloog met je meekijken.
Bronnen en meer informatie
- Ik heb me verbrand (thuisarts.nl)
- Eerste hulp bij brandwonden (brandwondenstichting.nl)