De Acne Gids

IN DIT HOOFDSTUK

• Waarom deze gids bestaat
• Wat je er wel en niet in vindt
• Hoe 247dermatologist werkt

Acne is behandelbaar. En vroeg beginnen helpt.

Acne is een van de meest voorkomende huidaandoeningen. Toch wordt de impact ervan nog vaak onderschat - ook door mensen die er zelf dagelijks mee leven.

Vorig jaar brachten we de eerste editie van deze gids uit. Sindsdien is de Europese richtlijn voor de behandeling van acne herzien. Eén inzicht uit die update is zo belangrijk dat het de basis vormt voor deze nieuwe editie: de duur van de ontsteking hangt samen met de kans op littekenvorming.

De tijd tussen de eerste puistjes en de start van een passende behandeling telt dus mee. Niet alleen voor hoe je huid er over een paar maanden uitziet, maar ook voor wat er jaren later nog zichtbaar kan zijn.

Daarom hebben we deze gids opnieuw geschreven. Korter, zodat je hem ook echt kunt uitlezen. Preciezer, met een bron bij ieder cijfer. En praktischer, met nieuwe hoofdstukken over de eerste zes weken van een behandeling, onderhoud wanneer je huid weer rustig is en de vragen die ouders vaak hebben.

Een wondermiddel zul je hier niet vinden. Dat bestaat niet. Wel leggen we uit wat er in de huid gebeurt, welke behandelingen worden gebruikt en waarom het verstandig is om niet onnodig lang met ontstekingen door te lopen.

De tijd tussen je eerste puistjes en je eerste behandeling is niet alleen wachttijd. In die periode kan de ontsteking doorgaan.

Dr. Marco van Coevorden, dermatoloog, Medisch Directeur en co-founder van 247dermatologist.

IN DIT HOOFDSTUK

• De talgklier en de microcomedo
• Van mee-eter tot ontsteking
• Waarom de huid meer talg aanmaakt

Om te beginnen: het ligt niet aan jou

Acne ontstaat niet doordat je huid vies is en ook niet doordat je jezelf onvoldoende verzorgt. Het proces begint dieper in de huid, op een plek die je met wassen niet bereikt.

Acne is bovendien niet besmettelijk. Er kunnen ontstekingen ontstaan, maar het is geen infectieziekte.

Waar het begint: de talgklier

Talgklieren maken talg aan: een vettige stof die je huid beschermt tegen uitdroging en invloeden van buitenaf. Normaal stroomt die talg via de poriën naar buiten.

Bij acne raakt dat proces verstoord. De huid maakt meer talg aan, terwijl dode huidcellen niet goed genoeg worden afgestoten. Daardoor ontstaat een ophoping in de porie en raakt de talgfollikel verstopt.

Van verstopping naar mee-eter

Als een verstopping groter wordt, ontstaat een comedo, beter bekend als een mee-eter. Er zijn twee vormen.

Van mee-eter naar ontsteking

Een verstopte porie hoeft niet direct problemen te geven. In de afgesloten ruimte kunnen bacteriën, vooral Cutibacterium acnes, zich wel makkelijker vermenigvuldigen. Dat kan een ontstekingsreactie uitlokken.

Wanneer de verstopte follikel openscheurt, komt de inhoud in het omliggende weefsel terecht. Je afweersysteem reageert daarop. Aan de buitenkant zie je roodheid, zwelling en ontstoken puistjes.

Vier stadia, op dezelfde schaal: van gezonde porie naar ontsteking

Waarom maakt de huid meer talg aan?

Meestal is er niet één oorzaak, maar spelen verschillende factoren samen.

• Hormonale schommelingen. Dit is de belangrijkste factor. Androgene hormonen, waaronder testosteron, stimuleren de talgklieren.
• Erfelijke aanleg. Als acne in je familie voorkomt, is de kans groter dat jij er ook last van krijgt.
• Stress. Stress verhoogt de aanmaak van cortisol en kan daarmee ook de talgproductie stimuleren.
• Huidverzorging en make-up. Sommige producten sluiten de poriën af.

Dat helpt verklaren waarom acne vaak opspeelt in bepaalde levensfasen, zoals de puberteit, rond de menstruatie, tijdens een zwangerschap of na het stoppen met de pil.

IN DIT HOOFDSTUK

• De vijf meest voorkomende beelden
• Wat op acne lijkt, maar het niet is
• Rosacea en gistpuisten onderscheiden

Niet alle acne ziet er hetzelfde uit

Dat verschil is belangrijk, want het type acne bepaalt welke behandeling het meest logisch is. Iemand met vooral mee-eters heeft iets anders nodig dan iemand met diepe, pijnlijke ontstekingen. Een goede behandeling begint daarom met de vraag: wat zien we precies?

Acne vulgaris is de meest voorkomende vorm en de verzamelnaam voor acne die ontstaat door verstopte talgklieren. Het woord vulgaris betekent simpelweg ‘algemeen voorkomend’.

De vijf beelden die we het vaakst zien

Acne zit trouwens niet alleen in het gezicht. Rug, borst en schouders zijn daarna de meest voorkomende plekken. Ongeveer de helft van de mensen met gezichtsacne heeft ook acne op de romp. Verderop lees je wat daarbij anders is.

Acne ziet er op iedere huid anders uit

Op een lichte huid kan ontsteking felrood of roze zijn. Op een donkere huid kan de roodheid subtieler ogen en kunnen donkere vlekken na een ontsteking meer opvallen. Ook per type verschilt het beeld: van mee-eters met nauwelijks roodheid tot pustels en diepe, pijnlijke bulten.

Daarom begint een behandeling altijd met goed kijken en vaststellen wat er aan de hand is.

Wat op acne lijkt, maar het niet is

Sommige huidaandoeningen worden regelmatig voor acne aangezien. Dat is vervelend, omdat standaard acneproducten de klachten soms juist kunnen verergeren.

Een belangrijk inzicht uit de nieuwe richtlijn

De Europese richtlijn legt een duidelijk verband tussen de duur van een ontsteking en littekenvorming. Het gaat dus niet alleen om hoe ernstig de acne op een bepaald moment is, maar ook om hoelang de ontsteking blijft bestaan.

De weken tussen je eerste puistjes en de start van een passende behandeling zijn daarom niet altijd onschuldig. Terwijl je afwacht, kan de ontsteking doorgaan. Hoe langer dat duurt, hoe groter de kans dat er pigmentveranderingen of littekens achterblijven.

De omvang van dat risico verrast veel mensen. Volgens de richtlijn is littekenvorming vastgesteld bij tot 95 procent van de patiënten die vanwege acne een dermatologische praktijk bezoeken.

Wat er in de huid gebeurt terwijl je wacht

In een verstopte porie kunnen bacteriën zich vermenigvuldigen en een ontstekingsreactie uitlokken. Als de follikel openscheurt, komt de inhoud in het omliggende weefsel terecht en reageert je afweersysteem. Aan de buitenkant zie je roodheid en zwelling.

Onder het huidoppervlak kan een diepe of langdurige ontsteking het weefsel beschadigen. Herstelt het lichaam te weinig weefsel, dan ontstaat een putje. Maakt het juist te veel weefsel aan, dan ontstaat een verhoging. Beide zijn littekens en verdwijnen niet vanzelf.

Niet alleen de ernst van acne telt. Ook de tijd dat een ontsteking aanwezig blijft, speelt een rol bij littekenvorming.

Vroeg behandelen betekent niet automatisch zwaar behandelen

Wie vroeg begint, hoeft niet meteen het sterkste middel te gebruiken. Het doel is om op tijd vast te stellen welk type acne je hebt en daar een passende behandeling bij te kiezen. Milde comedonale acne vraagt om een heel andere aanpak dan diepe, pijnlijke ontstekingen.

Zelf allerlei producten proberen gaat vaak mis omdat je niet zeker weet welk beeld je behandelt. Niet per se omdat die producten slecht zijn, maar omdat de tijd doorgaat terwijl je zoekt.

Wat betekent dit voor jou?

• Heb je sinds kort puistjes en vooral mee-eters? Je kunt rustig beginnen, maar wacht niet tot de acne duidelijk erger wordt.
• Heb je diepe, pijnlijke bulten die lang blijven zitten? Laat er dan snel naar kijken. Bij dit beeld is tijd een belangrijke factor.
• Zie je al donkere plekken of putjes waar eerder puistjes zaten? Dan is er al iets achtergebleven. Behandelen gaat dan niet alleen over minder puistjes, maar ook over het voorkomen van nieuwe schade.

Je huid hoeft niet te wachten tot de acne ‘erg genoeg’ is. Een beoordeling geeft duidelijkheid over wat er speelt.

IN DIT HOOFDSTUK

• Het verschil tussen pigment en een litteken
• Wat wel en niet helpt tegen pigment
• Wanneer een litteken behandeld kan worden

Is het pigment of een litteken?

Na een puistje kan nog lange tijd iets zichtbaar blijven. Dat is niet altijd een litteken. Vaak gaat het om een kleurverandering. Het verschil is belangrijk, omdat de behandeling niet hetzelfde is.

Pigmentveranderingen trekken dus vaak weg, maar dat kan maanden tot soms meer dan een jaar duren. Zonlicht maakt de plekken donkerder en hardnekkiger.

Littekens na acne

Bij een litteken is het weefsel zelf veranderd. De huid voelt op die plek niet meer glad.

Littekens verdwijnen niet vanzelf. Ze kunnen wel worden behandeld, maar daarvoor is meestal een traject nodig. Één crème is niet genoeg.

Wat er onder de huid gebeurt

Bij een pigmentverandering blijft de huidstructuur intact en zit de kleurverandering in de bovenste huidlagen. Bij een atrofisch litteken is onder het huidoppervlak weefsel verloren gegaan.

Dat verschil kun je vaak voelen: pigment is glad, een litteken niet.

Huidtype maakt verschil

Bij een donkere huid, huidtype IV tot en met VI, is pigmentverandering vaak de klacht waarvoor iemand hulp zoekt - soms nog meer dan de puistjes zelf. Omdat de huid van nature meer pigment aanmaakt, kan een ontsteking sneller een donkere plek achterlaten die langer zichtbaar blijft.

Daarom zijn twee dingen extra belangrijk. Houd de ontstekingsperiode zo kort mogelijk en bescherm de huid consequent tegen de zon. Een SPF van 30 of hoger is ook bij een huid die zelden verbrandt zinvol, omdat zonlicht pigmentvlekken donkerder en hardnekkiger maakt.

Ook bij de behandeling wordt rekening gehouden met huidtype. Middelen die veel irritatie geven, kunnen bij een donkere huid juist extra pigmentvorming uitlokken. Dat is geen reden om af te zien van behandeling, maar wel om zorgvuldig te kiezen.

Zo verklein je de kans op littekens

De beste littekenpreventie is de acne zelf goed behandelen. Geen crème kan voorkomen dat een ontsteking die maanden blijft bestaan schade aanricht.

Hoe littekens en pigment behandeld worden

Niet ieder litteken vraagt om dezelfde aanpak. Laat eerst beoordelen om welk type het gaat voordat je begint.

Onder 649 mensen met acne

In een onderzoek onder 649 mensen met acne gaf een groot deel aan dat de aandoening veel verder reikte dan het uiterlijk.

Acne en daten

Een date kan extra spannend zijn als je acne hebt. Ziet de ander eerst mij, of eerst mijn huid? Moet ik er iets over zeggen of juist niet?

Dat soort gedachten is heel herkenbaar. Tegelijk zijn we meestal kritischer op onszelf dan de mensen om ons heen. Aantrekkingskracht zit in veel meer dan een gave huid: je uitstraling, humor, energie en de manier waarop je contact maakt wegen zwaarder dan een paar puistjes.

Acne en werk

Een sollicitatie of belangrijke werkdag kan al genoeg spanning geven. Als je je ook zorgen maakt over je huid, wordt het lastiger om je ontspannen en zelfverzekerd te presenteren.

Stress kan acne bovendien verergeren. Zo ontstaat een vervelende wisselwerking: je huid maakt je onzeker en juist die spanning kan je huid onrustiger maken. Die cirkel doorbreek je niet door jezelf te vertellen dat je je minder druk moet maken. Een passende behandeling kan wel helpen.

Acne en een kinderwens

Bij een kinderwens is het verstandig om je acnebehandeling op tijd te bespreken. Sommige middelen, waaronder isotretinoïne, mogen niet worden gebruikt tijdens een zwangerschap of wanneer je zwanger wilt worden. Andere behandelingen zijn wel mogelijk of kunnen in overleg worden aangepast.

Misschien vraag je je af of je acne doorgeeft aan een kind. Erfelijke aanleg speelt een rol, maar bepaalt niet alles. Ook hormonen, stress en huidverzorging hebben invloed. Acne is geen reden om aan je kinderwens te twijfelen.

IN DIT HOOFDSTUK

• Eerste keus per type acne
• Wat elk middel doet
• Wat er in de richtlijn van 2025 veranderde

Wat er in 2025 veranderd is

Welke behandeling bij welk beeld

Hieronder staat vereenvoudigd wat de richtlijn aanbeveelt. Dit is geen keuzemenu: welke behandeling bij jou past, hangt ook af van je huidtype, je gevoeligheid, eerdere behandelingen en of je zwanger bent of dat wilt worden.

De middelen, en wat ze doen

Als lokale behandeling niet genoeg is

Waar je op let tijdens je behandeling

Acne zit niet alleen op je gezicht

Ongeveer de helft van de mensen met acne in het gezicht heeft het ook op de rug, de borst of de schouders. In een enquête onder 2.000 mensen van 14 tot 29 jaar was dat 51 procent. In een internationale studie 53 procent.

En toch komt het bijna nooit ter sprake. Van de mensen die voor hun gezicht naar een arts gaan, vertelt 22 procent uit zichzelf niet dat het ook op hun romp zit. Bij gezichtsacne komt wat de patiënt meldt in 92 procent van de gevallen overeen met wat de arts ziet. Bij de romp is dat ongeveer 70 procent.

Dat betekent dat een belangrijk deel van de acne die behandeld zou kunnen worden niet eens ter sprake komt.

Waarom het anders is dan in je gezicht

De huid op je rug en borst is dikker en heeft grotere talgklieren. Ontstekingen zitten er dieper en houden langer aan. Littekens die daar ontstaan zijn bovendien vaker verhoogd in plaats van ingedeukt, en dat type litteken is lastiger te behandelen.

Kleding, zweet en wrijving kunnen de klachten in stand houden. Ook is het te behandelen oppervlak veel groter dan in het gezicht. Je hebt meer product nodig, aanbrengen is lastiger en verbetering kan langer op zich laten wachten. Dat maakt volhouden extra moeilijk.

Hoe het behandeld wordt

De principes zijn dezelfde als in het gezicht. Lokale behandeling als basis, en bij uitgebreide of ernstige beelden een systemische behandeling erbij. Wat er anders is, zijn drie praktische dingen.

Wat je zelf kunt doen

• Douche meteen na het sporten en laat zweet niet indrogen op je huid.
• Draag ademende, niet te strakke kleding.
• Was sportkleding op voldoende temperatuur.
• Laat een rugzak of schouderband niet urenlang op een bezwete huid liggen.

Dit helpt, en het is niet genoeg. Acne op de romp is net zo goed een medische aandoening als acne in het gezicht, en verdient dezelfde behandeling.

Acne op de romp is net zo goed een medische aandoening als acne in het gezicht.

IN DIT HOOFDSTUK

• Wat je huid de eerste weken kan doen
• Hoe lang irritatie normaal is
• Wanneer je wél contact opneemt

Wat je huid gaat doen

Crèmes met retinoïden kunnen in het begin irritatie geven. Meestal is die mild en tijdelijk. Veelgehoorde klachten zijn roodheid, een droge huid, schilfertjes en een branderig gevoel.

Dat betekent meestal niet dat je huid beschadigd raakt. De huid vernieuwt sneller en moet wennen. De klachten nemen vaak weer af en zijn op zichzelf geen reden om meteen te stoppen.

Bouw rustig op

Begin niet meteen elke dag. Start met twee tot drie keer per week, tot je huid eraan gewend is. Verdraagt je huid dat goed, bouw dan op naar dagelijks gebruik.

Breng het aan in de avond, op een schone en droge huid, in een dunne laag. Vermijd je oogleden, je neusvleugels en je mondhoeken. Voor je hele gezicht heb je ongeveer één pompje nodig.

Overdag bescherm je je huid met een crème met minstens SPF 30. Dat is geen extraatje: retinoïden maken je huid gevoeliger voor zonlicht.

De sandwichmethode

Reageert je huid stevig, dan helpt deze volgorde. Vier stappen, met de wachttijden erbij.

Blijft je huid gevoelig, vraag je dermatoloog dan naar de kortcontactmethode: aanbrengen, ongeveer dertig minuten laten inwerken en daarna afspoelen. Dat is een tijdelijke oplossing om je huid te laten wennen.

Maak foto’s, je ziet meer dan in de spiegel

Een acnebehandeling verandert je huid niet van de ene op de andere dag. Juist omdat je iedere ochtend in dezelfde spiegel kijkt, valt geleidelijke vooruitgang nauwelijks op.

Maak daarom een foto op dag 1 en daarna volgens een vast schema. Gebruik steeds hetzelfde licht, dezelfde afstand en geen make-up. Als je later twijfelt of de behandeling werkt, kun je de beelden naast elkaar leggen.

Je ziet je huid iedere dag. Daardoor merk je kleine verbeteringen minder snel op. Op foto’s worden ze vaak wél zichtbaar.

Week voor week, wat je ongeveer kunt verwachten

IN DIT HOOFDSTUK

• Waarom een rustige huid nog microcomedonen kan hebben
• Een onderhoudsroutine opbouwen
• Wanneer je weer mag afbouwen

Waarom je huid schoon kan lijken terwijl het proces nog niet voorbij is

De microcomedo uit hoofdstuk 2 is een verstopping die ontstaat voordat je iets ziet. Ook wanneer je huid er rustig uitziet, kunnen zulke onzichtbare verstoppingen nog aanwezig zijn.

Als je op dat moment stopt met behandelen, kunnen ze alsnog uitgroeien. Daardoor lijkt het soms alsof een behandeling niet heeft gewerkt, terwijl de acne in werkelijkheid terugkomt nadat de behandeling is gestopt.

Wat de richtlijn zegt

Retinoïden vormen de basis van de onderhoudsbehandeling. Ze doen daarbij drie dingen.

• Ze voorkomen de ontwikkeling van nieuwe microcomedonen.
• Ze verminderen pigmentvlekken die na een ontsteking ontstaan.
• Ze verminderen het ontstaan van putjes in de huid.

Met andere woorden: het onderhoud is niet alleen bedoeld om je huid schoon te houden. Het werkt ook door op wat er op langere termijn achterblijft.

Hoe onderhoud eruitziet

Een onderhoudsschema is meestal lichter dan de actieve behandeling. Vaak blijf je een lokaal middel gebruiken, soms minder vaak, terwijl andere onderdelen worden afgebouwd. Hoe lang dat nodig is, verschilt per persoon en per type acne. Je dermatoloog maakt die afweging samen met jou. Zonbescherming en huidverzorging die de huidbarrière ondersteunt blijven in ieder geval belangrijk.

Wat er gebeurt als je stopt

Bij sommige mensen blijft de huid rustig. Bij anderen komt de acne binnen enkele maanden terug. Vooraf is niet met zekerheid te voorspellen bij welke groep jij hoort.

Opnieuw beginnen kost meestal meer tijd dan doorgaan met een licht onderhoudsschema. Iedere nieuwe ontstekingsperiode brengt bovendien opnieuw risico op pigmentvlekken en littekens met zich mee.

Stoppen blijft jouw keuze. Neem die beslissing alleen bewust en bespreek hem liever met je dermatoloog dan stilletjes te stoppen.

IN DIT HOOFDSTUK

• Cleanser, moisturizer en SPF, in de juiste volgorde
• Ingrediënten die helpen, en welke averij geven
• Hoe je een routine opbouwt zonder irritatie

Wat skincare wel en niet doet

Veel mensen kopen huidverzorging in de hoop dat de acne daarmee verdwijnt. Als dat niet gebeurt, voelt het alsof het product heeft gefaald. Maar huidverzorging heeft tijdens een acnebehandeling een andere taak: je huidbarrière sterk houden en irritatie beperken.

Dat klinkt bescheiden, maar het is belangrijk. Hoe comfortabeler je huid blijft, hoe groter de kans dat je de behandeling consequent blijft gebruiken.

Bij deze stoffen geldt: te weinig doet niets, te veel irriteert. Twijfel je over de concentratie, vraag het aan je dermatoloog.

Zonnecrème is geen optie maar een onderdeel van de behandeling

Acnebehandelingen maken je huid gevoeliger voor zonlicht. Een SPF van minstens 30 beschermt niet alleen tegen verbranding, maar ook tegen pigmentvlekken die na ontstekingen of behandelingen kunnen ontstaan.

Kies een lichte, niet-vette formule die geschikt is voor de acnegevoelige huid. Dikke, vette crèmes kunnen je poriën verstoppen.

De dagelijkse routine

Je routine in het kort

• Reinig je huid twee keer per dag met een milde, niet-uitdrogende cleanser.
• Hydrateer, ook als je huid vet aanvoelt. Zeker tijdens een behandeling.
• Gebruik dagelijks SPF 30 of hoger, ook in de winter.
• Exfolieer hooguit een tot twee keer per week, en alleen als je huid dat toelaat.
• Gebruik geen peelings als je al retinoïden of andere uitdrogende middelen gebruikt.

IN DIT HOOFDSTUK

• Hormonen, cyclus en anticonceptie
• Voeding, stress en slaap
• Make-up, sport en zon

1 · Je menstruatiecyclus

Je huid verandert gedurende je cyclus, omdat de verhouding tussen oestrogeen, progesteron en testosteron verschuift.

2 · Anticonceptie

Hormonen kunnen acne veroorzaken, en hormonale anticonceptie wordt soms voorgeschreven om acne te behandelen. Dat klinkt tegenstrijdig, en het zit zo.

Combinatiepillen, die zowel oestrogeen als progestageen bevatten, kunnen acne verminderen. Oestrogeen onderdrukt de werking van androgenen, die de talgklieren stimuleren. Vierdegeneratiepillen met drospirenon lijken hierin het meest effectief.

Maar er zit een keerzijde aan. De pil onderdrukt acne, hij lost de oorzaak niet op. Stop je ermee, dan kunnen de klachten terugkomen, soms heftiger dan daarvoor. En het effect verschilt sterk per persoon.

De pil onderdrukt acne. Hij lost de oorzaak niet op.

3 · Zwangerschap

Direct na de innesteling begint de aanmaak van hCG, wat leidt tot een verhoogde productie van oestrogeen en progesteron. Oestrogeen stimuleert de doorbloeding en kan bijdragen aan een gezondere uitstraling. Progesteron stimuleert ook de talgproductie. Bij sommigen geeft dat een glow, bij anderen verstopte poriën en ontstekingen.

In de meeste gevallen past het lichaam zich na het eerste trimester aan en neemt de acne af. Na de bevalling verdwijnen de klachten vaak vanzelf.

4 · Leeftijd

Bij meisjes meestal tussen 14 en 18 jaar, bij jongens vaker tussen 16 en 19 jaar. Tijdens de puberteit maken zowel jongens als meisjes meer androgenen aan, die de talgproductie stimuleren.

Maar acne blijft niet beperkt tot de puberteit. Acne op latere leeftijd komt veel voor, vooral bij vrouwen. Dat kan komen door een relatief hogere invloed van androgene hormonen, door het stoppen met de pil, of door een aandoening als PCOS.

Acne op latere leeftijd is geen uitzondering. Het is vaker een hormonale kwestie dan een kwestie van leeftijd.

5 · Stress en vermoeidheid

Stress heeft directe invloed op je huid. Bij stress geeft het lichaam corticotropine-releasing hormone af, wat de aanmaak van cortisol stimuleert. Cortisol brengt je lichaam in verhoogde staat van paraatheid en stimuleert ook de talgproductie.

Komt daar vermoeidheid bij, dan wordt je immuunsysteem extra belast. De natuurlijke afschilfering vertraagt, dode huidcellen hopen zich op en de huid kan bacteriën minder goed weren. Meer verstopping, meer kans op ontsteking.

6 · Voeding

Dit is het onderwerp waar de meeste onzin over rondgaat, dus laten we precies zijn over wat we wel en niet weten.

7 · Make-up

Make-up hoeft geen taboe te zijn als je acne hebt. Het draait om de keuzes die je maakt.

• Kies niet-comedogene producten, die je poriën niet verstoppen. Let op formules zonder parfum, alcohol of zware oliën.
• Poeders, en zeker minerale poeders, zijn doorgaans luchtiger en minder vet dan vloeibare producten.
• Reinig je gezicht elke avond, hoe laat het ook is.
• Houd je routine eenvoudig. Zware lagen sluiten je huid af.
• Reinig je kwasten en sponsjes regelmatig. Die zijn anders een broeihaard voor bacteriën.

Slapen met make-up is het probleem, niet de make-up zelf.

8 · Sport

Sporten is goed voor je huid. Regelmatige beweging reguleert je hormonen beter, verlaagt stresshormonen en remt ontstekingsprocessen.

Begin je net, of sport je heel intensief, dan reageert je lichaam tijdelijk anders: de stressrespons stijgt en de testosteronproductie neemt toe. Combineer dat met zweet dat op de huid blijft liggen en je hebt een goede kans op verstopte poriën, vooral op de rug, borst en schouders.

• Reinig je huid voor en na het sporten.
• Draag ademende kleding in plaats van strakke synthetische stof.
• Douche meteen na afloop.
• Sport zonder make-up.

9 · De zon

Zonlicht lijkt op korte termijn te helpen. Bepaalde UV-stralen remmen de acnebacterie en de huid droogt uit, wat gunstig lijkt bij een vette huid.

Op langere termijn werkt het averechts. De droogte zet je huid aan om meer talg aan te maken. De huid wordt dikker, waardoor poriën sneller verstoppen. En het risico op pigmentvlekken neemt toe, precies op de plekken waar je ontstekingen hebt gehad.

IN DIT HOOFDSTUK

• Wanneer behandelen wél nodig is
• Wat bijwerkingen betekenen, en wat niet
• Hoe je als ouder het beste kunt helpen

Over de bijwerkingen waar u misschien aan denkt

Misschien heeft u iets gelezen over bijwerkingen. Of u hoorde dat acne vanzelf verdwijnt zodra de puberteit voorbij is. Dit is wat we weten.

De meeste acnebehandelingen bestaan uit crèmes. In de eerste weken kunnen die roodheid, droogheid, schilfertjes en een branderig gevoel geven. Deze reacties zijn meestal mild en tijdelijk. Rustig opbouwen en een goede hydraterende crème gebruiken helpt vaak veel.

Zwaardere middelen, zoals tabletten, worden alleen ingezet bij ernstige vormen of wanneer mildere behandelingen onvoldoende effect hebben. Daarbij horen strikte controles, en die worden ook daadwerkelijk uitgevoerd.

Over wachten

De vraag is niet alleen of behandelen bijwerkingen geeft. De vraag is ook wat er gebeurt als er niet behandeld wordt.

In de Europese richtlijn staat dat de duur van de ontsteking samenhangt met de littekenvorming, en dat littekenvorming is vastgesteld bij tot 95 procent van de patiënten die met acne bij een dermatologische praktijk komen.

Huidreacties op een crème gaan over. Littekens en pigmentvlekken doen dat niet, of veel langzamer.

Over wat u kunt zeggen

Tieners met acne horen vaak dat ze hun gezicht beter moeten wassen, of dat ze minder chocola moeten eten. Beide kloppen niet, en beide leggen de schuld bij hen.

Wat wel helpt: het serieus nemen zonder het groter te maken. Uit onderzoek onder mensen met acne blijkt dat driekwart zich ervoor schaamde en zich erdoor geremd voelde in dingen die ze wilden doen. Als uw kind een feestje overslaat of niet op de foto wil, is dat geen aanstellerij.

En let op uw eigen woorden over uw eigen huid. Kinderen horen hoe u over uiterlijk praat.

Over de behandeling volhouden

Het lastigste moment ligt rond week twee tot drie. De huid reageert, er is nog geen resultaat, en de motivatie zakt. Dat is precies het moment waarop de meeste jongeren stoppen.

U kunt daar iets aan doen. Help met de foto’s uit hoofdstuk 8. Zorg dat de hydraterende crème er is. En maak er geen dagelijks gespreksonderwerp van, want dan gaat het over u en niet meer over de huid.

Wanneer u iets doet

Ga naar een dermatoloog als:

• de puistjes ontstoken en pijnlijk zijn
• er diepe bulten zijn
• er al donkere plekjes of putjes ontstaan
• uw kind er merkbaar onder lijdt

Op die laatste hoeft u niet te wachten tot de huid er erg genoeg uitziet. En als u het gewoon wilt laten beoordelen zonder verwijzing en zonder wachtlijst: daar zijn wij voor.

Vanaf welke leeftijd kan er behandeld worden?

Er is geen leeftijd waarop acne erg genoeg is om te behandelen. Verschillende lokale acnebehandelingen zijn geregistreerd voor gebruik vanaf twaalf jaar.

Dat betekent niet dat elke twaalfjarige met een puistje medicatie nodig heeft. Het betekent dat leeftijd op zichzelf geen reden is om te wachten. Wat wel meetelt: hoeveel ontsteking er is, of er al pigmentvlekken of putjes ontstaan, en hoeveel last uw kind ervan heeft.

Leeftijd is geen reden om te wachten. De hoeveelheid ontsteking is dat wel.

IN DIT HOOFDSTUK

• Wat een huidtherapeut wel en niet mag behandelen
• Wanneer een dermatoloog nodig is
• Hoe 247dermatologist beide combineert

Wanneer je waarheen gaat

Waar het in de praktijk misgaat

Het eerste: mensen komen bij een huidtherapeut terecht zonder dat er ooit een arts naar heeft gekeken, terwijl er medicatie nodig is. Er gaan dan maanden voorbij waarin de ontsteking doorloopt.

Het tweede: mensen krijgen medicatie voorgeschreven en verder geen begeleiding. Ze weten niet wat ze kunnen verwachten, hun huid reageert, en ze stoppen.

Beide zijn te voorkomen door de twee naast elkaar te laten lopen in plaats van na elkaar.

IN DIT HOOFDSTUK

• Negen fabels langs de meetlat
• Waar huismiddeltjes wel en niet helpen
• Wat je online leest, en wat klopt

Er hangt nog steeds een taboe rond acne. Mensen minimaliseren de impact, geven ongevraagd advies, of doen alsof het je eigen schuld is. Van goedbedoelde opmerkingen als “je ziet het toch bijna niet” tot “was je gezicht gewoon wat vaker”.

En dan de huismiddeltjes

Van tandpasta tot appelazijn: online tips vliegen je om de oren. Onze dermatologen zetten de populairste op een rij.

Soms helpt het al om de verkeerde informatie te vervangen door feiten.

Wat op je rug zit, is dezelfde aandoening als wat op je gezicht zit.

Hoe deze gids tot stand komt

Deze gids is geschreven door de redactie van 247dermatologist en medisch beoordeeld door de dermatologen van 247dermatologist, op basis van de meest recente inzichten en onderzoeken op dit gebied. De medische inhoud is gebaseerd op de Europese richtlijn voor de behandeling van acne zoals herzien in 2025, op de richtlijnen en patiënteninformatie van de NVDV, en op de bronnen die hieronder staan.

Elk cijfer in deze gids heeft een bron. Staat er geen bron bij, dan staat het cijfer er niet in.

Bronnen

• Nast A, et al. EuroGuiDerm Evidence-based Guideline for the Treatment of Acne, update 2025, lange versie. Geldig tot juni 2030.
• Nast A, et al. Update of the EuroGuiDerm evidence-based guideline for the treatment of acne, korte versie. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2025, doi 10.1111/jdv.70331.
• NVDV, richtlijn acneïforme dermatosen en bijbehorende patiënteninformatie.
• Burden survey, combined facial and truncal acne, januari 2020. Kantar in opdracht van Galderma, n=649.
• Burden survey, acne scars, maart 2020. Kantar in opdracht van Galderma.
• Martschin C, et al. Journal of Cosmetic Dermatology, 2025;24:e16615.

Over deze uitgave

Herziening

Deze editie wordt uiterlijk twaalf maanden na publicatie herzien, of eerder wanneer de richtlijn wijzigt. De EuroGuiDerm richtlijn is geldig tot juni 2030, maar clascoteron was bij het opstellen nog niet in het behandelalgoritme opgenomen. Zodra dat gebeurt, is hoofdstuk 7 aan een update toe.

Waar deze gids voor staat, en waarvoor niet

Omdat je huid niet kan wachten.